Vanwege de winterkou hebben de vier grote steden extra nachtopvang geopend voor mensen die normaal gesproken buiten slapen. Op een Amsterdamse locatie zitten daklozen tevreden aan het ontbijt. ‘Het is hier lekker rustig.’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Normaal gesproken rolt Aziz (68) elke nacht in dezelfde Amsterdamse portiek zijn matrasje uit, maar op deze mistige zaterdagochtend wordt hij wakker op een veldbed in een inloophuis voor daklozen. ‘Ik heb prima geslapen’, zegt hij monter nadat hij een gekookt ei heeft weggewerkt.
Het inloophuis van hulporganisatie Regenboog Groep is doorgaans alleen overdag open. Iedereen is dan vanaf half tien welkom voor een kopje koffie, een warme douche en schone kleren. ’s Middags is er een warme lunch en om 16 uur moet iedereen weer naar buiten. Veel van hen zoeken vervolgens net als Aziz een plek in een portiek of onder een brug.
Maar sinds maandag is de winterkouderegeling (WKR) van kracht. De vier grote steden creëren bij vorst extra slaapplekken om te voorkomen dat daklozen doodvriezen. Alleen al in Amsterdam zijn er 250 extra bedden, waarvan zestien in dit kleinschalige inloophuis aan de Zeeburgerdijk. Zolang de kou aanhoudt worden elke avond de veldbedden uitgeklapt.
Het is acht uur, buiten is het donker en doodstil, de stad is duidelijk aan het bijkomen van twee dagen Kerst. Ook binnen kijken de mannen nog wat glazig voor zich uit sinds ze een half uur geleden zijn gewekt door een medewerker. Er is thee en koffie, op tafel staan brood, pindakaas en gekookte eitjes. De aanwezigen spreken onderling Engels, Spaans, Arabisch, Nederlands of een mix daarvan. Al zijn de meesten weinig spraakzaam.
Victor, een 33-jarige Bulgaar met vier enorme doodskopringen aan zijn vingers, maakt sinds maandag gebruik van de nachtopvang en is erg te spreken over de locatie. ‘Het is hier lekker rustig’, vertelt hij terwijl hij de legergroene veldbedden inklapt en opbergt naast de rookruimte. ‘Op andere plekken is veel gedoe. Mensen stelen, en er is ruzie door drugs en alcohol.’
‘Ik was in Bulgarije ook al dakloos’, vertelt Victor. ‘Ik kwam naar Nederland omdat hier werk is. Maar het probleem is dat je zonder huis geen baan krijgt, en zonder baan geen huis kunt betalen.’ Hij draait regelmatig diensten hier in het inloophuis. ‘Dan zit ik bij de deur, of ik beheer de wasmachine’, legt hij uit. ‘Daar krijg je 14 euro voor.’ En aangezien hij naar eigen zeggen geen drank of drugs gebruikt, komt hij met dat bedrag een heel eind. ‘Ik bedel nooit.’
Victor heeft een tentje met twee slaapzakken op een redelijk beschutte plek in de buurt van station Sloterdijk. Maar met deze kou – de gevoelstemperatuur was op Eerste Kerstdag min 12 graden – is slapen in die tent niet te doen. Hij neemt een slokje koffie en kijkt even zwijgend naar de kerstballen aan het plafond. ‘Kerst doet me eerlijk gezegd weinig’, zegt hij.
De Regenboog Groep probeert er wel altijd iets feestelijks van te maken. ‘We hebben dit jaar op eerste kerstdag een bingo georganiseerd’, vertelt medewerker Heleen van Eendenburg (61). ‘Maar er was wat onduidelijkheid over de regels.’ Van Eendenburg dacht dat alleen een volle kaart bingo gaf, de deelnemers vonden dat een volle rij volstond. Ze lacht: ‘Ook over de prijzen werd gemopperd.’
Ze is blij dat de WKR van kracht is, maar heeft liever dat er de hele winter voor iedereen nachtopvang zou zijn. ‘Als het vier graden is met regen, dan is er geen WKR terwijl buiten slapen ook dan onmogelijk is.’ Ze houdt met een schuin oog de ingang in de gaten. ‘We zijn scherp op onbekenden, vooral als ze opvallend goed gekleed zijn. We willen geen dealers binnen.’ Zij en haar collega’s selecteren zelf de personen die hier mogen slapen: ‘Op deze locatie is geen beveiliging, daar moeten we rekening mee houden.’
Volgens een recente telling zijn er 13 duizend mensen zonder vaste verblijfplaats in de regio Amsterdam, onder wie 1700 kinderen. Dat zijn daklozen als Aziz en Victor, maar ook thuislozen die bij vrienden of familie op een bank slapen. Het is onduidelijk om hoeveel mensen het landelijk gaat. Het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS) registreerde 33 duizend daklozen, maar telt thuislozen niet mee. Zeker is dat het aantal toeneemt.
Of iemand wel of niet in aanmerking komt voor structurele nachtopvang of begeleid wonen hangt samen met de mate van kwetsbaarheid of juist zelfredzaamheid. Victor vindt dat soms frustrerend. ‘Als je verslaafd bent of een lesbische vrouw, dan heb je voordeel.’ Voor mannen uit het buitenland is hulp krijgen extra ingewikkeld. Behalve tijdens de WKR, dan is iedereen welkom, ongeacht verblijfsstatus.
Voor Aziz is dat ook een uitkomst, hij komt uit Marokko. ‘Ik heb vijftig jaar in Spanje gewoond’, vertelt hij. ‘Ik verkocht souvenirs op Gran Canaria en heb in Barcelona in de schoonmaak gewerkt.’ Vier maanden geleden kwam hij naar Nederland, omdat het schoonmaakwerk hem met de jaren steeds zwaarder viel en hij in de veronderstelling was dat hij hier bij zijn zus terecht kon. ‘Maar ze gaf niet thuis en nu woon ik voor het eerst in mijn leven op straat.’
Als het straks niet meer vriest, gaat hij terug naar zijn vaste portiek. ‘De bewoners zijn vriendelijk. Ze komen me zoveel eten brengen dat ik het soms moet afslaan.’ Aziz zegt dat sommige daklozen zich misdragen door in het openbaar te plassen of drugs te gebruiken. ‘Dat straalt slecht af op ons allemaal’, vindt hij. ‘Zelf heb ik een handveger in mijn rugtas en laat de portiek altijd schoon achter. Ik ben dakloos, maar ik heb wel manieren.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant