REGIO - Boze bewoners, felle demonstraties, burgemeesters die vertrekken. Het verzet tegen de opvang van asielzoekers wordt in 2025 steeds heftiger. Hoe gaat het in onze regio? 'We waren misschien bang voor relletjes of winkeldiefstal, maar dat is allemaal totaal niet van toepassing', vertelt een winkelier in de buurt van een azc.
De afgelopen maanden zijn er diverse protesten tegen de komst van nieuwe azc's in de regio. In Noordwijk worden voor de deur spreekkoren geroepen en rookbommen afgestoken. In Nieuwerkerk aan den IJssel hingen de protestanten spandoeken op met de tekst RIP Lisa.
Door de komst van de spreidingswet is het voor gemeenten een stuk lastiger geworden om de opvang van asielzoekers binnen de gemeente tegen te houden. Het huidige, demissionaire, kabinet heeft steeds laten weten de wet af te willen schaffen.
'Het is als gemeente best spannend om te zeggen: laat ze hier maar komen', zegt Gooijer. 'Support uit Den Haag is heel belangrijk', zegt Gert van den Ham, verantwoordelijk wethouder in Alphen aan den Rijn. 'Als het kabinet signalen geeft van: hoe zit het met de nut en de noodzaak van al deze opvang?, wordt het natuurlijk echt lastiger op lokaal niveau.'
In een samenwerkingsproject van Omroep West met een aantal lokale omroepen onderzoeken we hoe het staat met de opvang van asielzoekers in de regio. Hoe gaat het in gemeenten waar een azc is gevestigd? Wat doet de gemeente om de opvang goed te laten verlopen? En hoe gaat het in gemeenten die nog bezig zijn met de voorbereidingen voor de komst van een azc?
Ook in onze regio zorgt het voor de nodige onrust. Maar, zoals ook blijkt uit onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen uit 2019, als de opvang er eenmaal is, gaat het vaak goed.
Paulien Boerefijn zit namens de winkeliers van winkelcentrum De Baronie in de klankbordgroep van het asielzoekerscentrum in Alphen. Het azc aan de Genieweg werd in het voorjaar geopend en net als veel Alphenaren was Paulien er niet gerust op. 'We hebben vooraf onze zorgen geuit. Je ziet wat er gebeurt in Ter Apel - staat zoiets Alphen ook te wachten?'
Een half jaar later stelt ze opgelucht vast dat overlast is uitgebleven. ‘We waren misschien bang voor relletjes of winkeldiefstal, maar dat is allemaal totaal niet van toepassing. Het is wel wat drukker dan voorheen, met anderstalige mensen die met Google Translate boodschappen doen. We hebben dus meer klanten, maar overlast? Nee.’
Ook in Delft en Rijswijk is het rustig gebleven nadat asielzoekerscentra zijn geopend. 'We vangen hier 350 mensen op', zegt de Rijswijkse wethouder Gijs van Malsen. 'Dat verloopt tot nu toe zonder veel problemen. We hebben goede afspraken met het COA en de politie, die we hebben vastgelegd in het veiligheidsplan.'
'Als er iets speelt, melden ze dat meteen bij ons. Dat is een keer of drie gebeurd en dan ging het om incidenten op het azc zelf, een onderlinge ruzie bijvoorbeeld. We vertrouwen erop dat de politie ook aan de bel trekt als er meldingen zijn vanuit de wijk. Dat is nog niet gebeurd.'
In discussies over de komst van een azc gaat het vaak over de overlast die ermee gepaard gaat. Landelijk registreert het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Datacentrum (WODC) de criminaliteitscijfers. Van alle bewoners van asiellocaties werd 3 procent in 2024 verdacht van een misdrijf, zoals bijvoorbeeld winkeldiefstal.
Opvallend: dat is een daling ten opzichte van het jaar ervoor, terwijl er juist meer mensen in de opvang zaten, zo’n 106.000 in totaal (8 procent meer dan in 2023).
Niet alles wat er gebeurt in- en rond een opvanglocatie valt onder 'criminaliteit'. In 2024 was 11 procent van de bewoners betrokken bij 'incidenten', zoals agressieve of dreigende houding en taal. Dit soort incidenten kwamen vorig jaar 21 procent vaker voor dan in 2023.
Dat zijn de cijfers. De overlast die een buurt ervaart is niet altijd in cijfers te vatten. Een dame die haar hondje uitlaat in de Muziekbuurt naast het Rijswijkse azc: 'Ik zie af en toe iemand wandelen en daar blijft het bij.'
Ze leest op Facebook wel negatieve dingen, zegt ze. 'Maar waar ze het vandaan halen? Ik heb het zelf nooit ervaren.'
Ook in Delft merken omwonenden weinig van de opvang aan het Manderspark. 'Er is wat mij betreft helemaal geen overlast', zegt een grijzende man. Hoe dat komt? Hij lacht. 'Omdat Delftenaren zulke aardige mensen zijn. Wij zorgen graag voor mensen in nood.'
Volgens de Delftse wethouder Joëlle Gooijer heeft het alles te maken met goede communicatie. ‘Met omwonenden, met bedrijven, met álle Delftenaren, om ze goed mee te nemen in het proces. Natuurlijk moet je aandacht hebben voor mensen die zich zorgen maken, uitleggen waarom je bepaalde keuzes maakt.'
'We merkten al snel dat veel Delftenaren hun hart openstellen, voor vluchtelingen. Al vanaf het eerste begin boden mensen hulp aan. Met taalles, fietsen regelen, workshops, sportactiviteiten… Er is veel bereidheid om deze mensen zich thuis te laten voelen.'
De weerstand in de Tweede Kamer en van de bewoners in de gemeenten zorgen voor zorgen. Sharon Dijksma, voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft al meermaals aan de bel getrokken. Ook Wouter Kolff, commissaris van de Koning in Zuid-Holland, maakt zich er boos over, want het maakt het niet makkelijker voor lokale bestuurders.
Dat blijkt ook wel in Noordwijk, waar in het najaar felle protesten uitbreken. Bij een raadsvergadering over de komst van een azc aan de Achterweg vliegen buiten rookbommen en vuurwerk door de lucht. Er wordt gevochten met de politie.
De plannen voor de opvang van vluchtelingen hebben anderhalf jaar lang een meerderheid in de gemeenteraad, vertelt wethouder Martijn Kortleven. Maar na die avond trek het college het voorstel vooralsnog in, onder druk van een motie.
Zijn burgemeester en wethouders daarmee gezwicht voor intimidatie? Kortleven vindt van niet: 'Het college heeft zelf een uitspraak gevraagd van de gemeenteraad. Als die er komt, moet je die ook respecteren.'
Hoewel het nieuwe kabinet, dat nu in de maak is, de spreidingswet hoogstwaarschijnlijk toch zal behouden, is het zwalkende beleid van de afgelopen tijd bijzonder lastig, zegt ook wethouder Kortleven.
Zonder de twijfel over die wet had het proces in Noordwijk een andere uitkomst gehad, denkt hij. 'Dat had het eenvoudiger gemaakt. Want het helpt niet als de landelijke democratie tegenover de lokale democratie komt te staan.'
In Den Hoorn, in de gemeente Midden-Delfland, is de bouw van een nieuw azc aan de Harnaschdreef bijna klaar. In februari worden de eerste bewoners verwacht. Ook hier is veel verzet. Geen rookbommen en vuurwerk, maar zelfs nu het azc al bijna klaar is, zijn bewoners nog bezig met een bodemprocedure om de opvang tegen te houden.
'Er is hier wel draagvlak voor de opvang van asielzoekers', zegt Raymond Hedges van het Bewonerscollectief, 'maar alleen voor kleinschalige opvang.' Maar juist omdat het COA bij grootschalige locaties helpt bij het organiseren van activiteiten en het vinden van werk, kiest de gemeente voor een opvang met 225 mensen.
Wethouder Fred Voskamp: 'We snappen dat omwonenden bezorgd zijn, maar we hebben dit heel goed voorbereid. Laten we nu vooruit kijken en laten zien dat we dit kunnen in Den Hoorn.'
Hij vertrouwt op het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen, dat laat zien dat de opvang van asielzoekers niet zorgt voor ernstige overlast en dat omwonenden van asielzoekerscentra vaak zelfs positiever gaan denken over de opvang van asielzoekers dan anderen.
Paul ’t Mannetje, die lid is van de klankbordgroep, hoopt dat ook de tegenstanders zich uiteindelijk zullen openstellen voor hun nieuwe buren. 'Laten we er met zijn allen het beste van maken. Als je elkaar ontmoet, elkaar leert kennen, dan ga je elkaar ook vertrouwen. Dat is de beste remedie tegen overlast.'
In deze video leggen we uit waarom er ook in jouw buurt meer asielzoekers zullen komen:
Source: Omroepwest - Alphen aan den Rijn