Wat voor jaar was 2025? En wat voor jaar wordt 2026? In de laatste dagen voor Kerst vraag ik het aan fractievoorzitters in de Tweede Kamer en Volt-leider Laurens Dassen begint over Trump, die in 2025 „definitief afscheid nam van de transatlantische band”. En dus was dit jaar, zegt Dassen, „een kantelpunt in de geschiedenis”. „Europa staat er alleen voor.”
Dilan Yesilgöz van de VVD vindt het „van die vragen…”, ze heeft er geen zin in. Joost Eerdmans van JA21 is er wel voor in de stemming, donderdagmiddag op zijn werkkamer. Hij heeft net een oliebol gehaald in het restaurant waar alleen Kamerleden mogen komen en vertelt dat hij moest denken aan Pieter Omtzigt. Hoe die vorig jaar met Oud en Nieuw vast van heel veel mensen ‘de beste wensen’ had gekregen, en niet kon weten dat NSC in het nieuwe jaar uit de Tweede Kamer zou verdwijnen. „Bijna niemand”, zegt Eerdmans, „heeft het nog over Omtzigt.”
Jan Struijs van 50Plus noemt 2025 „een heel goed jaar”. Hij vond het „een avontuur”, Kamerlid worden. Voor 2026 hoopt hij dat mensen wat meer vertrouwen krijgen in de politiek. „Maar ik vrees dat ze het alleen maar méér gaan verliezen.” Hij ziet, zegt hij, te veel Haagse politici „met littekens”, die „nog in de loopgraven zitten”.
In december vorig jaar zei CDA-leider Henri Bontenbal tegen mij dat het kabinet-Schoof in 2025 zou vallen. De vraag was volgens hem alleen nog: zijn de verkiezingen voor de zomer of erna? Vorige week, bij de roltrap in de Tweede Kamer, zegt Bontenbal met een grote glimlach dat hij, met zijn „voorspellende gaven”, zeker weet dat er in 2026 géén Tweede Kamerverkiezingen zijn. Hij hoopt op stabiliteit. „Maar ik heb geleerd dat het hier altijd anders gaat dan je denkt, het is één groot gekkenhuis.”
Rob Jetten van D66 zei vorig jaar dat 2024 „een knotsgek” jaar was geweest, door de chaos en de ruzies in het kabinet van PVV, VVD, NSC en BBB. Bij de lift, vorige week, zegt hij hetzelfde over 2025: knotsgek. „Ik hoop dat in 2026 de tijd aanbreekt van normalere politiek.”
Wordt 2026 het jaar waarin hij minister-president wordt? „Dat hoop ik ja, dat dat lukt.” Hij denkt niet dat er nog iemand is die zin heeft in wéér verkiezingen. „Dus moeten we linksom of rechtsom iets in elkaar draaien met elkaar.”
Jetten zegt dat hij weleens praat met Dick Schoof, ja. „Maar niet méér dan andere fractievoorzitters, volgens mij maakt hij een rondje.” En Jetten appt soms met Rutte. „Ik kom hem ook weleens tegen in de supermarkt, we wonen in dezelfde wijk.” Jetten zegt dat hij het „pedant” zou vinden om zelf al te gaan bellen met Europese leiders. Maar die bellen wel hém. „Ook omdat ze niet begrijpen dat een kabinetsformatie zo lang kan duren. Ze zeggen: ‘Ben jij nog steeds niet begonnen?’”
Net voor Kerst, vorig jaar, had Caroline van der Plas van BBB Delfts blauwe tegeltjes met teksten erop uitgedeeld aan Yesilgöz, PVV-leider Geert Wilders en Nicolien van Vroonhoven van NSC in hun wekelijkse ‘coalitieoverleg’ op dinsdag. Nu zit BBB alleen nog met de VVD in de coalitie, overleg is er allang niet meer.
En dus zijn er geen cadeautjes, zegt Van der Plas. „Het is dit jaar één grote, dorre, stille vlakte.”
Petra de Koning doet elke dinsdag verslag over de Haagse politiek (p.dekoning@nrc.nl)
Source: NRC