Is het voor Sint of Kerstmis? Glimlach achter de kassa. Ja, dus welk papiertje wilde ik om het cadeautje. Die ene vriendelijke vraag in een winkel, eind november, was genoeg om me toch even een gereformeerde duizeling te bezorgen. De Sint en de Zoon als twee soorten feestpapier. De pakjesbisschop en het kindeke in de kribbe als meerkeuze-menu. Niet eens catechisatie gedaan, en toch stond ik even te gruwen. Opvoeding gaat diep.
Godsdienstigheid kennelijk ook. Want naast de commerciële oecumene aan de kassa duiken alom tekenen op van een heuse ‘reli-revival’, een opleving van de hang naar persoonlijk én collectief religieus geloof. En dan niet de met genezende edelstenen opgetuigde chakra-kermis van New Age maar zowaar het christendom, dat volgens de laatste berichten ook de dood van God (Nietzsche) heeft overleefd.
Niet dat kerken en kathedralen nu weer volstromen als The Passion op tv is geweest, maar toch. Het tienjaarlijkse onderzoek God in Nederland signaleert héél voorzichtig dat jongeren van Gen Z (lichting 1997-2012) iets religieuzer zijn dan eerder generaties. Zij zien het geloof niet meer als koddig primitivisme maar nemen het serieus – zoals ze, voeg ik eraan toe, álles serieus nemen.
Verklaringen genoeg: onbehagen met materialisme, meritocratische desillusie (geen woning, behoefte aan ‘zingeving’). Mét uiteraard de hang naar hernieuwde gemeenschapszin waar de gesneefde profeet Omtzigt zijn dilettantenclub op stookte – en die opportuun-nationalist Jetten aansprak door zichzelf in de driekleur te wikkelen.
Dat is mooi – niemand wil in een land van egoïsten wonen, tenminste niet openlijk. Maar kijk ook even naar het land van Trump om een giftig huwelijk te zien van politiek en hervonden geloof. De megalomane makelaar surfte het Witte Huis in op een golf christelijk nationalisme dat in hem, de geboren ondeugd, een goddelijk instrument zag in de strijd tegen Satan (humanisme, deep state en de Verenigde Naties).
Politiek wordt zo een spirituele oorlog, elke begrotingsbehandeling een stap op weg naar Armageddon. Jezus is niet langer de barmhartige mensenzoon die zich voor ons opoffert, maar de strijdbare overwinnaar van het kwaad. Christus Victor – een oud christelijk beeld dat nu wat is vergeten maar dat Kruisridders moeiteloos zouden herkennen. De kind-krijger Pete Hegseth dus en natuurlijk Trump zelf – al heeft die meer weg van de geldwisselaars die Jezus de tempel uit ranselde.
Inmiddels begint dat chauvinistische MAGA-christendom in zijn voegen te kraken. Zelfs Ross Douthat, een katholiek-conservatieve columnist van The New York Times, klaagde onlangs beteuterd dat er wel heel weinig christelijks was aan de razzia’s op illegalen en het op zee vermoorden van Venezolaanse krabbelaars. Tja, de gelovige Ross komt er ook achter dat de weg naar de hemel niet loopt via Trump Tower.
Nu is dat allemaal zeer Amerikaans. Het lijkt ver weg van dolende Gen Z-jongeren in Nederland met ‘Jezus is mijn influencer’-t-shirts (te zien in De Groene Amsterdammer). Maar ook hier roeren rechts-revolutionaire neo-christenen zich. Telegraaf-influencer Wierd Duk en verwante cultuurstrijders zouden dit miltante reli-patriottisme maar wat graag naar de polder brengen, als vervolg op de Beeldenstorm. Duk, die zichzelf nogal agnostisch „cultuurchristen” noemt en niet veel op heeft met de Jezus van de andere wang, wil de ploeg omsmeden tot zwaard tegen de islam en alles wat woke is. Het evangelie volgens Trump.
Het christendom heeft Nederland gevormd – dat is veel waard en dat erfgoed moet je koesteren. Maar wat in de nieuwe reli-drift ontbreekt, van Trump tot Duk, is het hart van de zaak. Een besef van transcendentie (God niet als filmdoek van menselijke of politieke behoeftes ), naastenliefde én zonde, het besef altijd tekort te schieten. Zijn koninkrijk is immers niet van deze wereld.
Zonder die pijlers verwordt het christendom in politieke handen tot losse flodders voor godsdronken cultuursoldaten. Of tot een stukje cadeaupapier dat je kunt oprollen met de Sint.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC