Verslaving Het aantal gokverslaafden is toegenomen, als gevolg van de legalisering van online goksites in 2021. Behandelaars zijn bezorgd. „Sommige jongeren zien het gevaar niet. Ze denken: als de overheid het aanbiedt, zal het wel oké zijn.”
Ook in de openbare ruimte werd reclame gemaakt voor gokken, in dit geval voor een online casino. Sinds juli 2025 zijn de regels aangescherpt en zijn reclames op openbare plekken verboden.
„De knipperende lampjes en de geluidseffecten prikkelden mij. Dat gaf een heel fijn gevoel”, beschrijft Luuk Gielis (37) zijn eerste bezoek aan Holland Casino in Amsterdam. Hij was toen 29. Het bleef niet bij één bezoek, al snel ging Gielis bijna dagelijks. „Mijn spel was roulette. Op den duur maakte het niet uit of ik won of verloor.”
De spanning als hij geld inzette, als het balletje ging rollen, het is als cocaïne. „De dopamineprikkels. Proberen te voorspellen waar het balletje zou vallen. De spanning in mijn buik. Dat zorgde ervoor dat ik bleef gokken, eerst in het casino en later online.” Gielis kampte ongeveer zes jaar met een gokverslaving. Inmiddels is hij bijna twee jaar gestopt.
Sinds de overheid in oktober 2021 online gokken legaliseerde, zijn gokwebsites breed toegankelijk. 10 procent van de Nederlanders nam tussen februari 2023 en februari 2024 deel aan minimaal één online kansspel, blijkt uit het rapport Deelname aan kansspelen in Nederland: meting 2024 van onderzoeksbureau Ipsos I&O. Van deze groep zeiden zeven op de tien personen voor het eerst te hebben gegokt na de legalisering in 2021. Deze stijgende populariteit werd mede veroorzaakt door de stroom aan advertenties die vlak na de legalisering veelvuldig te zien waren. Ook sponsoring van sportclubs door gokbedrijven nam toe. Die advertentiestroom werd pas ingedamd toen bleek dat de legalisering tot een sterke groei aan – vaak zeer jonge – gokkers leidde.
Door de groei van het aantal gokkers sinds 2021 zijn er meer gokverslaafden, met ernstigere problemen. „Het duurt meestal een paar jaar voordat iemand vastloopt in een gokverslaving”, zegt Bas Brons, die zich als behandelaar bij ggz-instelling SolutionS-Center richt op gokverslaafden. „Er is nu een piek in het aantal gokverslaafden, als gevolg van wat in 2021 in gang is gezet.” Al is de legalisering niet de enige oorzaak, zegt Brons: „Een deel van die groep gokte daarvoor al op buitenlandse of illegale goksites en was daardoor niet in beeld.”
De legalisering van online gokken was volgens de overheid bedoeld om grip te krijgen op het onzichtbare circuit van buitenlandse goksites. Door legalisering zouden gebruikers beter beschermd kunnen worden. Toenmalig VVD-minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) onderhield nauwe contacten met de gokbranche in aanloop naar de legalisering, zo meldde NRC begin december.
Een evaluatie in 2024, op verzoek van de Tweede Kamer, toonde echter dat de Wet Kansspelen op afstand (Koa) consumenten niet genoeg beschermde en dat gokkers via reclames werden aangezet tot „onmatig speelgedrag”.
Enkele maanden na de legalisering werd Floris Dijkhuizen (21) achttien en daarmee speelgerechtigd op de legale goksites. Hij maakte een account op TOTO en begon met bedragen tussen de 20 en 50 euro. „Dat is laag voor gokbegrippen.” De maandelijkse speellimiet van enkele honderden euro’s – de exacte hoogte bepaalt de gokaanbieder – daar trok hij zich niks van aan. „Er waren toen ik begon 23 legale aanbieders, dus je kunt makkelijk je hele maandsalaris bij verschillende aanbieders erdoorheen gokken.”
In 2024 steeg het aantal gokverslaafden in de verslavingszorg naar ruim 2.700 personen, blijkt uit cijfers van het Landelijk Alcohol en Drugs Informatie Systeem (LADIS). Dat is ruim 10 procent meer dan in 2023. De stijging werd niet alleen veroorzaakt doordat meer instellingen gegevens aanleverden. Ook bij de instellingen die al jarenlang data leverden, is een stijging te zien.
Dat meer gokkers zich aanmelden voor een behandeling, merkt ook Brons. „Bij ons melden zich tussen de 250 en 300 mensen per jaar. En ze worden steeds jonger”, aldus Brons. „Als er tien cliënten zijn, zijn er daarvan acht onder de 35.” Eén op de vijf mensen in de verslavingszorg is jonger dan 25 jaar.
Volgens de behandelaar is dat „inherent aan de internetgeneratie”. „Iedereen heeft een online casino op zak. De ouderen die zich aanmelden, gaan meestal naar het traditionele casino. Maar die zijn, net als vrouwen, veruit in de minderheid.” Volgens cijfers van LADIS was in 2024 het aandeel vrouwen in de verslavingszorg met een gokverslaving 13 procent.
Op enig moment won Floris Dijkhuizen 10.000 euro. Toen begon de ellende, zegt hij. „Ik dacht: dit is mijn verdienmodel.” Hij besloot met hogere bedragen – 2.500 euro per inzet – te gaan gokken. „Ik verloor vier keer, en stond weer op nul. Hierdoor raakte ik het besef van de waarde van geld helemaal kwijt.” Ook Gielis stelt dat, vooral online, de verleiding groot is om hogere bedragen in te zetten. „Bij online gokken zie je een lijstje in beeld waarop staat wat andere spelers hebben gewonnen. Ik dacht: ik ga meer inzetten. Ik wil ook op die lijst staan.”
Volgens behandelaar Brons begint gokken meestal onschuldig. „Uit nieuwsgierigheid, spanning en vaak in groepsverband. Binnen die groep zitten altijd mensen die verslavingsgevoelig zijn en zichzelf daarin verliezen.” Volgens Brons kan je een gokverslaving vergelijken met die aan alcohol of cocaïne. „Bij middelengebruik gebeurt ook iets met je beloningssysteem: door een stijging van dopamine en adrenaline krijg je een lekker gevoel. Dat is bij gokken niet anders. Alleen speelt daar meer normalisatie, waardoor sommigen het gevaar niet inzien. Ze denken: als de overheid het aanbiedt, zal het wel oké zijn.”
Ook voelen gokkers niet de pijn die ze zouden moeten voelen bij verlies, legt Brons uit. „Ze denken: ik kom er wel uit. Die ‘klappers’ – een grote winst door één inzet – hebben ze al vaker gehad. Totdat ze op een gegeven moment tot het inzicht komen: ik ga hier nooit meer uitkomen. Dan is er schade op allerlei gebieden. Natuurlijk financieel en bij andere materiële zaken. Maar ook in de relatie, studie, werk en gezondheid.”
„Ik was mezelf niet meer”, zegt Luuk Gielis. „Van een open en sociaal persoon was niet veel meer over.” Het viel de toenmalige partner van Gielis op hoeveel hij op zijn telefoon zat. „Ik wou haar niet laten zien wat ik aan het doen was. Daardoor dacht ze dat ik vreemdging. En ik at en sliep slecht.” Daar kan Dijkhuizen over meepraten. „Je bent 24/7 met je verslaving bezig. Dat is niet overdreven. Ik werd midden in de nacht wakker om te kijken hoe mijn bet op een sportwedstrijd was gegaan.”
Na ongeveer een jaar gokken was zijn geld op. Toen kwam het verslavingsbrein naar boven, vertelt Dijkhuizen. „Je wordt creatief en bedenkt allerlei manieren om aan geld te komen, zoals lenen bij familie en vrienden. Erg pijnlijk. Eigenlijk heb ik ze opgelicht met allemaal smoesjes om geld te krijgen. Je weet dat het niet goed is, maar steeds denk je: alles wat ik heb verloren ga ik terugwinnen.” Zijn gokproblemen bleven niet onopgemerkt. „Op een gegeven moment had ik een interventie met twee vrienden en mijn moeder. Een van de pijnlijkste momenten die ik ooit heb meegemaakt.”
Dijkhuizen besloot zich aan te melden voor het Centraal Register Uitsluiting Kansspelen (Cruks). Gokkers op deze lijst hebben minstens zes maanden geen toegang tot goksites, speelhallen en casino’s met een Nederlandse vergunning. Het Cruks-register is een preventiemaatregel van de Nederlandse Kansspelautoriteit (Ksa) – de onafhankelijke toezichthouder op de gokbranche. In 2024 groeide het aantal mensen dat zich aanmeldde van 61.000 naar ruim 85.000, blijkt uit het jaarverslag van de Ksa. Inmiddels staan er bijna 110.000 mensen ingeschreven.
„Maar je bent creatief”, vertelt Dijkhuizen. „Ik ging op zoek naar illegale aanbieders en ging door.” De illegale markt groeit, terwijl de legale markt stagneert. In het eerste halfjaar van 2025 was de omvang van de illegale markt naar schatting iets hoger (617 miljoen euro) dan de legale markt (600 miljoen euro), blijkt uit een rapportage van de Ksa.
Een stille, verborgen verslaving, noemt Brons het. „Waar je heel lang mee kan lopen zonder dat de omgeving iets door heeft. Daardoor is de schade enorm.” Luuk Gielis was zo bang voor de consequenties bij het opbiechten van zijn gokverslaving, dat hij dacht aan zelfmoord. „Na een gesprek van een uur met 113 was ik rustig en ben ik een behandeling gaan zoeken”, vertelt hij.
Ook Floris Dijkhuizen zocht uiteindelijk hulp, op aandringen van zijn familie en vrienden. Beiden zijn in „herstel”, want genezen van een gokverslaving kan niet, zegt Bas Brons. „Wanneer iemand niet meer gokt, noemen we dat in herstel.” Wel is een gokverslaving goed te behandelen: „Na de behandeling bij SolutionS zien we dat 95 procent tot zover in herstel blijft”, aldus Brons.
Door handhaving hoopt de Ksa illegale aanbieders te stoppen. Dat lijkt niet altijd te lukken. De NOS meldde in september dat de Ksa de afgelopen vier jaar 56 miljoen euro aan boetes uitdeelde aan illegale goksites, waarvan nog geen anderhalf miljoen euro werd geïnd. „Ze betalen niet, ze zijn er niet van onder de indruk”, zei Ksa-bestuursvoorzitter Michel Groothuizen tegen de NOS.
Behandelaar Brons pleit voor het verbeteren van de zorg- en preventieplicht van de legale aanbieders. „Het verdienmodel van de gokaanbieders is het verlies van de spelers. Dus er zal altijd een enorm spanningsveld zijn tussen omzet en zorgplicht.”
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC