Dirigeren Illusionist Hans Klok neemt deel aan dirigentenprogramma Maestro en mocht zich niet voorbereiden: „Voor iemand als ik is dat een vreemde ervaring. Normaal gesproken wil ik alles weten, alles zien, elk detail beheersen. Nu moet ik het laten gebeuren.”
Vandaag staat volledig in het teken van opruimen. En dan niet zomaar een beetje rechtzetten, maar echt de grote schoonmaak in mijn loods. Zo’n klus die je maandenlang voor je uitschuift. De loods is de afgelopen tijd veranderd in een creatief niemandsland: flightcases halfopen, stapels decorstukken die eigenlijk allang een vaste plek hadden moeten krijgen, kabels waarvan ik niet meer weet waarvoor ze bedoeld waren.
Ik begin vroeg, anders blijft zo’n klus liggen. Dozen sorteren, spullen weggooien, dingen terugvinden. Oude ideeën, half afgemaakte plannen, attributen van voorstellingen die inmiddels jaren achter me liggen. Het is altijd confronterend hoeveel werk en ambitie zich opstapelen zonder dat je het doorhebt. Tegelijkertijd werkt opruimen bijna therapeutisch. Met elke opgeruimde hoek lijkt mijn hoofd iets leger te worden. Tegen de middag heb ik eindelijk weer loopruimte, een luxe die ik bijna was vergeten. De loods voelt weer als een werkplek in plaats van een opslagplaats. Alsof ik letterlijk ruimte heb gemaakt voor de week die komt.
De dag vóór de eerste Maestro-opnames. De spanning hangt er al. Ik mocht me niet voorbereiden, en voor iemand als ik is dat een vreemde ervaring. Normaal gesproken wil ik alles weten, alles zien, elk detail beheersen. Nu moet ik het laten gebeuren.
Gelukkig zit ik de hele dag in de studio van Geert van Schoot voor de ledwall-editing voor mijn aankomende optredens in februari in Blackpool. We werken al meer dan vijfentwintig jaar samen. Terwijl Maestro in mijn achterhoofd blijft rondzingen, richt ik me op beelden, overgangen en timing. Het helpt om mijn aandacht ergens concreet op te richten. Aan het einde van de dag ben ik vooral moe, en dat is prettig. Op tijd naar bed, benieuwd naar morgen.
De eerste opnamedag van Maestro. Voor het eerst het stuk horen dat ik zal dirigeren is een bijzonder moment, met een vleug paniek. We krijgen even de tijd om te luisteren. Twintig minuten om een klassiek werk te doorgronden dat groots is, emotioneel, met scherpe contrasten en weinig ruimte om je te verstoppen.
Ik vind het een prachtig stuk, maar ook meedogenloos. Dit is muziek die alles blootlegt. Ik luister zo aandachtig mogelijk, probeerde structuur te herkennen, momenten te markeren, te voelen waar het orkest zal ademen. Maar niets bereidt je echt voor op het moment waarop je voor een orkest van 55 professionele musici staat, allemaal volledig op jou gericht. Vijfenvijftig paar ogen die gewend zijn aan dirigenten met decennia ervaring.
Ik had me keurig niet voorbereid, al voelt het soms alsof anderen dat begrip iets ruimer hebben geïnterpreteerd. Het jurycommentaar is stevig, maar eerlijk en waardevol. De jury bestaat uit ervaren dirigenten en musici die feilloos zien waar het wringt. Een van hen zegt: „Je intentie is helder, maar je lichaam vertelt soms een ander verhaal dan je handen.” Dat raakt me. Dirigeren is communicatie zonder woorden. Alles wat je niet zeker weet, zie je direct terug in de muziek.
Vandaag heb ik mijn eerste coachingsessie voor Maestro, een enorme eyeopener. De coaching is één op één, zonder camera’s, in een repetitieruimte. Dat alleen al geeft rust. We gaan concreet aan de slag met het jurycommentaar. Wat deed ik met mijn schouders? Waar hield ik mijn adem vast? Waarom leek mijn slag soms onzeker, terwijl ik me van binnen juist vast voelde?
In korte tijd leer ik meer dan ik had verwacht. Het is fascinerend hoeveel er schuilgaat achter dirigeren: lichaamstaal, ademhaling, focus. En ergens daar begin ik de parallellen te zien met magie. Niet met het trucje, maar met het principe. In beide gevallen sta je voor een groep mensen en gebeurt het echte werk vóórdat je iets laat zien. In je houding, je timing, je overtuiging.
Een dirigent die twijfelt, krijgt een onzeker orkest. Een illusionist die niet volledig aanwezig is, verraadt het geheim al voordat het begint. Soms hoef je maar weinig te doen om veel te laten gebeuren. Één kleine verandering in lichaamstaal kan een heel orkest anders laten klinken. Dat herken ik uit het circus. Het zijn vaak niet de grote bewegingen die tellen, maar de momenten van stilte waarin alles samenkomt. Of ik door mocht naar de volgende ronde laat ik nog even open. Maar dat ik hier meer van wil, staat vast.
Vandaag kijk ik terug op de intensieve dagen. Het tempo, de concentratie, de emotionele achtbaan: het hakt erin. Wat dit avontuur extra bijzonder maakt, is de band met de andere kandidaten. Je zit allemaal in hetzelfde schuitje, los van wat je buiten dit programma doet.
’s Middags ga ik naar mijn vaste kostuumontwerper Tycho Boeker voor een doorpas. December wordt weer druk. Van 19 december tot en met 5 januari sta ik in het Wintercircus in Haarlem. Daar hoort natuurlijk een nieuwe spreekstalmeesterjas bij. Zo’n jas moet veel tegelijk zijn: statig maar speels, opvallend zonder te schreeuwen. Hij moet me bewegingsvrijheid geven en tegelijkertijd gezag uitstralen. Uiteindelijk is zo’n jas geen kostuum, maar een verlengstuk van wie je op dat moment bent op het podium.
In de ochtend heb ik een afspraak in de kerk in Bloemendaal voor de voorbereiding van het kerstverhaal dat ik ga voorlezen. Even geen spektakel, geen rook of licht, alleen woorden. Dat contrast vind ik waardevol.
’s Middags volgt een meeting over een nieuw project voor 2026. In samenwerking met Cirque du Soleil Entertainment Group ga ik vanaf november 2026 op tournee met The Illusionists, ’s werelds bekendste magicshow, met mijzelf in de hoofdrol. Het voelt nog onwerkelijk, maar wel als een fantastisch project om mijn tanden de komende tijd in te zetten.
Een huis-tuin-en-hond-dag. Boodschappen, wassen, en vooral wandelen met Chaplin. Chaplin is altijd bij ons. Mijn schoonzus haalde hem ooit uit Spanje; een klein straathondje, kwetsbaar. Sindsdien reist hij overal met ons mee. Circus, tournee, hotelkamer aan de andere kant van Europa. Chaplin hoort erbij. Elke dag maken we samen een boswandeling, een vast ritueel. Even uitrazen, even niets hoeven.
Ik lunch met mijn diva’s of magic en Kevin. Kevin Gorczynski was de afgelopen jaren mijn sidekick in het circus, iemand op wie ik altijd kon bouwen. Nu is het tijd voor hem om zijn vleugels uit te slaan bij Circus Roncalli. Dat voelt dubbel, maar vooral goed. Zo hoort het.
Later op de avond treden we op in de Harbour Club in Amsterdam. Het was voor mijn doen een relatief rustige week, maar wel een waar ik met veel voldoening op terugkijk. Opruimen, loslaten, leren en vooruitkijken. Het kwam deze dagen allemaal samen.
Maestro is elke zondagavond om 21.25 te zien bij AVROTROS op NPO 1. Ook te bekijken via NPO Start.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC