De Europese regeringsleiders zetten de bevroren Russische tegoeden in Europa voorlopig niet in als onderpand voor een nieuwe lening van 90 miljard euro voor Oekraïne. Na lang nachtelijk beraad besloten de leiders vrijdagochtend dat de EU die miljarden zelf leent op de kapitaalmarkt en zonder rente doorleent aan Kyiv.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Het verzet van de Belgische premier Bart De Wever tegen het gebruik van de tegoeden − waarvan de meeste zich in België bevinden − bleek te groot. De Wever eiste harde garanties van zijn EU-collega’s dat die financieel bijspringen als Moskou België zou belagen met schadeclaims. De leiders waren bereid daaraan gehoor te geven, maar niet ongelimiteerd, zoals De Wever vroeg. Dat verzoek werd door EU-diplomaten betiteld als vragen om een blanco cheque.
Omdat Kyiv het geld dringend nodig heeft om de begrotingstekorten in 2027-2027 te dekken, besloten de leiders vervolgens na urenlang overleg dat de EU de benodigde 90 miljard euro dan maar zelf gaat lenen. Hongarije, Slowakije en Tsjechië doen er niet aan mee, deze landen zijn Moskou gunstig gezind. Hun uitzondering betekent dat ze later niet meebetalen voor de aflossing en rente. Zonder deze opt-out hadden ze het leenbesluit kunnen blokkeren.
De uiteindelijk gekozen oplossing had niet de voorkeur van de meeste leiders, onder wie bondskanselier Friedrich Merz, de Poolse premier Donald Tusk en premier Dick Schoof. Die ijverden afgelopen maanden nadrukkelijk voor het gebruik van de Russische tegoeden als onderpand voor de lening als teken dat Rusland moet opdraaien voor de schade die het aanricht in Oekraïne, en niet de Europese belastingbetaler.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky, die donderdag de start van de EU-top bijwoonde, zei dat zijn land ‘moreel en juridisch’ recht heeft op de Russische tegoeden. ‘Rusland vernietigt ons land.’
Oekraïne hoeft de lening aan de EU pas terug te betalen als Rusland begint met herstelbetalingen voor de aangerichte oorlogsschade. Tot die tijd blijven de tegoeden van de Russische centrale bank in Europa bevroren. De leiders behouden zich het recht voor om op enig moment die tegoeden alsnog in te zetten om Oekraïne te helpen bij het terugbetalen van de lening aan de EU. De Europese Commissie gaat verder met het uitwerken van een wetsvoorstel daartoe.
Merz sprak na afloop van de top over een ‘duidelijke boodschap’ aan Poetin. Net als EU-president António Costa en Commissievoorzitter Ursula von der Leyen benadrukte hij het belang dat Kyiv in elk geval financieel geholpen is voor de komende twee jaar. ‘Dat hadden we beloofd, dat hebben we geleverd’, aldus Costa.
Het IMF raamt het begrotingstekort van Oekraïne voor 2026-2027 op bijna 140 miljard euro. Geld dat nodig is voor de aankoop en productie van wapens, de reparatie van energienetwerken en de betaling van de salarissen. Omdat de VS geen financiële steun meer verleent, is Kyiv vooral op de EU aangewezen, die nu 90 miljard euro voor haar rekening neemt. Zonder Europese garanties zouden andere geldschieters als het IMF en de Wereldbank, geen steun meer kunnen verlenen.
De Portugese EU-president Antonio Costa, die de EU-toppen voorzit, zei donderdag bij aanvang van de top dat hij net zo lang door zou gaan tot er een akkoord lag. ‘Vrede krijg je niet voor niets. Die is onbetaalbaar’, zei hij op X. ‘We kunnen ons geen mislukking veroorloven’, zei EU-buitenlandchef Kaja Kallas.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant