Een meerderheid van de Tweede Kamer wil dat werkgevers die schijnzelfstandigen in dienst hebben ook volgend jaar geen boete krijgen. Maar ondanks de breed gedragen oproep ziet het demissionair kabinet daar niets in.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over pensioenen en sociale zekerheid.
De vraag hoe om te gaan met zzp’ers die werk doen dat volgens de wet eigenlijk alleen in loondienst mag, verdeelt Den Haag al jaren. Sinds 2016 geldt er een verbod op die zogenoemde schijnzelfstandigheid, maar dat werd jarenlang niet gehandhaafd. De kritiek daarop nam toe omdat schijnzelfstandigheid gepaard kan gaan met uitbuiting, vooral aan de onderkant van de arbeidsmarkt. Ook zou het sociale stelsel worden uitgehold omdat zzp’ers niet meebetalen aan werknemersverzekeringen.
Daarom wordt er sinds begin dit jaar wel gehandhaafd, maar met een ‘zachte landing’. Dat betekent dat de Belastingdienst werkgevers die de wet overtreden wel een naheffing van loonbelastingen en volksverzekeringen kan opleggen, maar nog geen boete. Vanaf 1 januari 2026 kan de Belastingdienst weer sancties opleggen.
Maar nu die datum dichterbij komt, neemt de nervositeit in de Tweede Kamer toe. Voor de verkiezingen vroeg een meerderheid van de partijen het kabinet in een motie al om de ‘zachte landing’ met een jaar te verlengen. Dat zou vooral nodig zijn omdat werkgevers en zzp’ers in de problemen kunnen komen door strengere handhaving. Sommige zelfstandigen kunnen immers niet door en moeten in loondienst. Eerder klonk al de vrees in verschillende sectoren dat personeel weg zou lopen, al bleken de gevolgen afgelopen jaar enigszins mee te vallen.
Ook zou handhaving moeten wachten tot er meer duidelijkheid over de regels is. Op dit moment wordt er nog gewerkt aan twee verschillende wetten die beide een alternatief kunnen zijn voor de huidige wetgeving.
Toch koos het demissionaire kabinet ervoor om die motie niet uit te voeren. In een brief schreef demissionair staatssecretaris Eugene Heijnen (BBB) in oktober dat hij niets ziet in het uitstellen van boetes, onder meer omdat het goed gedrag ‘ontmoedigt’. Bedrijven die al veel hebben gedaan om van schijnzelfstandigheid af te komen, worden immers niet beloond. Werkgevers die niets hebben gedaan worden juist ‘bevoordeeld’.
Een meerderheid van de Tweede Kamer legt zich daar niet bij neer, zo bleek donderdag in een debat. Volgens Denk-Kamerlid Dogukan Ergin, die de motie indiende, weten ondernemers door de huidige wetgeving niet waar zij aan toe zijn. Juist het niet opleggen van boetes zou in zijn ogen tot meer duidelijkheid leiden. Ook vanuit onder meer VVD, D66 en PVV klonk een vergelijkbaar ongenoegen.
Maar Heijnen hield voet bij stuk. In zijn ogen moet het kabinet gemaakte afspraken niet tussentijds veranderen. Ook vond hij dat ondernemers en werkgevers al veel tijd hebben gehad zich voor te bereiden op hervatting van de handhaving. Hij wees erop dat die al in 2022 werd aangekondigd. ‘In die zin is het niet zo plotseling.’
Volgens Heijnen speelt mee dat Nederland Europese afspraken moet nakomen om aanspraak te kunnen maken op geld uit het coronaherstelfonds. Daaronder valt ook de hervatting van handhaving op schijnzelfstandigheid. Wordt daar toch van afgezien, dan loopt Nederland volgens de demissionaire staatssecretaris mogelijk vele miljoenen euro’s mis.
Het standpunt van het demissionaire kabinet vond vooral weerklank aan de linkerzijde van de Kamer. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Mariëtte Patijn benadrukte dat er al zo’n tien jaar nauwelijks wordt gehandhaafd, terwijl er wel degelijk een wet ligt. ‘Ik hoor eigenlijk alleen maar: we gaan nog een tijd langer pappen en nathouden.’
Dat laatste wil het demissionaire kabinet voorkomen. Ondanks herhaalde oproepen om mee te bewegen met de Kamer, ziet demissionair staatssecretaris Heijnen daarvoor geen ruimte. Een meerderheid van de Kamer zal vermoedelijk nog wel een poging doen, maar zonder te weten of daar ook opvolging aan wordt gegeven.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant