Meer dan twee jaar na de terreuraanval van Hamas stelt de Israëlische regering een onderzoek in naar het eigen handelen. Tot grote woede van veel Israëliërs wordt de onderzoekscommissie allesbehalve onafhankelijk. ‘Netanyahu zoekt geen antwoorden, hij zoekt een alibi.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Een groep woedende demonstranten blokkeerde maandag het kantoor van premier Benjamin Netanyahu onder het motto: ‘We kunnen niet toestaan dat de regering zichzelf onderzoekt.’ Even later gaf een ministeriële commissie alsnog groen licht voor de oprichting van een politieke onderzoekscommissie naar 7 oktober. Als het wetsvoorstel ook door het parlement komt, kan Netanyahu indirect de samenstelling en het mandaat van de commissie bepalen.
Sinds de verrassingsaanslag van Hamas op 7 oktober 2023 bijna 1.200 levens eiste, overheerst in Israël de vraag: hoe kon dit gebeuren? Burgers, nabestaanden en hooggeplaatste militairen roepen al twee jaar om een onafhankelijk onderzoek, maar daar wilde premier Benjamin Netanyahu lang niets van weten. Volgens hem zou dat alleen maar afleiden van de prioriteit: de oorlog tegen Hamas.
Het leger en de binnenlandse veiligheidsdienst besloten eigen onderzoeken te doen. Daaruit bleek dat zij waarschuwingssignalen hebben genegeerd en onderschat. Ook wezen zij naar de regering-Netanyahu, die overboekingen van miljoenen dollars aan Hamas in Gaza toestond. Diverse kopstukken hebben publiekelijk hun excuses aangeboden en ontslag genomen, maar Netanyahu niet. Als premier was hij eindverantwoordelijk.
Met de wapenstilstand in Gaza nam de druk op Netanyahu weer toe. Vorige week ondertekenden 22 voormalige gijzelaars en tientallen familieleden een open brief waarin ze eisten dat de regering een staatsonderzoek instelt of aftreedt. ‘Wij roepen de Israëlische regering op om te stoppen met ontwijken, uitstellen en de zaak in de doofpot te stoppen.’
Afgelopen donderdag kondigde het kantoor van Netanyahu dan eindelijk een onderzoek aan, maar niet door een onafhankelijke commissie. In dat geval zou het Hooggerechtshof de commissieleden aanwijzen. Volgens Netanyahu zijn de opperrechters niet objectief en zou dat het publieke vertrouwen ondermijnen. Uit een recente opiniepeiling van het Israëlische Instituut voor Nationale Veiligheidsstudies bleek juist dat driekwart van de Israëliërs voorstander is van zo’n onafhankelijke commissie.
Netanyahu kondigde ook aan dat hij de leiding neemt over het comité dat het mandaat van de onderzoekscommissie bepaalt. De zeskoppige onderzoekscommissie moet volgens het wetsvoorstel worden aangewezen door de parlementsvoorzitter, in overleg met de regering en de oppositie. Maar de oppositie heeft al aangekondigd deze politieke benoemingen te boycotten. Daarmee krijgt Amir Ohana van Netanyahu’s Likud-partij ruim baan om de commissie samen te stellen.
De Israëlische procureur-generaal Gali Baharav-Miara uitte zondag haar zorgen over het wetsvoorstel, dat volgens haar ‘op maat gemaakt’ is naar de ‘persoonlijke behoeften van de regering’. Oppositiepartijen reageerden woedend. ‘Dit is geen belangenconflict, dit is georganiseerde misdaad onder het mom van de wet. De man die verantwoordelijk is voor de grootste ramp in onze geschiedenis zoekt geen antwoorden, hij zoekt een alibi’, schreef oppositieleider Yair Lapid op X.
De Oktoberraad, bestaande uit honderden nabestaanden van slachtoffers van 7 oktober, spreekt van ‘een schandelijke politieke truc’ en heeft parlementsleden opgeroepen om tegen het wetsvoorstel te stemmen. Jon Polin, vader van een gedode gijzelaar, benadrukte zondag dat hij een onafhankelijke onderzoekscommissie niet steunt ‘om mensen te straffen, maar om ervoor te zorgen dat zoiets als wat mijn zoon is overkomen, nooit meer kan gebeuren.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant