Volodymyr Zelensky spreekt zondagavond opnieuw met Donald Trump. Zelensky brengt een nieuw vredesplan dat volgens hem al ‘voor 90 procent’ klaar is. Trump waarschuwt echter dat ‘Zelensky helemaal niets heeft zolang ik het niet heb goedgekeurd’.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Eerder was hij correspondent in Oost-Europa en Zuidoost-Azië.
Ook Rusland tempert dit weekeinde Zelensky’s optimisme. Moskou heeft zijn aanvallen op Kyiv en de rest van Oekraïne alleen maar verder opgevoerd. Zaterdag en zondag zijn volgens de Oekraïense luchtmacht zeker veertig raketten en meer dan vijfhonderd drones op Oekraïne afgevuurd. De aanvalsgolf op de hoofdstad Kyiv duurde bijna tien uur. Zelensky zag de aanval als een bewijs dat Rusland geen enkele belangstelling heeft voor een vredesakkoord.
Trump gaf zijn ‘lauwwarme’ commentaar vrijdag in een interview met Politico. Hij maakt daarmee duidelijk dat hij alleen de baas blijft in deze vredesonderhandelingen, en dat hij geen haast heeft om Zelensky’s voorstel erdoorheen te jagen. In die stemming ontvangt de Amerikaanse president zondag zijn Oekraïense collega, en samen zullen ze zich buigen over Zelensky’s afgeslankte ‘twintigpuntenplan’ voor vrede in Oekraïne.
Een van de belangrijkste voorstellen in dat plan is het instellen van een gedemilitariseerde zone in het zwaarst bevochten gebied: de Donbas. In vier jaar oorlog is Rusland er niet in geslaagd dat gebied helemaal te veroveren, en omgekeerd is het Oekraïne niet gelukt de Russen daar terug te dringen. De Russische president Vladimir Poetin eist de hele Donbas op, en dreigt anders niets te zullen ondertekenen. Die eis stond ook in het eerste ontwerp van Donald Trump, maar stuitte op felle kritiek: Trumps vredesplan zou te pro-Russisch zijn en Rusland, dat in 2022 Oekraïne binnenviel, te zeer belonen voor zijn agressie.
Zelensky heeft het plan herzien en de 28 punten van Trump teruggeschroefd tot een twintigpuntenplan dat voor Oekraïne acceptabeler zou zijn. In het nieuwe voorstel wil Zelensky de Donbas-impasse doorbreken door alle militairen uit het gebied weg te halen. Oekraïne beweegt in zijn voorstel 40 kilometer naar de ene kant, mits Rusland even ver naar de andere kant gaat. Het gedemilitariseerde gebied dat daardoor ontstaat zou dan een ‘vrije economische zone’ moeten worden. Op deze manier zouden de twee strijdende partijen niet hoeven te kiezen aan wie de Donbas moet worden toegewezen.
Het plan werkt alleen als Oekraïne garanties van de Verenigde Staten kan krijgen die net zo hard zijn als de garanties die gelden voor Navo-landen. Alleen daarmee kan Oekraïne erop vertrouwen dat Rusland niet opnieuw zal binnenvallen. De veiligheidsgaranties zullen een belangrijk onderwerp van gesprek zijn tussen Trump en Zelensky. Een ander struikelblok zal de landkwestie zijn: wat er moet gebeuren met de Donbas.
Ook moet gesproken worden over de reusachtige kerncentrale in Zaporizja, die door de Russen is bezet. De VS stellen voor de stroom van de centrale te verdelen tussen Oekraïne en Rusland. Oekraïne wil ook zijn leger op een sterkte van 800 duizend man houden, terwijl Rusland eist dat Kyiv zijn leger inkrimpt.
Zelensky heeft de voorstellen op Eerste Kerstdag een uur lang besproken met Trumps top-onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner. Zelensky noemde het een ‘echt goed gesprek’ dat ‘nieuwe ideeën’ had opgeleverd om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne. Op sociale media toont Zelensky zich vol vertrouwen: veel kan al worden beslist vóór het nieuwe jaar, zegt hij.
De geluiden uit Rusland zijn minder opgewekt. De BBC citeert een ‘Russische topfunctionaris’ die zegt dat het plan van Zelensky ‘radicaal anders’ is dan dat wat de Verenigde Staten met Rusland bespreken. De Russische staatssecretaris van Buitenlandse Zaken Sergey Ryabkov stelt dat Oekraïne de vredesbesprekingen ‘torpedeert’.
De aanhoudende Russische aanvallen op Oekraïne spreken volgens Zelensky ook een heel andere taal. Daarbij vielen zaterdag opnieuw doden en gewonden. ‘Russische afgevaardigden doen mee met lange vredesgesprekken, maar in werkelijkheid spreken Kinzhals (raketten) en ‘shaheds’ (drones)’, schreef Zelensky op sociale media. ‘Dit is de ware houding van Poetin en zijn inner circle. Ze willen de oorlog helemaal niet beëindigen. Ze willen juist elke gelegenheid aangrijpen om Oekraïne nóg meer leed toe te brengen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant