Welke televisiemomenten vielen het afgelopen jaar op? Onze tv-recensenten keken terug en selecteerden de momenten of programma’s die ze zijn bijgebleven. Hun conclusie? Tv-kijken is uitputtend, een trip én nog steeds het allerleukste wat er is.
In de meeste afleveringen van Youtube-onderzoeksprogramma Boos (BNNVara) gaat presentator Tim Hofman uiteindelijk met grote passen verhaal halen bij een boosdoener: vaak een oplichter, soms John de Mol.
Maar wie kun je ter verantwoording roepen voor het feit dat journalist Sinan Can wordt bedreigd door jihadisten, antiracisme-activist Jerry Afriyie een kogelvrij vest moet dragen en de organisator van de Week van de Lentekriebels regelmatig hoort dat hij dood moet?
In de sterke aflevering ‘Hoe bedreigingen jouw vrijheid in gevaar brengen’ worstelt de Boos-redactie begrijpelijkerwijs met die vraag. Een stel sneue bedreigers voor de camera slepen is immers te makkelijk; het probleem is fundamenteler. Niet voor niets worden publieke figuren bijna nergens in Europa zo veel bedreigd als in Nederland.
Maar dan krijgt Hofman ineens een appje van de woordvoerder van Dilan Yesilgöz: de VVD-leider heeft lucht gekregen van de aflevering en wil eraan meewerken, vermoedelijk om campagnepunten te scoren op het thema ‘veiligheid’.
Dat lukt allesbehalve. Er volgt een scherp, frustrerend en veelbesproken interview – en mijn (online) televisiemoment van het jaar – met een glansrol voor Hofman. Met uitgekiende vragen en enkele welgemeende diepe zuchten, als Yesilgöz weer over ‘cancelen’ begint, prikt hij feilloos door haar campagnepraatje heen.
Hofman knikt begripvol terwijl Yesilgöz vertelt over de bedreigingen waarmee ze te maken krijgt en het belang van ‘met elkaar in gesprek blijven’. Maar vervolgens vraagt hij haar zonder omwegen of ze door haar samenwerking met de PVV, haar felle woorden over ‘woke’ en haar opruiende X-berichten – over hemzelf en Douwe Bob – er niet zelf óók voor zorgt dat mensen zich onveilig voelen.
Nee, sputtert Yesilgöz telkens tegen: daar zit geen enkel causaal verband tussen.
Tenenkrommend. Natuurlijk is Yesilgöz niet de enige die bijdraagt aan de verharding van de samenleving – verre van. Maar het stemt weinig hoopvol dat volksvertegenwoordigers zoals zij halsstarrig weigeren hun voorbeeldfunctie te erkennen, zoals Boos pijnlijk duidelijk maakte.
Wat dit interview zo ook laat zien: hoe belangrijk het is dat journalisten de macht kritisch kunnen blijven bevragen, zonder een inbox vol doodsbedreigingen. Dat lijkt vanzelfsprekend. Maar na een jaar waarin de woedende online menigte haar hooivorken zelfs op de hoofdpiet richtte, kan het geen kwaad om daar toch nog even bij stil te staan.
Drie favoriete televisieprogramma’s, waar de Volkskrant weliswaar aandacht aan besteedde, maar die, wat mij betreft, (nog) meer shine verdienen.
Het stof daalt, over de geschiedenis van de Limburgse mijnindustrie, werd een jaar geleden uitgezonden, maar veel uit de NTR-serie staat me nog bij. Vooral hoe journalist Winfried Baijens in een krappe lift afdaalde in een Poolse kolenmijn, diep onder de grond, om daar zelf, benauwd, bezweet en onder het zwarte stof, te ervaren hoe onmenselijk de werkomstandigheden zijn. Maar ook de glorie komt aan bod.
Sunny Bergmans Blauwe ballen en andere verkrachtingsmythes maakte veel los (getuige een AD-advertentie, gericht aan strafadvocaat Gerard Spong die in de film zegt ‘dat vrouwen zich toch wel snel laten verkrachten’), maar vooral bij vrouwelijke kijkers. Terwijl juist ook mannen (looking at you, mr. Spong) nog het een en ander kunnen leren van de VPRO-documentaire. Dat je als man ook in een romantische of vriendschapsrelatie onbewust over iemands grenzen kunt gaan, bijvoorbeeld.
In De afhaalchinees: thuisbezorgd, het vervolg op De afhaalchinees (beide Omroep Zwart), agendeerde televisiemaker Kelly-Qian van Binsbergen (32, volgens haar adoptiepapieren) opnieuw op de voor haar kenmerkende humoristische en persoonlijke wijze de misstanden rondom interlandelijke adoptie. Vol bravoure reist ze af naar China, op zoek naar haar wortels en haar echte geboortedatum. Een emotionele reis vol verrassende wendingen.
Geen persoonlijk televisiehoogtepunt, maar wel een van de meest opvallende tv-momenten van het afgelopen jaar: de ‘comeback’ van Astrid Holleeder in het publieke leven, aangekondigd door haarzelf in RTL Boulevard. Haar getuigenverklaringen tegen haar broer Willem Holleeder leidden mede tot zijn veroordeling voor moord. Tegen een hoge prijs: tien jaar lang ging Astrid anoniem door het leven, want ‘wie praat, die gaat’.
In een donkere studio, en onherkenbaar in beeld, vertelde ze wat het onderduiken haar gekost had: geen onderdeel kunnen zijn van het leven van haar kinderen en kleinkinderen. Schuilnamen, constant verhuizen, nooit zorgeloos het vuilnis buiten kunnen zetten. ‘Vandaag neem ik mijn eigen identiteit en bestaan terug. Ik laat me niet meer opsluiten. Ik kan het niet meer en ik wil het niet meer.’ Daarna verscheen ze in beeld, en stelde zich voor: ‘Ik ben Astrid Holleeder.’
Er zaten onbedoeld schrille dissonanten in River Flows in You dat de gewezen PVV-staatssecretaris van Justitie Ingrid Coenradie op 1 september ten gehore bracht in de eerste uitzending van BNNVara’s Pauw en De Wit. Maar de pianoklanken zullen Joost Eerdmans, de leider van JA21, de radicaal-rechtse partij waartoe Coenradie zich heeft bekeerd, als hemelse muziek in de oren hebben geklonken.
Nota bene op verzoek van de redactie nam Coenradie plaats aan het klavier. Presentator Jeroen Pauw legde uit dat zijn vorige talkshow, het (geflopte) Bar Laat, ook vaak livemuziek uitzond en dat het daarom aardig zou zijn als... Afijn, welk populistisch Kamerlid zou zich kort voor de verkiezingen níét door de ooit progressieve omroep op het podium laten hijsen?
Met het geboden podium gaf Coenradie haar partij een voor menigeen vriendelijker gezicht. Niet alleen de partij waarvan de starre nummer 1 optreedt als DJ Jopie, nummer 2, Annabel Nanninga, zwarte bootvluchtelingen ‘dobbernegers’ heeft genoemd, maar ook die waar verfijnde cultuur wordt beleden.
Dat Coenradie amateuristisch uit de hoek kwam, zal haar populariteit alleen hebben geholpen. Tv-kijkers zijn gek op BN’ers die iets proberen te doen wat ze niet beheersen: een orkest dirigeren, gemaskerd zingen voor een volle zaal, als sidekick zonder benul meepraten over alles in talkshows. In de peilingen steeg JA21 van 9 naar 12 Kamerzetels.
In verkiezingstijd las ik Mannetje van de krant, de biografie van Jan Blokker, geschreven door zijn zoon Jan Blokker junior. Blokker, stuwende kracht achter de VPRO in de jaren zeventig, daarna adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant tot 1984 en hier nog veel langer columnist, komt erin naar voren als een bevlogen kettingroker, hamerend op journalistieke kwaliteit en onafhankelijkheid. Zijn zoon citeert uit de sollicitatiebrief die vader in 1978 schreef: ‘[Ik] omhels met graagte progressieve beginselen, als men daar tenminste vooral de vrijheid onder wil verstaan, elke gegeven, dus gezaghebbend geachte sociale, politieke of culturele werkelijkheid, ernstig te wantrouwen.’
Er valt anno 2025 van alles aan te merken op Blokker, kind van zijn tijd. Maar als laatste Volkskrant-redacteur die hem nog op de redactie heeft meegemaakt, moest ik, kijkend naar de goedgelovige Pauw, instemmend knikken: Blokker had met zijn wantrouwen groot gelijk.
De volumeknop op mijn afstandsbediening: versleten. Zo vaak heb ik ’m moeten indrukken (zachter, zachter!) in mijn eerste jaar als televisierecensent, het jaar waarin de schreeuwers het wonnen van de luisteraars, het onderbuikgevoel van het verstand. Met meneer Duk als commotiekapitein, natuurlijk, maar ook kleinere spelers mochten los. Neem Davey Verbeek, dat knulletje dat manfluencer Andrew Tate had meegenomen naar zijn afspraakje in First Dates (BNNVara, 21 september).
Het zijn altijd de chihuahua’s die het hardst blaffen. Davey (destijds 20) gaat op date met Alana (toen 21). Strak zwart overhemd, haartjes glad naar achteren, de rekening al voldaan nog voor zijn afspraakje was begonnen, ach, tot driekwart van de uitzending kon je hem nog gewoon een beetje glad maar aandoenlijk vinden. Tot het gesprek met zijn date kwam op ‘mannelijke en vrouwelijke rollen’, want hoe dacht Alana daar eigenlijk over?
Dat Daveys mening nogal haaks staat op de hare, liet zich wel raden. ‘Jij wilt gewoon bezig zijn met je nageltjes en je make-upje’, poneert hij als het over haar toekomstplannen gaat. En: ‘Het geld dat ik verdien, dat ga jij nooit verdienen.’
‘Jij wilt gewoon lekker vrouw zijn’, zegt hij. ‘Of heb ik dat verkeerd?’
Kon het nog vervelender? Natuurlijk kon dat, want dit is Hilversum. Davey mocht aanschuiven bij RTL Tonight om op de inmiddels virale date te reflecteren. Het werd een tenenkrommend, onduidelijk gesprek, een tribunaal haast. Dat Davey zich toch kranig staande hield, lag vooral aan de hysterie van de andere panelleden. Een gemiste kans: want waarom zat híj daar, en niet zíj, die zelfverzekerde date Alana, die hem tijdens het etentje zo goed van repliek diende? Of, een spannende suggestie: een expert die meer kan vertellen over toxische masculiniteit?
Slecht gedrag zou je niet met aandacht moeten belonen. Daarom eindig ik graag met wat verdiende aandacht voor de mooiste documentairereeks die ik dit jaar zag, Zorgen van BNNVara. De studenten verpleegkunde die worden gevolgd zijn piepjong, pubers nog, maar vastbesloten: ze willen de loodzware verpleging in. Hoe werk je met mensen als je het mens-zijn zelf nog moet leren? Het antwoord, dat lijkt vooral in de kunst van het luisteren te liggen.
Weglopen-uit-de-tv-studiomomenten zijn mijn favoriete tv-momenten. Niets leuker dan dit soort mannen – het zijn bijna altijd mannen – met een enorm ego primetime te zien verschrompelen tot gepikeerde jochies.
Het begint met een barrage aan vragen die door de tv-gast als impertinent worden ervaren. De tv-gast ondergaat ze eerst lijdzaam, vaak met een meewarige glimlach, totdat de façade van welgemanierdheid niet langer vol te houden is.
De tv-gast rukt het microfoontje dat hem of haar ter hoogte van de kraag is opgespeld af en beent woest de tv-studio uit.
Forum voor Democratie-politicus Thierry Baudet die in 2021 wegloopt bij Eva Jinek nadat hij door cabaretier Martijn Koning genadeloos op de hak is genomen, héérlijk. Nog eerder: Pim Fortuyn die in 2002 schmierend – ‘We zijn kláár!’ – de studio van RTV Rijmond uitloopt omdat hij de uitzendtijd met anderen moet delen. Het is om haast nostalgisch van te worden.
Een nieuw hoogtepunt in dit tv-genre staat op naam van Telegraaf-opiniemaker Wierd Duk die afgelopen november voortijdig de studio verliet van het EO-programma Dit is de week. Duk dacht weer ongehinderd zijn overbekende haatpraatjes te kunnen delen – over bloedlinke moslims, uiteraard – totdat journalist Ronit Palache besloot op te sommen wat er allemaal niet deugt aan Duks werk. Hoe hij ‘apocriefe verhalen’ de wereld in brengt, dat hij obsessief bezig is met de islam waar Nederland voor zou ‘buigen en kruipen’.
Duk hoort het aan, geforceerde glimlach op zijn gezicht. Hij drukt zijn vingertoppen tegen elkaar, draait een glas water rond – de nerveuze handelingen van een man die het niet gewend is om tegen gesproken te worden, door een vrouw nog wel.
‘Weet je, hier heb ik helemaal geen zin in’, besluit Duk, terwijl Palache vanaf haar telefoon nog meer journalistieke wanpraktijken van de Telegraaf-opiniemaker opsomt. ‘Hier ben ik niet voor gekomen. Fijne uitzending, dames en heren.’
Mopperend loopt Duk richting de uitgang. ‘Ze liegt!’ roept hij nog, voordat hij achter de coulissen verdwijnt. Tv om je vingers bij af te likken.
‘Toen ze zei dat ze 43 wordt, voelde ik wel even van oeh... dat is wel wat ouder, in verband met mijn kinderwensonderzoek’, aldus de 45-jarige Joris, die zonder vaste woon- en verblijfplaats door de bergen van Montenegro kachelt en nog nooit zelfstandig een kop koffie heeft gezet. De drang om een afstandsbediening tegen het zelfvoldane pixelhoofd op mijn tv te gooien, wist ik ternauwernood te onderdrukken.
Hoewel ook ik bij Onderweg naar liefde (KRO-NCRV) met verbazing gadesloeg hoe Hollanders traditionele inheemse rituelen in het kader van ‘persoonlijke groei’ door de gehaktmolen halen en consumeren alsof het huzarensalade betreft, blijkt na dertig afleveringen vooral hoe moeilijk het is om ingesleten patronen te veranderen. Het in een spirituele voddendeken verpakte hyperindividualisme van deze tijd lijkt dat vooral als een probleem voor de ander te zien.
Prop iemand die heel veel space nodig heeft met drie dates tegelijk in een bestelbus, en je ziet al snel dat zo’n free spirited vanlifer even buigzaam is als het Braziliaanse hardhout dat hij bij wijze van energetische luchtverfrisser in de fik steekt. Zo wordt de 38-jarige Henno in zijn reis naar spirituele ontwaking vooral in beslag genomen door een dagelijks ritueel met de waterpas, doodsbang uit balans te raken door een ietwat hellende camper.
De kinderwenszoektocht van Joris lijkt vooral te gaan over zijn angst om zelf volwassen te worden. Met de tien jaar jongere Sarah is het liefde op het eerste gezicht. Toch roept ze een paar dagen later, gefrustreerd door zijn aanhoudende wispelturigheid: ‘Fucking hell, kies gewoon!’
Joris bedient zich constant van een retorische truc die ik sinds Onderweg naar liefde vaker bespeur: door een zin als ‘ik wil niet’ om te buigen tot ‘ik voel dat ik niet wil’, lijk je volwassen te communiceren, maar ontwijk je alle verantwoordelijkheid. Op emoties heb je geen invloed – je reduceert jezelf tot een paars aangelopen peuter voor een snoepschap, het is aan de omstanders om daar op de juiste manier mee om te gaan.
Te midden van al deze worstelingen is er ook het ongecompliceerde geluk van Kyle en Arne, innig verstrengeld, tot een haperende beamer hun filmavond dreigt te verstoren. Zelfs in de Deense wildernis wil je weleens met een afstandsbediening smijten.
Wanneer weet je dat je te veel televisie hebt gekeken? Is het nadat je om volstrekt onverklaarbare redenen verslaafd bent geraakt aan De alleskunner vips? Is het nadat je moet constateren dat we op RTL nooit meer een programma gaan zien dat níét wordt gepresenteerd door Ruben Nicolai of Tijl Beckand? Of is het nadat je hoorndol bent geworden van allerhande mannen-met-meninkjes en tv-recensenten die in talkshows mogen meepraten over Gaza, de formatie en het gemoed van het land?
Televisiekijken is vaak een mallemolen waarin we ook maar gewoon ons eigen rondje meedraaien. Hoe het voelt als die mallemolen steeds ongecontroleerder opereert, zagen we dit jaar in het fabuleuze Chateau Promenade. De ‘echte’ Promenade was natuurlijk al een voortreffelijke meta-uitkleding van alle krankzinnige excessen die voorbijkomen op televisie, maar Chateau Promenade leek die carrousel nóg wat sneller te laten draaien, waarin de parodieën op alle televisieformats per aflevering talrijker leken te worden.
Het toppunt was waarschijnlijk de vijfde aflevering, waarin elk succesvol televisieprogramma van de laatste jaren in de blender ging. Van De Lama’s tot Last One Laughing en van Ik hou van Holland tot Vandaag Inside: in een paar minuten kwam elk denkbaar programma voorbij.
Zet die formats in sneltreinvaart achter elkaar, en alles wat overblijft is hol, hysterisch gelach, met televisieprogramma’s als brood en spelen in de vorm van raadspelletjes, talentenjachten en eindeloos gewauwel. Dat de vier hoofdpersonages uiteindelijk totaal trippend van de kaart raken, was niet meer dan logisch.
Maar uiteindelijk waren het toch vooral alle parodieën die fantastisch werkten, waarbij Diederik Ebbinge vaak met genoegen in de rol kroop van interviewer die het eens even over de écht persoonlijke zaken wilde hebben. Daarna (en daarvoor eigenlijk ook al) bleek het nagenoeg onmogelijk om nog te kijken naar interviewprogramma’s als Casa di Beau en Open Casa.
Over krankzinnige formats hoeven we ons voorlopig overigens niet druk te maken, want RTL gaat in 2026 een programma uitzenden waarin we verstoppertje gaan spelen met Jamai en Buddy Vedder. De mallemolen draait vrolijk door. Het is uitputtend, het is een trip én het blijft het allerleukste wat er is.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant