Bangladesh In februari gaat Bangladesh naar de stembus voor de eerste vrije verkiezingen na de val van dictator Sheikh Hasina. De dood van een voorname studentenleider laat zien hoe gespannen de verhoudingen zijn.
Tienduizenden mensen gingen zaterdag de straat op in Dhaka voor de uitvaart van studentenleider Sharif Osman Hadi, die omkwam bij een moordaanslag.
Dit weekend stroomden de straten van de Bengaalse hoofdstad Dhaka vol: tienduizenden mensen kwamen samen om de staatsbegrafenis van de 32-jarige Sharif Omar Hadi bij te wonen. Hadi was een belangrijke figuur in de studentenbewegingen die vorig jaar een politieke omwenteling teweegbrachten waarbij dictator Sheikh Hasina werd verdreven. Nadat donderdagavond bekend werd dat Hadi was overleden door een moordaanslag een week eerder, eisten woedende demonstranten tijdens gewelddadige protesten gerechtigheid van de huidige interim-regering van Bangladesh.
Dit weekend bleef het relatief rustig. Maar na maandag waren er opnieuw onlusten in meerdere steden. De spanning die al anderhalf jaar in Bangladesh sluimert, is niet geweken. Het helpt daarbij niet dat autoriteiten nog maar weinig weten over de toedracht van de moordaanslag op Hadi, en volgens critici veel te laat in actie kwamen tegen de demonstranten.
De 32-jarige Hadi studeerde in een islamitische madrassa en aan de Dhaka University. Hij werd een bekende publieke figuur in de nasleep van de studentenprotesten die een massale volksbeweging aanzwengelden tegen Hasina. Zij kwam in augustus 2024 ten val na vijftien jaar aan de macht te zijn geweest, en ontvluchtte Bangladesh. Met zijn organisatie Inqilab Moncho eiste Hadi gerechtigheid voor de 1.400 slachtoffers van de studentenrevolutie en uitte hij kritiek op de politieke nasleep ervan.
„Door de moord wordt Hadi een belangrijkere figuur dan hij misschien eerder was”, constateert de Britse journalist David Bergman, die al jaren over Bangladesh schrijft. „Ook zijn gedachtegoed krijgt nu veel gewicht.” Hadi’s opvattingen noemt hij „relatief extreem, maar niet ongehoord onder fanatieke studenten”: vóór een zogeheten ‘revolutionaire’ regering, gebaseerd op islamitische waarden, en zeer fel tegen buitenlandse inmenging. In Bangladesh klinkt een steeds luider anti-India-sentiment, dat terugvoert op de lange verweven geschiedenis van de twee landen, én het feit dat Hasina zich in India ophoudt.
„Ik denk dat Hadi als oprecht en integer wordt gezien”, zegt Bergman aan de telefoon. Hadi bleef na de ‘gelukte’ revolutie zeer kritisch – ook op de huidige interim-regering van de door de demonstranten aangewezen Nobelprijswinnaar Muhammad Yunus. Een kabinet van ‘adviseurs’ moet de wensen van de studenten omvormen tot beleid. In de afgelopen maanden groeide de ontevredenheid daarover.
Bergman uitte eerder zijn zorgen over de wraakneigingen in het juridisch bestel. De autoriteiten blijken onder Yunus niet bestand tegen de verleiding om het rechtssysteem te gebruiken om politieke tegenstanders uit de weg te ruimen. Na de val van Hasina zijn de pijlen gericht op haar partij, de Awami Leage. „Toen is een beeld ontstaan waarin de Awami League als „fascistisch” wordt gezien, en alle partijleden als „fascisten-aanhangers” die moeten worden opgepakt en straf verdienen.” Het creëert volgens hem legitimiteit voor algemene arrestaties, vaak zonder echt strafrechtelijk bewijs. „Maar in de ogen van deze studenten deugt geen enkel AL-partijlid.”
De interim-regering zou de beste kans hebben om hervormingen door te voeren om een einde te maken aan zulk misbruik van het rechtsssyteem; Yunus is niet gebonden aan een partij. Maar volgens Bergman is Yunus te weinig doortastend geweest. „Het is nu heel moeilijk om een moment te zien waarin, na de aankomende verkiezingen van februari, een nieuwe, politieke regering zich geroepen zou zien om deze veranderingen door te voeren.”
Yunus richt zich vooral op een andere taak die hij zichzelf als interim-premier stelde: snelle landelijke verkiezingen. Dat zou de eerste vrije stembusgang zijn sinds Hasina aan de macht kwam. De afgelopen anderhalf jaar hield Bangladesh de adem in: zou de verkiezingscommissie dat op tijd in orde krijgen? Of zouden publieke onvrede, of het ongeduld en de geldingsdrang van Hasina’s tegenstanders al eerder tot uitbarsting komen?
Eerder deze maand maakte de tijdelijke regeringsleider bekend dat de verkiezingen in februari moeten plaatsvinden. Hadi werd neergeschoten nadat hij op een bijeenkomst zijn eigen onafhankelijke campagne had afgetrapt. De algemene verwachting is dat BNP, van oudsher Hasina’s langste en felste tegenstander, de verkiezingen zal winnen. Die partij heeft aangedrongen op een snelle stembusgang.
Hebben de studenten nog invloed op de verkiezingen? Hun politieke onervarenheid speelde de losse coalitie van demonstranten al eerder parten. „Hun echte kracht zat in de agitaties op straat”, denkt Bergman. Sommigen studenten schaarden zich bij gevestigde politieke partijen en zullen langs die weg best een populaire campagne kunnen voeren als ze op de kieslijst komen.
Source: NRC