Elke week legt Annemiek Leclaire een lezersvraag voor aan deskundigen.
Tante: „Mijn neefje is tweeënhalf jaar oud en heeft pas een zusje gekregen (wat lastig voor hem is). Hij groeit op in een welvarende omgeving, met ouders die weinig begrenzen. Hij krijgt iedere keer dat hij bij zijn opa en oma is nieuw speelgoed, soms ook van mij. Hij kan en wil zijn speelgoed niet delen. Hij wordt boos, rent weg met zijn speelgoedauto’s als je iets aanraakt en begint na een paar keer te duwen of te slaan.”
„Een paar maanden terug kon ik af en toe nog wel een knuffel krijgen. Inmiddels is dat er niet meer bij vanwege het bezitterige gedrag over zijn speelgoed. Misschien vind ik dat nog wel het vervelendste. Hij bijt en slaat kinderen op de opvang als ze ergens aankomen waar hij mee speelt. Is dit gedrag normaal voor de leeftijd? Is hij slachtoffer van de welvaart? Of kijk ik te streng?”
Naam en woonplaats zijn bij de redactie bekend.
De rubriek Opgevoed is anoniem, omdat moeilijkheden in de opvoeding gevoelig liggen. Wilt u een dilemma in de opvoeding voorleggen? Stuur uw vraag of reacties naar opgevoed@nrc.nl
Amaranta de Haan: „Dit gedrag heeft niet met welvaart te maken, het zijn dé kenmerken van deze leeftijdsfase. Uw neefje heeft nog niet de vaardigheden met al deze overweldigende gevoelens om te gaan en heeft er ook nog geen taal voor. De geboorte van zijn zusje kan zijn reacties wat heftiger maken.”
„Het is belangrijk dat jullie daar als betrokken volwassenen goed op reageren. Heldere regels zijn voor kinderen belangrijk, dan weten ze waar ze aan toe zijn. Niet uitgebreid uitleggen waarom het agressieve gedrag niet gewenst is, maar meteen kort en to the point zeggen: ‘Ik weet dat je boos bent, maar dit vind ik niet leuk. Je mag een ander kind (of mij) geen pijn doen.’ Door grenzen te stellen help je kinderen met hun emoties om te gaan. Je brengt er structuur door aan.’”
„Te veel speelgoed geeft onrust. Kinderen leren minder goed spelen als ze steeds wisselen. Een tijdje met hetzelfde bezig zijn, bereidt ze ook voor op het schoolse leren. Dus rouleer het speelgoed, dan voelt het ook weer nieuw. Vraag aan uw neefje: ‘Wat zullen we als eerste kiezen om mee te spelen?’”
„Geef hem liever een uitstapje dan speelgoed, bijvoorbeeld samen naar de kinderboerderij. Daarmee geeft u hem meteen de een-op-een aandacht die hij mogelijk mist na de geboorte van zijn zusje.”
Jacqueline Schenk: „Niet willen delen hoort bij deze ontwikkelingsfase, waarin het kind gaat beseffen dat het iets bezit. Een dreigend verlies ervan kan leiden tot agressief gedrag als slaan en duwen.”
„Studies laten zien dat dergelijk gedrag kan toenemen in de eerste maanden na de geboorte van een tweede kind. De komst van zijn zusje bedreigt de exclusieve band met zijn ouders. Ouders geven vaak wat minder gezamenlijke aandacht, spelen wat minder met hem, misschien zijn ze ook iets strenger. Dat kan bij uw neefje tot jaloersheid leiden.”
„Waarschijnlijk is het allemaal tijdelijk. Het is belangrijk dat de eigen ouders, de grootouders en u elkaar ondersteunen hoe met het gedrag van uw neefje om te gaan. We noemen dat ‘supportive co-parenting’. Dat betekent geen kritiek hebben op elkaar als mede-opvoeders, samenwerken in de opvoeding, warmte bieden. Dat geeft hem veiligheid.”
„Beperkt het aantal speeltjes. Een overvloed aan speelgoed is niet aan te raden voor een kind op deze leeftijd. Het voelt overweldigend en versterkt de dreiging van dat bezitsverlies. Daardoor wordt er snel ‘gehopt’ van het ene naar het andere en minder lang en fantasierijk met elk stuk speelgoed gespeeld.”
Orthopedagoog Amaranta de Haan is als bijzonder hoogleraar Versterking van de pedagogische basis verbonden aan het Nederlands Jeugdinstituut en de Rijksuniversiteit Groningen. Jacqueline Schenk is als ontwikkelingspsycholoog verbonden aan de Erasmus Universiteit.
Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement.Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.
Source: NRC