Jaaroverzicht series Series als ‘Adolescence’ en ‘The Pitt’ maakten indruk met rauwe en menselijke verhalen. Ondertussen beleefde Eva Crutzen een topjaar. Dit zijn volgens NRC de 15 beste tv-series van het afgelopen jaar.
Stephen Graham (L) als Eddie Miller en Owen Cooper (R) als Jamie Miller, in Adolescence.
Terwijl wij de balans opmaken over 2025, is in Hollywood een overnamestrijd gaande die nu al genoeg smeuïge verhaallijnen oplevert voor een dramaserie op een streamingdienst. Marktleider Netflix wil Warner Bros Discovery (WBD) overnemen, een bedrijf dat onder meer film- en tv-studio’s en de concurrerende streamingdienst HBO Max in handen heeft. Voor er duidelijkheid over de overname komt, zijn er nog veel afleveringen binnen die Succession-achtige serie rondom Netflix, WBD en andere overnamespeler Paramount te gaan. Mogelijk is er volgend jaar rond deze tijd nog steeds geen helderheid. Voorlopig slokt Netflix het kleinere HBO Max nog niet meteen op.
Kijkend naar de lijst met beste series van het jaar, zien we dat beide diensten, net als in andere jaren deze eeuw, weer een belangrijke rol speelden in het geheel. De twee series die bovenaan de NRC-lijst staan verschillen op veel vlakken, maar ze delen wel een bepaald dna. Want terwijl AI-gegenereerde rommel onze beeldschermen steeds vaker weet te bereiken, bewijzen zowel Adolescence van Netflix als The Pitt van HBO Max dat het juist de menselijke en rauwe titels zijn die het meest indruk maken. Neem het onbetwiste hoogtepunt, Adolescence. De Britse serie, bedacht door Jack Thorne en Stephen Graham, gaat over een tienerjongen die een meisje heeft vermoord, bracht een brede maatschappelijke discussie op gang over de manosfeer, de omgang van jongeren met sociale media en de onwetendheid van veel ouders over de online leefwereld van hun kinderen.
Tegelijkertijd is het een diep gezinsdrama vol indrukwekkend acteerwerk en technische hoogstandjes. Neem de derde aflevering, die net als de rest van de serie bestaat uit één take, zonder knip. Vrijwel de hele aflevering draait om twee acteurs, Owen Cooper als de jongen en Erin Doherty als psycholoog. Gaandeweg neemt de spanning van het gesprek toe, tot het bijna ondragelijk wordt. Ongelofelijk goed geacteerd, aangrijpend realistisch.
Ook The Pitt kiest een ongefilterde aanpak. Hier is de kijker een seizoen lang, in real time, getuige van een lange dienst op de spoedeisende hulp van een Amerikaans ziekenhuis. Zelfs de meest getrainde ziekenhuisseriekijker zal soms weg moeten kijken bij de gruwelijke wonden en bloederige operaties die in beeld komen. Tegelijk maakt de serie veel ruimte voor maatschappelijke thema’s. Uiteraard gaat het over de gezondheidszorg die onder grote financiële druk staat, maar ook over verslaving, misbruik, abortus, racisme, coronatrauma’s en mentale problemen.
Of de makers van deze series de opkomst van kunstmatige intelligentie in hun achterhoofd hadden is niet duidelijk. Maar in een jaar waarin AI door veel bedrijven, ook in de amusementswereld, werd gepresenteerd als onvermijdelijk, voelden ze als pamfletten voor de kracht van menselijk, origineel werk. Ook andere series in deze lijst zijn het product van zeer specifieke makers, onder wie Eva Crutzen, die de beste Nederlandse serie afleverde met het tweede seizoen van Bodem. Crutzen beleefde een uitzonderlijk jaar, want ze verschijnt twee keer in deze lijst.
Van Vince Gilligan is ondertussen wel zeker dat zijn nieuwe serie iets wil zeggen over AI. Hij plaatste op de aftiteling van Pluribus een glasheldere zin: deze serie is gemaakt door mensen. Dat het maar altijd zo mag blijven.
Thijs Schrik
Een oergeestige animatieserie die diep weet te raken, laat dat maar aan de makers van BoJack Horseman over. Long Story Short gaat over een chaotische Joodse familie. Opvallend aan de serie zijn de sprongen heen en weer in de tijd. Van de ene op de andere aflevering hebben de drie kinderen zelf weer kinderen. Of ze zijn gescheiden en daarna weer samen. Ondanks de doorlopende ruzies tussen de familieleden bezingt Long Story Short de warmte van de familieband.
De monumentale documentairereeks Fortuyn: On-Hollands bestaat vrijwel uitsluitend uit historisch archiefmateriaal. De hele jaren negentig trekken voorbij, in al hun geuren en kleuren. En natuurlijk de jaren 2001-2002 toen Pim Fortuyn vlak voor de verkiezingen plots kenbaar maakte premier te willen worden en omhoogschoot in de peilingen, tot schrik van de gevestigde partijen.
In het verbluffende Dying for Sex wordt in acht korte afleveringen zo’n beetje een heel nieuw genre uitgevonden. Bronmateriaal vormde een gelijknamige podcast. Molly Kochan wilde nog vóór haar dood een orgasme beleven – met een ander. Kochan, in de serie gespeeld door Michelle Williams, krijgt op haar 41ste te horen dat de borstkanker die ze eerder overleefde in uitgezaaide vorm is teruggekomen, en realiseert zich dan snel wat ze nog zou willen: seks. Echt en goed en veel. Ze verlaat de man met wie ze al vijftien jaar voortsukkelt en stort zich op datingapps, met als doel te ontdekken wat ze fijn vindt.
Het tweede seizoen van Severance is precies zo mysterieus, ondoorgrondelijk, duister, komisch, confronterend en oogstrelend mooi als de eerste reeks. De serie uit scherpe kritiek op de westerse werkcultuur, maar is ook gewoon een heerlijke puzzel die op knappe wijze een vreselijk complex verhaal nagelbijtend spannend weet te maken.
De waanzin van Nederlandse televisie werd in de talkshowsatire Promenade (2019-2021) uitstekend uitvergroot. De koek leek in 2021 op. Gelukkig vonden de makers met Chateau Promenade een nieuwe vorm en keerden Diederik Ebbinge, Henry van Loon, Eva Crutzen en Ton Kas terug. Het lijkt op het eerste gezicht vooral een parodie op programma’s waarin BN’ers worden geïnterviewd op locatie, vaak in een zomers buitenland. Maar al snel wordt vrijwel het volledige tv-landschap op hilarische wijze in een blender gegooid.
Heerlijke Hollywoodsatire van en met Seth Rogen. In The Studio speelt Rogen de baas van een filmstudio, een ‘pleaser’ die oprecht treurt over de rotzooi die hij maakt, waardeloos is in slechtnieuwsgesprekken en zijn paniek dempt met zelfbedrog. Door zo geestig en overtuigend aan te tonen dat het huidige Hollywood niet in staat is iets van blijvende waarde te produceren, bewijst The Studio tegelijk het tegendeel.
Dankzij de grotendeels nieuwe cast en de andere locatie heeft dit derde seizoen van de serie over dure vakantieoorden toch weer een geheel eigen karakter. Verwende westerlingen komen naar Thailand om hun spirituele leegte te vullen. Maar de problemen die ze van huis meenemen komen hier juist naar boven. Karma! Vanuit het oerwoud kijken de apen geboeid naar deze menselijke dierentuin. Glansrol voor Aimee Lou Wood als de jonge vriendin die weigert te buigen voor cynisme.
Het tweede seizoen van Star Wars-serie Andor maakte alle hoge verwachtingen waar. Conceptueel roeit de reeks tegen alle conventies van het merk ‘Star Wars’ in. Andor richt zich niet op de mythische Jedi maar volgt de opkomst van de Rebellenalliantie via gewone helden die zich soms tegen wil en dank verzetten tegen de oprukkende macht van het kwaadaardige Keizerrijk. Andor toont iedereen van het Keizerrijk – van soldaat tot bureaucraat – als volledig medeplichtig. Deze ontleding van tirannie fascineert doordat de serie elk personage menselijk maakt zonder hun wandaden goed te praten.
The Bear neemt in het vierde seizoen een nieuwe afslag. Ja, het Italiaanse familierestaurant moet weer eens gered worden en de geniale, getroebleerde chef (Jeremy Allen White) ligt weer behoorlijk met zichzelf en zijn crew in de knoop. Maar het stressvolle, moordende tempo van de eerdere seizoenen is eruit. In plaats daarvan krijgen we langere, tragere scènes waarin de onderliggende familieproblemen worden uitgediept.
Tim Robinson van de sketchshow I Think You Should Leave speelt in deze detectiveserie vol ongemakshumor een projectmanager van een winkelcentrum. Wanneer hij bij een belangrijke presentatie door zijn stoel zakt, bijt hij zich vast in een duister onderzoek naar de stoelenfabrikant. Extreme aanvallen van woede en wanhoop wisselen elkaar steeds sneller af. Heerlijk om in het veelal netjes aangeharkte serieland weer eens op een strikt persoonlijk, verwrongen universum als dat van Robinson te stuiten.
Een indrukwekkende misdaadserie vol mensen om wie je als kijker, ondanks hun fouten, toch gaat geven. Task komt uit de koker van scenarist Brad Ingelsby, die eerder het veelgeprezen Mare of Easttown maakte. In de serie liggen twee mannen op ramkoers. Tom, een FBI-agent die in een vorig leven priester was (gespeeld door Mark Ruffalo), en Robbie, een vuilnisman die in zijn vrije tijd drugspanden overvalt (Tom Pelphrey). Fijn: er komt een tweede seizoen.
De apocalyps is vreselijk ordelijk en vriendelijk in de nieuwe serie van Vince Gilligan, de man die eerder de voortreffelijke series Breaking Bad en Better Call Saul maakte. In Pluribus infecteert een virus alle mensen op aarde in één keer, waarna iedereen deel uitmaakt van één groot, met elkaar verbonden bewustzijn. Iedereen behalve de mopperende schrijfster Carol, want die blijkt – samen met nog een handjevol andere mensen – immuun. Gilligan schreef deze tragikomische scifiserie speciaal voor actrice Rhea Seehorn. Die trekt haar hele arsenaal aan acteerkunsten uit de kast.
Eva Crutzen (ook te zien in Chateau Promenade) overtreft zichzelf in het tweede seizoen van haar eigen serie Bodem. Ze heeft er nog meer surrealistische elementen ingegooid. De begrafenissen die haar personage Cat organiseert zijn al behoorlijk vreemd, en dan zijn er nog de dagdromen waarin we even een blik in haar brein krijgen. Zo kan een gesprek over een uitvaart plots veranderen in een uitzinnig musicalnummer in een kerk. Het onderliggende drama komt nog sterker naar boven: de onverwerkte dood van haar broer.
The Pitt blaast de ziekenhuisserie nieuw leven in, op een veel hoger niveau dan gebruikelijk. Noah Wyle (dokter Carter in ER) leidt zijn afdeling spoedeisende hulp onder meer door een massaschietpartij terwijl hij worstelt met een trauma. The Pitt is soms best smerig: de camera zoomt graag in op gruwelijke wonden. Mede hierdoor voelt de serie veel realistischer dan gebruikelijk – Amerikaanse artsen prijzen The Pitt voor haar correcte weergave van de praktijk.
Deze indringende Britse serie volgt van zeer dichtbij de 13-jarige Noord-Engelse scholier Jamie die wordt verdacht van de moord op een meisje van zijn school. De impact wordt verhoogd door de bijzondere vorm: iedere aflevering is in één take opgenomen. Moderne thema’s als online treiteren en de manosfeer komen voorbij, maar het draait vooral om de dynamiek in een doorsnee gezin dat keihard wordt getroffen.
Deze lijst is samengesteld op basis van persoonlijke toplijstjes van serie-recensenten Wilfred Takken, Anke Meijer en Thijs Schrik.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC