Drones Vorige maand verschenen er mysterieuze drones rond vliegvelden. Burgers, trainingen van defensie of ‘dronecowboys’ met lak aan de regels, denken de leden van Drone Club Brabant. „Drones zijn de nieuwe UFO’s, iemand ziet iets raars in de lucht en denkt gelijk aan van alles.”
Eigenaars van drones testen in de buurt van Schiphol geofencing: technologie die moet voorkomen dat drones kunnen opstijgen op plaatsen waar dat niet mag.
Hier een vogelrustgebied, daar een defensieterrein; droneliefhebber Jack van der Heijden (71) toont op een bijeenkomst van Drone Club Brabant een kaart met een wirwar aan rode, blauwe, gele en paarse vlekken, die aangeven waar hij zijn drone wel mag laten vliegen en waar niet.
Op de dronevliegkaart staan twee grote rode ovalen, van Eindhoven tot Helmond en Volkel. Dit gebied is een beperkte zone voor drones, vanwege zowel een commercieel vliegveld als een defensieterrein in de omgeving. Binnen vijftien kilometer daaromheen mogen drones niet buiten vliegen.
De clubbijeenkomst vindt daarom binnen plaats, in een oud schoolgebouw. Buiten wapperen twee rood-wit geruite vlaggen met daarop ‘Let op! dronevliegers‘. In het schoolgebouw van de club klinkt het als een bijenkorf. Een geconcentreerde dronebestuurder loopt achter een zoemend exemplaar aan. Het is een grijze drone, ongeveer even groot als de controller in de handen van de bestuurder. Een man met een sikje leent de bijbehorende VR-bril. Een handvol grotere drones staat op de tafel van het Nationaal Drone Team, een groep vrijwilligers die met drones vermiste kinderen en huisdieren helpt op te sporen.
De droneclub groeide sinds de pandemie van een handvol leden naar zo’n tweehonderd, en heeft als doel kennis te delen over drones, veiligheid en innovatie. De leden delen een fascinatie voor de gadgets. Van der Heijden werkte ooit bij defensie en maakt nu panorama-beelden van oude Hollandse kerken voor zijn YouTube-kanaal en Google Maps. „Ik nam de oude drone over van mijn stiefzoon, zo ben ik begonnen.”
Makkelijk vliegen is het niet in Nederland, zeggen de aanwezigen die NRC sprak. Tenminste, als je keurig volgens de regels vliegt. Het drukke Nederlandse luchtruim is dichtgetimmerd met wet- en regelgeving. Boetes variëren van 100 tot 150 euro voor elke overtreding, zoals vliegen bij een civiel of militair luchtruim, of niet ingeschreven zijn in het register. Maar gehandhaafd wordt er nauwelijks.
De leden van de droneclub houden zich aan de regels, zeggen ze desgevraagd. Maar ze vragen zich af of de „dronecowboys”, die zich níet aan de regels houden, en de recent waargenomen drones bij defensieterreinen in Brabant en Limburg, tot nog meer vliegbeperkingen zullen leiden.
In de tweede helft van november werden er drones gesignaleerd nabij Defensieterrein en commerciële luchthavens, net als in andere Europese landen. Op de dronekaart staat inmiddels in een aantal defensiegebieden een melding die waarschuwt dat er met scherp geschoten kan worden op overvliegende drones.
In België zeggen veiligheidsdiensten dat Rusland hoogstwaarschijnlijk achter de gesignaleerde drones zit. In Nederland hebben politieke of bestuurlijke leiders daar nog geen concrete uitspraken over gedaan.
Op de bijeenkomst van de droneclub hebben de aanwezigen zo hun twijfels bij de drone-observaties. Eerder denken zij dat de luchtverschijnselen trainingen zijn van defensie, of drones met schijnwerpers die onder licentie nachtelijke inspecties van infrastructuur uitvoeren. Huib Kling (55) voert dat soort bijzondere operaties wel eens uit met zijn bedrijf Dronezaken, zegt hij. ”Drones zijn de nieuwe UFO’s, unidentified flying objects. Iemand ziet iets raars in de lucht en denkt gelijk dat het een Russische drone is, maar het kan van alles zijn.”
Een andere optie: het zouden „cowboys” zijn die niet weten wat de regels zijn, of er simpelweg lak aan hebben. Maandelijks worden duizenden illegale dronevluchten geregistreerd door de lokale politie.
Of het nu Russen, defensietrainingen of luchtcowboys zijn geweest, de droneliefhebbers maken zich wel zorgen over de mogelijke gevolgen van de observaties, schrijven ze op dronefora.
Het is de vraag of extra regels werken. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wil de dronevrije zones rond commerciële luchthavens (Schiphol, Rotterdam, Groningen, Lelystad en Maastricht) juist verkleinen. Binnen vijftien kilometer waar nu niet gevlogen mag worden zijn regels maar moeilijk door lokale politie te handhaven. De nieuwe, kleinere zone wordt al ingevoerd en treedt naar verwachting in 2026 in werking, zegt een woordvoerder van Infrastructuur en Waterstaat.
De maatregelen om de dronevrije zone te verkleinen gaan alleen over luchtruimveiligheid voor vliegtuigen van commerciële luchthavens, niet over defensieterrein zoals in Eindhoven. De laatste jaren zijn beperkingen rond militair gebied juist toegenomen. Pave Verbeek (44) van het Nationaal Drone Team is dan ook sceptisch over de toekomst van dronevliegen: „Het gaat voor ons nog verder dicht. Defensie wil het indammen.”
De regels blijven tegelijkertijd makkelijk te omzeilen. Geen enkele gevraagde aanwezige is ooit door de politie gecontroleerd. Stefan van Berlo, een van de organisatoren van de clubbijeenkomst: „Zelfs de politie weet niet wat de regels allemaal zijn.”
Toch zijn de leden van de droneclub die NRC sprak het erover eens: illegale vluchten verpesten dronevliegen voor de liefhebber die zich wél netjes aan de regels houdt. Fotograaf van der Heijden: „Dan worden de regels nog strenger, en houdt het voor ons op een gegeven moment op.”
Volgens de aanwezigen is er één maatregel die wel voor verbetering zou kunnen zorgen: een verplicht vliegbewijs voor iedereen. Van der Heijden laat zijn eigen bewijs zien. „Nu kan je dit gewoon na een online examen halen. Maar dan weet je in ieder geval wat de regels zijn. Nu zijn er mensen die een drone kopen en zomaar maar wat doen.”
Behalve praktisch en vermakelijk zijn drones ook dodelijk en relatief goedkoop en eenvoudig om te maken. Ze zijn niet meer weg te denken uit het militaire arsenaal, maar zijn ook ontdekt door criminele bendes en autoritaire regimes. In deze serie onderzoekt NRC de verschillende gezichten van de drone.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC