Wereldwijd is onder aanvoering van Donald Trump de aanval op de rechtsorde geopend. Steeds vaker is het recht van de sterkste leidend. Het Volkskrant-commentaar bespreekt de belangrijkste verschuivingen van 2025. Vandaag deel 5: de Amerikaanse agressie.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Met het Amerikaanse inreisverbod tegen oud-Eurocommissaris Thierry Breton en vier andere Europeanen die zich hard hebben gemaakt voor een Europese wet om het machtsmisbruik van techbedrijven enigszins in te perken, hebben de Verenigde Staten opnieuw laten zien dat de Pax Americana voorbij is. De nieuwe doctrine is er een van strijd, niet van vrede.
De regering-Trump geeft direct concrete invulling aan de anti-Europese veiligheidsstrategie die enkele weken geleden is gepresenteerd. Daarin wordt het simplistische ‘America First’ vertaald in een slechtbegrepen eigenbelang, waarbij unilaterale economische, politieke of militaire actie niet zal worden geschuwd.
Daarmee promoveert de regering-Trump haar binnenlandse autocratische reflexen tot een exportproduct. Niet alleen in het eigen land worden democratische tegenstanders tot vijand verklaard en vervolgd, ook buiten de grenzen zijn mensen die zich op democratische wijze verzetten tegen machtsmisbruik en ongecontroleerd hyperkapitalisme niet veilig voor de rancune van de Amerikaanse oligarchie. Dat is een schrikbarende ontwikkeling.
Op zich is dat geen verrassing. Toen Donald Trump in de eerste week na zijn inauguratie zijn Nationale Veiligheidsraad zuiverde en vulde met loyalisten, schreven we in een commentaar destijds dat de interne weerstand tegen eventuele wilde buitenlandse plannen voortaan minimaal zou zijn: ‘Dat betekent dat de Verenigde Staten eindelijk erkend moeten worden als een onbetrouwbare partner. (...) Nederland zal, met Europa, een antwoord moeten vinden op de nieuwe verhoudingen.’
Toch lijken veel landen en internationale organisaties nog steeds niet te beseffen wat er gebeurt. De stroop die Navo-baas Mark Rutte ‘daddy’ Trump voorafgaand aan de Navo-top om de mond smeerde is symbolisch: veel politici lijken nog steeds te denken dat ze slechts met een ijdele omhooggevallen vastgoedbaas te maken hebben die als een kind kan worden ingepalmd.
Nee: het trumpisme is veel meer dan Trump. De recente nationale veiligheidsstrategie wordt onderschreven door het Pentagon, dit jaar omgedoopt tot het ministerie van Oorlog. De sancties van de Europese techbestrijders zijn verordonneerd door minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio, die ooit als ‘normale’ conservatief werd beschouwd. Dat hij het nu heeft over ‘de bestrijding van het mondiale censuur-industriële complex’ bewijst dat het extremistisch-libertarische gedachtegoed van de steenrijke techwappies nu leidend is in Washington.
Het gedeelde belang van de trumpisten en tech-miljardairs is huiveringwekkend. In hun streven naar monopolistische macht kunnen ze elkaar wederzijds versterken. De sociale media, waarvoor de regering-Trump nu in de bres springt, versterken de radicale verrechtsing van Europa – wat weer een expliciet doel is van de nieuwe Amerikaanse veiligheidsstrategie.
Daarin gaat het over het ‘cultiveren van het verzet’ om de huidige koers van Europa te verleggen. De VS willen ‘patriottische partijen’ steunen die het ‘uitwissen van de beschaving’ willen tegengaan. De Europese Unie wordt gezien als een entiteit die bestreden moet worden, om te bewerkstelligen dat ‘Europa Europees blijft’. Delen van het document laten zich lezen als een extreemrechts pamflet.
Intussen trekken de Amerikanen zich terug uit internationale organisaties, zien ze zakelijke redenen om Rusland zijn zin te geven in Oekraïne, vermoorden ze zonder enige juridische grond mannen in bootjes in het Caribisch gebied, en stellen ze een speciale gezant aan die de annexatie van Groenland als zijn belangrijkste taak heeft.
De agressie is openlijk. We zullen op enig moment terug moeten vechten.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant