Na de heftige oudjaarsnacht van 2023 in Huizen gingen politie en gemeente over tot een persoonsgebonden aanpak van probleemjongeren. ‘Elke oplossing begint door met elkaar in gesprek te gaan.’
is politie- en justitieverslaggever van de Volkskrant.
Het ging goed mis, twee jaar geleden, in het ‘altijd zo vriendelijke’ Huizen. Zo’n zestig jongeren met bivakmutsen vernielden in de oudjaarsnacht straatmeubilair, brievenbussen, winkeldeuren en -ruiten, en gooiden bakstenen met daaraan vastgebonden cobra’s naar de ingezette ME.
De volgende ochtend, nieuwjaarsdag 2024, stapte burgemeester Niek Meijer het politiebureau binnen: ‘Wat ging hier mis?’ Zijn conclusie na een analyse met de eenheidsleiding: we zijn de verbinding met onze jongeren kwijt. Wie zijn zij? Waarom doen ze dit?
Dat leidde tot een succesvolle aanpak die de politie en de burgemeester graag vertellen aan de vooravond van de komende nieuwjaarsnacht, nota bene de laatste waarin consumenten vuurwerk mogen afsteken en er veel onrust wordt verwacht.
‘We beseffen dat het een bijzondere jaarwisseling wordt’, begint algemeen politiecommandant Paul Entken deze informatiebijeenkomst, maandagochtend, in het politiebureau in Hilversum. ‘We hebben extra gehoorbeschermers voor de ME aangeschaft, en de meldkamer dubbel opgeschaald. De ervaring leert dat de 250 beschikbare lijnen in het eerste kwartier van het nieuwe jaar zo’n duizend keer worden gebeld.’
Specifieke informatie over plaatsen waar gemeenten onrust verwachten, kan en wil Entken niet met de aanwezige journalisten delen. Wel zegt hij dat de politie zich al ‘sinds het midden van dit jaar’ op de nieuwjaarsnacht voorbereidt, samen met betrokken gemeenten.
Hoe dat in z’n werk gaat, blijkt uit Niek Meijers succesverhaal. De burgemeester van Huizen legt uit hoe hij de slagkracht van de politie met oud en nieuw in zijn gemeente vergrootte, en hoe het contact met ontspoorde jongeren werd hersteld. Hij benadrukt dat daardoor de jaarwisseling vorig jaar ‘weer heel rustig en feestelijk’ verliep, en dat zijn aanpak nu in de hele regio wordt uitgerold.
‘Na de constatering dat we niet met die jongeren in verbinding waren, moest ik concluderen dat ook de lijnen naar de politie en andere hulpverleners onvoldoende waren’, erkent de burgemeester volmondig. ‘Daarop ging ik met de politieleiding in gesprek over twee zaken. Eén: waarom zagen we dat nieuwjaarsgeweld niet aankomen? En twee: hoe komt het dat we niet weten welke jeugdgroepen dat zijn?’
Meijer en de politiechef hebben vervolgens allebei in hun organisaties uitgezet dat ze daarop antwoord wilden, met daarbij de vraag: wat zijn onze beïnvloedingsmogelijkheden om die jongeren de goede kant op de sturen? En met het doel: we willen volgend jaar een feestelijke jaarwisseling. ‘En dat is gelukt.’
Hoe dat lukte, mogen de uitvoerders komen vertellen. Daarvoor heeft burgemeester Meijer twee politiemensen uit zijn regio meegebracht: jeugdagent Maureen Wildvank en wijkagent Daan van Heusden. Zij gingen bij de ernstigste probleemjongeren op huisbezoek. In het bijzijn van de ouders werd gesproken over het wangedrag en de oorzaken daarvan.
‘Vaak ging het om gezinnen met problemen tussen de ouders of tussen broers en zussen, soms was er sprake van huiselijk geweld’, vertelt Van Heusden. ‘Je ziet probleemjongeren die buiten de boot vallen, die niet worden gezien. Soms hadden de ouders hen al opgegeven, en de school ook.’
De huisbezoeken leidden tot een persoonsgebonden aanpak. ‘Soms helpt het al’, zegt de wijkagent, ‘als een moeder een huurwoning krijgt toegewezen, of de jongere een andere school.’
Bij alle reljongeren werd onderzocht: ben jij een leider of een meeloper? De meelopers werden middels gesprekken ‘losgeweekt’ van de leiders. Jongeren van de harde kern, die dreigden, intimideerden en geweld gebruikten, kregen een ‘daderagent’ toegewezen. Bij elke misdraging lichtte die hun ouders daarover in: ‘Kijk, hij heeft weer iets gedaan.’
‘Ouders willen niet elke keer politie aan de deur’, vertelt jeugdagent Maureen Wildvank, die in deze aanpak samenwerkt met jeugdboa’s en een hulpverleners-interventieteam. ‘Ook een hoge boete zien ouders niet zitten. Dan nemen ze uiteindelijk toch hun verantwoordelijkheid.’
Die hoge boete, van soms duizenden euro’s, was een van de dwangmaatregelen van de gemeente om de probleemjongeren weer in het gareel te krijgen. Alle ouders kregen een brief toegestuurd: ‘Een grote mond of vuurwerk gooien mag niet. Je bent welkom in onze gemeente, maar dit gedrag tolereren we niet.’ En daarbij de financiële consequenties als het toch gebeurt.
En er volgden meer bestuurlijke maatregelen. Burgemeester Meijer zette zijn handtekening onder gebiedsverboden voor de ergste relschoppers, zodat de politie ze veel makkelijker kan oppakken. Ook opruiend gedrag en gezichtsbedekkende kleding werden verboden en beboet.
‘Die aanpak gaat met vallen en opstaan’, bevestigt Meijer, want bij elke maatregel is de vraag: mag dit wel volgens de Wet Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) en de WPG, de Wet Politiegegevens? ‘Maar je probeert van alles uit, en dan blijkt dat er heel veel wél kan.’
Jongeren die echt niet voor verbetering vatbaar bleken, de leiders van hun groep, werden overgedragen aan het Veiligheidshuis. ‘Daar zit de reclassering aan tafel’, licht wijkagent Van Heusden toe, ‘en worden verplichte gedragsregels opgesteld. Als je je dan niet gedraagt, kom je voor de rechter.’
‘Elke oplossing begint door met elkaar in gesprek te gaan’, benadrukt burgemeester Meijer. ‘Alle lijnen zijn nu al twee jaar superkort. We werken goed samen met de politie, met andere hulpverleners, met ouders en met scholen. Niet alleen rond nieuwjaar, maar het hele jaar rond, dat is de crux. Als je écht wilt, kun je samen heel ver komen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant