Jaaroverzicht boeken Een nieuwe kinderklassieker, een erfgenaam van Voskuil en twintigduizend olifanten die door Berlijn slenteren. De boekenredactie van NRC zet de beste boeken van 2025 op een rij, in willekeurige volgorde.
In het vreemde schuilt altijd meer waars, luidt het motto in Samanta Schweblins nieuwe verhalenbundel. Om de waarheid in het vreemde te vinden heeft de Argentijnse schrijfster in Het goede kwaad de magisch-realistische, speculatieve of kafkaëske elementen uit haar eerdere werk achterwege gelaten; ze blijft in de zes realistische maar unheimische verhalen binnen de grenzen van het mogelijke. Daar, in de onvoorspelbare realiteit, is al genoeg vreemds te vinden. Schweblin laat haar verhalen ontsporen in onverwachte richtingen, om dan in één zin of beeld een diepmenselijke, emotionele waarheid te tonen.
Vert. Eugenie Schoolderman. Meridiaan, 226 blz. €23,99
Wat begint met de gloedvol weerzinwekkende zoektocht naar de gave gebitten van gesneuvelde soldaten op een slagveld, eindigt in een hoogst originele beantwoording van de vraag of je ooit echt kunt ontsnappen aan dat wat je in het bloed zit: zijn blinkende tanden wel het verlossende panacee? Tussendoor gaat Auke Hulst, in zijn roman die meerdere continenten, eeuwen én literaire tradities omspant, vol op het orgel. Hij tovert je van alles voor ogen, in een idioom dat doorspekt is met in onbruik geraakte woorden: overdadig, maar uitmuntend. Er walmt schitterende stank en ijzingwekkende gruwel op uit Tandenjager.
Ambo Anthos, 432 blz. €26,99
Terwijl dertiger Joost op zijn fiets door Amsterdam crost om de ene na de andere stilzittende bejaarde huizenbezitter steunkousen aan te trekken en hun etterende wonden te verbinden, verliest hij zelf telkens weer het dak boven zijn hoofd. Welkom in de hyperactuele wereld van rijke boomers en jongvolwassenen met een uitzichtloze toekomst. Marente de Moor vertelt over een sociaal-maatschappelijk drama in een roman die zich niet onder één noemer laat vangen: gaandeweg krijgt De bandagist steeds meer spookachtige trekjes. Want als Joost uit zijn situatie wil ontsnappen, kan hij niet anders dan zelf een soort boomer worden, door te vluchten in de literatuur – een waterdicht plan?
Prometheus, 304 blz. €19,99
Het vierde deel van Antonio Scurati’s historische romanreeks over de fascistische dictator Mussolini omspant de periode die begint met Mussolini’s besluit in 1940 om zich aan Hitlers zijde in de oorlog te scharen en eindigt met zijn afzetting door zijn eigen partijgenoten in 1943. In die drie jaar ontvouwt zich wat iedere dictator te wachten staat als hij ineens minder succes oogst – een proces dat Scurati vlijmscherp neerzet. Bijna filmisch vertelt Scurati een verhaal van shakespeareaanse tragiek, vanuit vele verschillende perspectieven – zich daarbij telkens op historische bronnen baserend.
Vert. Jan van der Haar. Wereldbibliotheek, 640 blz. €34,99
Als ‘dank’ voor een aangenomen ivoorwet in het Duitse parlement, stuurt de president van Botswana het daaruit volgende probleem terug naar Berlijn: een olifantenoverschot. Twintigduizend stuks. Terugsturen is onmogelijk en terwijl de kudde de Duitse hoofdstad inneemt (en onder schijt), zit de bondskanselier met zijn handen in het haar – of toch niet? Gaea Schoeters laat binnen verbluffend kort bestek een multicrisis het land ontwrichten, in een slimme satire die zich uitstrekt over alle problemen van onze tijd – van ecologie en economie tot propaganda en populisme – en op schrijnende wijze toont hoe de wereld van nu in elkaar zit.
Querido, 122 blz. €19,99
Honderd jaar geleden, in 2014, schreef de beste onder de Britse dichters een poëtisch meesterwerk dat vóór publicatie verloren ging, maar gelukkig is er in het door catastrofes getroffen eilandenrijk dat van Groot-Brittannië resteert nog een naarstige literatuurwetenschapper te vinden die wel van schatgraven houdt. Wat we kunnen weten weet te vermaken én te verrassen, als een smeuïg geschreven klimaatroman die juist geen klimaatroman wil zijn – want tja, mensen verlangen nu eenmaal meer naar verhalen vol soapachtig drama, en stellen geldingsdrang en eigenbelang toch boven de toekomstige generaties op de planeet. Ian McEwan in topvorm.
Vert. Harm Damsma en Niek Miedema. De Harmonie, 398 blz. €27,50
In de volle, gelaagde roman Dream Count vertelt Chimamanda Ngozi Adichie het verhaal van vier vrouwen, van wie er drie welgesteld in Nigeria opgegroeid zijn en (deels) in Amerika wonen, en één een vluchteling uit Guinee is. De vier voldoen niet aan de normen die de buitenwereld oplegt: ze zijn ongetrouwd, kinderloos en zelfstandig en geen dankbare heilige in het nieuwe land. In alle verhaallijnen – waaronder de fictionalisering van de verkrachting door IMF-directeur Dominique Strauss-Kahn van een hotelschoonmaakster – staat de onmacht ten opzichte van het patriarchaat en de blik van de buitenstaander centraal.
Vert. Adiëlle Westercappel. De Bezige Bij, 496 blz. €22,50
De opvolger van de prijswinnende bestseller Lampje toont wat Annet Schaap kan: een oud sprookje van Andersen oppakken en naar haar hand zetten tot een jeugdliterair meesterwerk, een nieuwe kinderklassieker. À la ‘De wilde zwanen’ moet Eliza in Krekel een lange lijdensweg doorstaan voor ze haar in zwanen omgetoverde broertjes kan verlossen van de vloek van haar boze stiefmoeder – een even tijdloos als eigentijds-feministisch verhaal. In ijzersterke scènes, sprankelende dialogen en beeldende zinnen in dansende taal die over de pagina’s rolt, brengt Schaap haar personages tot leven.
Querido, 409 blz. €19,99
De mens is een spartelende, wanhopige soort, als je hem bekijkt door de lens van Detlev van Heest, overlopend van agressie en argwaan en onherroepelijk aftakelend. Dat klinkt misschien niet aantrekkelijk, maar in deze grote autobiografische roman is de lijdende mens even vaak droogkomisch als meelijwekkend. Het portret dat Van Heest schetst van de moeder van een vermoorde vrouw (in de ‘paskamermoord’: Van Heest beoefent dus ook true crime) breekt je hart. Hij heeft het documentaire schrijven waar Voskuil het patent op had passend vernieuwd en een nieuwe tijd binnen geloodst.
Van Oorschot, 840 blz. €34,99
Een grote intercontinentale roman over twee uit India afkomstige jongvolwassenen, die vooruit willen in het leven en willen breken met het verleden, maar toch op alle mogelijke manieren verbonden blijven aan de oventjes waarin ze gebakken zijn: aan hun land van herkomst en vooral aan hun allesoverheersende familie. Kiran Desai vertelt een modern liefdesverhaal van epische proporties en omvang: alle personages die langskomen worden in geuren en kleuren geportretteerd, en precies die rijke bagage – al die geschiedenissen en mensenlevens die je met je meezeult – vormt de grote horde die Sonia en Sunny moeten nemen, in de woelige weg naar hun romance.
Vert. Paul van der Lecq, Petra van der Eerden. De Bezige Bij, 736 blz. €29,99
Iedereen die nog eens wil nalezen hoe de wereld van de Koude Oorlog vorm kreeg, leze Mak. Zijn geschiedenis van de Roosevelt-jaren – aan de hand van de figuur Harry Hopkins, vertrouweling van de Amerikaanse president – is razend actueel omdat de verworvenheden van toen door Trump nu in schrikbarend tempo afgebroken worden. In die onweerstaanbare mix van grote politiek en persoonlijke geschiedenis, voert Mak je langs de politieke strijd rond de New Deal, het doorbreken van het Amerikaanse isolationisme in een wereldwijde anti-Hitler-coalitie – een met veel vaart en oog voor smakelijke details geschreven reconstructie, die de lezer meesleurt.
Atlas Contact, 624 blz. €36,99
In de westerse wereld groeide in recente jaren de kennis over ons eigen slavernijverleden, maar de westerse slavernij was geenszins uniek. Abd beschrijft slavernij als een wereldomvattend fenomeen, die één belangrijke constante kende: anti-zwart racisme. De Engelse journalist en historicus Justin Marozzi schreef daarover een indrukwekkend boek, waarin hij zijn kennis van theologie, Arabische poëzie en wetenschap, geschiedenis en journalistieke reportage vermengt tot een beklemmend overzicht van 1.300 jaar menselijk leed.
Vert. Brenda Mudde en Maarten van der Werf. Omniboek, 624 blz. €39,99
Niemand deed wat. De auto van de 71-jarige Leah raakt op een koude winteravond te water, met haar erin, en langs de kade grijpt niemand in – op de 24-jarige Mirjam na, die het leven van de vrouw redt. Wat volgt in dit prachtig gecomponeerde verhaal is de enorme impact die deze gebeurtenis had op de twee vrouwen. Door de morele kwesties die losgewoeld zijn: Leah voelde zich bezwaard dat ze Mirjam in levensgevaar had gebracht, Mirjam worstelt met haar aanvankelijke twijfel om in actie te komen. Uit de gebeurtenis volgen grote vragen, waardoor De redding uitnodigt tot filosofische reflectie.
Atlas Contact, 125 blz. €18,99
De persoonlijke adoptiegeschiedenis van Emily Kocken, die als kind uit Amerika werd afgestaan aan een Nederlands echtpaar, kreeg een uitgesproken literaire vorm: in haar fragmentarisch opgebouwde memoir Adoptica kronkelt ze langs alle aspecten die bij het onderwerp adoptie betrokken kunnen worden. De verhouding met ouders, met de biologische moeder, de ‘ware’ identiteit van het adoptiekind, liefde, de onoplosbare vragen – Kocken probeert het verhaal niet eenduidiger voor te stellen dan het is en maakt dankbaar en eigenzinnig gebruik van romantechnieken, om een uitzonderlijk boek te maken.
Querido, 372 blz. €26,99
In haar nieuwe boek De zwevende wereld beschrijft Annejet van der Zijl de levens van Japankenner Franz von Siebold en zijn dochter Oine – de eerste is bekend in het Westen als verzamelaar, de laatste werd cultheld in Japan, vereeuwigd in boeken, musicals en mangastrips. Behalve een intercultureel liefdesverhaal is De zwevende wereld een verhaal over de relatie tussen een vader en een dochter en over de wereldwijde invloed van de Japanse cultuur.
Hollands Diep, 352 blz. €26,99
Haar levensbedreigende ziekte noopte Lieke Marsman tot een beslissing: ze wilde haar kwaliteit van leven niet laten bepalen „door de afwezigheid van lijden maar door de aanwezigheid van hoop”. Dat werd een rode draad in Marsmans essayboek, dat uitwaaiert van ziektegeschiedenis naar kwantummechanica, God en ufo’s: het idee dat het irrationeel is om niet te geloven in dingen die je niet kunt toetsen. Marsman wil niet stellend en definitief en beperkend zijn, maar open en bevragend. Zo werd ze op aanstekelijke wijze ontvankelijk voor godsgeloof, voor de mogelijkheid van buitenaards leven, voor hoop.
Pluim, 200 blz. €24,99
Dat in de nazi-concentratiekampen ook momenten van ‘geluk’ bestonden, staat centraal in Geheugen, zing, het boek dat de Amerikaanse journalist Makana Eyre schreef over een indrukwekkende, ijzingwekkende en bijna ongeloofwaardige geschiedenis in concentratiekamp Sachsenhausen. Want deze geschiedenis vertelt over zanger Aleksander Kulisiewicz en de koordirigent Mozes Rosebery, die in gevangenschap fanatiek met muziek bezig waren. Ze componeerden liederen, soms op teksten van andere gevangenen, soms op die van bekende gedichten. Als Rosebery in de gaskamer wordt vermoord, ziet Kulisiewicz het als zijn levensmissie om die liederen voor de vergetelheid te behoeden.
Vert. Caspar Wijers. Thomas Rap, 304 blz. € 26,99
Hoeveel geschiedenis kan er in één vrouw zitten? Het verhaal van het leven van haar moeder, over wie Harriët Duurvoort een rijk en persoonlijk boek schreef, gaat over identiteitsvorming, maar raakt voortdurend ook aan de Grote Geschiedenis van de twintigste eeuw. Het gaat óók over de Tweede Wereldoorlog, over de dekolonisatie van Indië, de burgerrechtenbeweging in de VS, de decembermoorden in Suriname en de Bijlmerramp. Harriët Duurvoort vertelt het verhaal op zo’n manier dat je bijna door de ogen van haar moeder meekijkt naar de geschiedenis.
Pluim, 288 blz. €24,99
Op haar sterfbed schreef de moeder van Sheila Sitalsing wat dingen op over haar familie. Sitalsing las de aantekeningen na haar moeders dood en schrok. De ouders van haar moeder bleken allebei lid te zijn geweest van de NSB. Haar opa zat zelfs behoorlijk hoog in de hiërarchie van de partij. Dat had haar moeder altijd verzwegen. Sitalsing ging op onderzoek uit en realiseert zich met het oog op de actualiteit waaróm ze dat eigenlijk doet: schaamte is de motor die een nieuw vuur doet ontbranden. Van dat proces doet ze verslag in het even vlotte als vurig geschreven Waar ik me voor schaam.
De Bezige Bij, 200 blz. €22,99
De Britse archeoloog Sarah Tarlow schreef De archeologie van het verlies, een ontroerend boek over de dood van haar man Mark Pluciennik. Ze is gespecialiseerd in rituelen rondom dood en rouwverwerking. Haar man maakte, om haar te beschermen, noodgedwongen de rationele keuze om alleen te sterven, zonder geliefden of vrienden om hem heen. Wel liet hij een paar brieven achter voor zijn vrouw en kinderen. Zij weet dat ze haar verlies nooit echt in woorden kan vatten en maakt, door te beschrijven hoe men in andere tijden met de dood omging, een onderscheidend verhaal.
Vert. Anneke Bok. Van Oorschot, 332 blz. € 25,-
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies, de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC