is columnist voor de Volkskrant.
Kerst in Damascus is groot. Bab Touma, de christelijke wijk in de oude stad, bestaat deze dagen uit schitterend versierde kerken, kinderen die kerstliedjes zingen, een kerstmarkt waar zowel christelijke tieners als meisjes met een hoofddoek selfies nemen. Bijna zou je denken: het is vrede op aarde.
De nieuwe regering in Syrië is openlijk islamitisch. President Ahmed al-Sharaa heeft een verleden als terrorist bij Al Qaeda. Vorig jaar, vlak na de machtsovername, oogde de kersttijd in Damascus daarom soberder en nerveuzer. Valt zijn bewind voor christenen (circa 2 procent van de Syrische bevolking) bij nader inzien mee? In de feestelijk verlichte straten heerst angst.
Ana van Es is rondreizend columnist voor de Volkskrant. Ze doet momenteel, een jaar na de machtsovername in Syrië, verslag vanuit Damascus. Eerder was Van Es correspondent in het Midden-Oosten.
Ik ben bang, zegt de bewaker van een imposante 19de-eeuwse kathedraal. Ik ook, zegt een vrouw die naar buiten komt, want de agenten die de wijk beschermen, zijn strenge moslims, ze moeten ons niet en zullen wegkijken als gevaar dreigt. Ik ben bang, zegt de eigenaar van een slijterij. Zijn winkelinventaris werd vernield. Toen hij aangifte deed, zei de politie: maar alcohol is toch ook verboden?
In het Armeense kerkcomplex vertelt bisschop Armash Narbandian over Bevrijdingsdag op 8 december, een jaar na de val van dictator Bashar al-Assad. Samen met andere kerkleiders werd hij uitgenodigd voor een officiële viering van staatswege. Zaten ze daar, riepen alle andere aanwezigen een islamitische vreugdekreet: takbir! Daarna voluit: allahu akhbar!
Christenen voelen zich op deze manier niet gehoord. ‘We zullen worden gemarginaliseerd.’ Inspraak? Armash gelooft er niet in. Wel hoopt hij op veiligheid. ‘Dat is het enige wat we vragen.’ Want ook de bisschop is bang. Niet voor geweld vanuit de overheid zelf, maar voor extremisten die in hun kielzog arriveren.
Verderop in Damascus durft Eimad Haddad, 42, niet meer naar de Mar Eliaskerk die hij jaren bezocht. Hij ‘bevriest’ als hij langs het gebouw loopt, of wat daarvan over is. In juni kwamen 25 gelovigen om het leven bij een zelfmoordaanslag in deze kerk, opgeëist door de terreurgroep Islamitische Staat (IS). Onder de slachtoffers was zijn broer Milad, 36.
Eimads kleine woning, vol kruizen aan de muur, is een rommeltje. ‘Milad deed het huishouden.’ De broers woonden samen nadat ze rond 2020 naar Damascus waren gevlucht. Eimad is conciërge op een school, Milad was dat ook. Anders was het in deze tijd van het jaar dubbel feest: kerst en daarna Milads verjaardag op 27 december.
Zoals veel gelovigen in de Mar Eliaskerk komen de broers Haddad uit Daraa, de stad in Zuid-Syrië waar in 2011 de opstand ontbrandde tegen Assad. Als christenen kozen Eimad en Milad aanvankelijk de zijde van Assad. De dictator deed alsof-ie christenen een warm hart toedroeg.
Maar algauw bleek dat Assad geen mededogen had. Jihadistische strijders gijzelden een broer van Eimad en Milad. Na anderhalve maand kwam hij vrij. Prompt werd hij weer opgepakt, ditmaal door een van de geheime diensten van Assad. Vier jaar zat hij vast. ‘Ze martelden hem erger dan de terroristen eerder hadden gedaan.’
Toen hun familiehuis werd verwoest door een vatbom van het Syrische leger, vertrokken de broers naar Damascus en werden ze actief bij de Mar Eliaskerk. Op de dag van de aanslag, 22 juni, ging Milad naar een extra avonddienst, georganiseerd door een familie uit Daraa. Eimad bleef thuis. Na een uur klonk er een dreun door de buurt.
Bij de kerk trof Eimad een smeulende ravage. ‘Ze droegen lichamen uit het puin.’ Milad werd later gevonden. ‘Je moet trots zijn op je broer, hij is een held’, zei een priester die de aanslag overleefde. Milad zat bij de uitgang, het verhaal is dat hij en andere jongemannen tevergeefs probeerden om een aanslagpleger te overmeesteren.
In de Mar Eliaskerk is de herbouw in volle gang. Overlevende jongeren knutselden van hout en papier-maché een levensgrote kerststal, je kunt erdoor heen wandelen. Eimad gaat niet kijken. Met kerst blijft hij binnen, in het huis waar hij zijn broer mist.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant