Neurobioloog Brankele Frank was al bekend als iemand die met humor kan uitleggen hoe een burn-out werkt – ze werd er zelf door getroffen. Sinds oktober kennen tv-kijkers haar als De slimste mens.
Hanneke de Klerck is wetenschapsredacteur van de Volkskrant.
De slimste mens van Nederland, neurobioloog Brankele Frank, is behoorlijk openhartig. Zo weten we uit het televisiespel De slimste mens en Özcan Akyols interviewprogramma De geknipte gast dat ze een nerdy schoolkind was dat ook wel werd gepest. Uit de podcast Let’s Go Mental weten we dat ze met haar ex nog op vakantie gaat, maar het lastig vindt hem te zien flirten, en uit haar boek Over de kop dat ze twee burn-outs heeft gehad en hoe dat kwam.
En zo hoort het ook, zegt ze. Want ‘als je doel is de ander te begrijpen, meer empathie te kweken en te laten zien welk kleurengamma aan persoonlijkheden en mentale worstelingen er bestaat, dan ontkom je er niet aan om daar zelf ook een boekje over open te doen.’
Frank (Amsterdam, 1987) had al een zekere bekendheid als iemand die kan uitleggen hoe een brein werkt en wat dat met je mentale gezondheid doet, maar ze wordt tegenwoordig herkend op straat (‘wat onwennig maar wel gezellig’) door haar deelname aan De slimste mens dit najaar, waarbij ze ook nog won.
Elk seizoen is er wel een publiekslieveling, zegt tv-recensent Alex Mazereeuw, dit jaar waren dat Brankele Frank en D66-leider Rob Jetten. Haar winst had ze niet verwacht – op tv was te zien dat het even duurt voor ze gelooft dat ze gewonnen heeft.
Ze werd voor het programma gevraagd de dag nadat ze bij Eva Jinek had gezeten, in februari. ‘Volgens mij had de producent mij daar gezien en gedacht: die doet het wel goed op televisie. En toen heb ik echt geen seconde getwijfeld, het leek mij een heel leuk avontuur. Ik vond het ook eng, maar ik heb mezelf niet al te erg toegestaan die angst te voelen toen ik moest besluiten.’
Frank is iemand die als je haar mailt of je kunt bellen, meteen antwoordt: ‘leuk!’ en dan een afspraak probeert te persen tussen andere afspraken in, in plaats van te vragen of een ander, later moment ook schikt. Nee zeggen vindt ze lastig. ‘De neiging om veel en vooral veel verschillends te doen, zit erg in me. En dat vind ik ook echt leuk, dat maakt het leven voor mij waardevol.’
Ze noemt zichzelf inmiddels wetenschapscommunicator, omdat ze op verschillende platforms en media schrijft of praat over wetenschap. Haar werk gaat van columns (voor het FD), televisieoptredens, lezingen over alles wat met hersenen en mentale gezondheid te maken heeft, en de podcast met Malou Holshuijsen, tot en met het schrijven aan een nieuw boek (Het grote ontprikkelboek, dat volgend jaar verschijnt).
Voor de podcast werd ze door Holshuijsen gevraagd, nadat die door omroep Human was benaderd. Sinds januari behandelen de twee elke week een vraag van luisteraars over mentale gezondheid. Waarom een gebroken hart écht pijn doet bijvoorbeeld. Of waarom een onbereikbare liefde zo onweerstaanbaar is. Hoe waanbeelden ontstaan in een psychose of waarom je rustig wordt als je je huisdier aait – ze wisselen bewust zware en lichtere onderwerpen af.
De dynamiek tussen de twee is die van vriendinnen die elkaar in vertrouwen nemen, waarbij daarnaast Holshuijsen de sociaal-maatschappelijke kant van de vragen behandelt, en Frank neurobiologische uitleg verzorgt. Dat ze allebei vertellen over hun persoonlijk leven vindt Frank waardevol. ‘Dat we een beetje delen hoe wij er in staan, laat leuk zien dat er verschillende perspectieven bestaan. Malou en ik zijn vrienden, maar we denken over veel vraagstukken gewoon echt anders of reageren er anders op.’
Advies geven de vrouwen niet, uitleg wel. ‘Ons doel is uit te leggen hoe iets kan werken en daardoor begrip te kweken voor de ander. In plaats van jou te vertellen hoe jij zo optimaal mogelijk zou kunnen leven.’
Neuropsycholoog Erik Scherder, zelf onvermoeibaar in de uitleg van zijn vakgebied, is zeer over de podcast te spreken. ‘Het is hartstikke leuk gedaan, met een leuke sfeer, zoals ze met elkaar praten, en goedgekozen onderwerpen die we allemaal wel kennen, zoals jaloezie. Ik ben heel enthousiast over hoe zij het aanvliegt, ze weet perfect de onderwerpen zodanig te verwoorden dat iedereen het begrijpt.’
Enthousiast was ook recensent Ranne Hovius over Franks boek over haar burn-outs, Over de kop. Dat is in 2023 verschenen en inmiddels toe aan de achtste druk. Hovius roemt Franks beschrijving van het stressmechanisme dat aan de basis ligt van een burn-out, en de vlotte manier waarop ze schrijft, met humor en een zorgvuldige onderbouwing.
Frank hoopt dat ze het risico op een burn-out voor zichzelf inmiddels zo klein mogelijk heeft weten te maken. ‘Ik sta mezelf nog steeds toe om heel druk te worden, maar wel op een iets andere manier, denk ik. En een burn-out komt niet alleen door drukte. Hiervoor drukte ik veel emoties en ongemak weg, wat me stress opleverde. Nu laat ik die gevoelens toe.’
Brankele Franks ouders zijn toneelregisseur Leonard Frank en pianist Marjès Benoist.
Voor wie zich afvraagt of hij of zij een burn-out heeft gehad, is Franks standaardgrapje: je moet het vergelijken met een orgasme. Als je het niet zeker weet, heb je het waarschijnlijk niet gehad.
Haar eerste burn-out kreeg ze toen ze extreem lange werkdagen maakte als strategieconsultant bij McKinsey en daarnaast nog trainde voor een triatlon.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant