Oorlog Soedan Uit satellietbeelden blijkt dat de paramilitaire Rapid Support Forces in Darfur systematisch de bevolking uitmoorden, en de bewijzen ervan vernietigen. „De schaal waarop op deze slachtingen plaatsvinden, hebben we nog nooit eerder gezien.”
Op een satellietfoto van 27 oktober zijn twee rode vlekken op straat te zien vlak bij wat vermoedelijk voertuigen zijn van de paramilitaire Rapid Support Forces in Al Fasher.
„De RSF doden nu in volle vrijheid, zonder angst voor gerechtigheid, zonder enige vorm van verantwoording”, zei Mohammed Hassan, directeur van het Darfur Network for Human Rights, enkele dagen nadat de Soedanese stad Al Fasher was ingenomen door de paramilitaire groep Rapid Support Forces (RSF) tegen NRC. Er was een aarden muur om de stad heen gelegd opdat mensen niet konden vluchten en daarna werden de bewoners systematisch uitgemoord.
Hoe wáár de woorden van Hassan waren, blijkt nu uit satellietbeelden die gemaakt zijn vanaf de dag van de inname op 26 oktober tot en met 28 november. Daaruit blijkt dat niet alleen een systematische massamoord plaatsvindt, maar ook dat de RSF bezig zijn het bewijs van hun oorlogsmisdaden uit te wissen, aldus onderzoekers van de Amerikaanse Universiteit Yale in een nieuw rapport deze week.
Kort na de val van Al Fasher waren er 150 „clusters van objecten die overeenkomen met menselijke resten”. En eind november waren die clusters veranderd of verdwenen: 108 van de 150 veranderden van grootte, en 57 van de 150 waren na verloop van tijd niet meer zichtbaar. Er waren brandresten te zien en de grond was gladgestreken waar die eerder was omgewoeld. Sommige plekken waren van kleur veranderd door de opname van bloed in de aarde. Bij 31 van de clusters werden voertuigen van de RSF gezien.
Daarnaast waren er ook 83 clusters buiten de stad te zien, van mensen op de vlucht die door de RSF vermoord zijn. Wat de beelden ook toonden was dat er sprake was van deur-aan-deur executies waarvoor bewoners op de vlucht sloegen.
„We doen al veertien jaar onderzoek naar slachtingen op oorlogsveld via commerciële satellieten. Je kan de oorlogen niet vergelijken. In bijvoorbeeld Oekraïne zie je de doden als gevolg van artillerie, in Gaza door bommen. Hier gaat het echt om executies. De schaal waarop deze slachtingen plaatsvinden, hebben we nog nooit eerder gezien”, duidt Nathaniel Raymond, de leider van dit onderzoek aan de Universiteit van Yale, door de telefoon.
Een onderscheid tussen kinderen en volwassenen is niet echt te maken, de clusters waren tussen 130 centimeter en twee meter, waaruit je enigszins kan afleiden wie er volwassenen zijn, maar een echt onderscheid kan je niet maken, stelt hij, ondanks dat er gebruik gemaakt kon worden van satellietbeelden met een extreem hoe resolutie. De satellietbeelden konden nauwer inzoomen op de clusters dan gangbaar, legt Raymond uit. „De resolutie was niet alleen hoger, maar het was ook onbewolkt waardoor alles helderder was. De verkleuringen in de grond waardoor je kon zien hoe rode aarde in grijze aarde was veranderd, hadden we niet kunnen opmerken als de beelden waren gemaakt in het regenseizoen.”
De VN stelden in augustus dit jaar dat er nog 260.000 mensen in Al Fasher waren. Sinds 26 oktober zijn er volgens de voormalig gouverneur van Darfur, Mini Minawi, door de RSF 27.000 mensen vermoord. Hoeveel mensen er nu nog in Al Fasher zitten, is onbekend. De onderzoekers van Yale kunnen dat aantal ook niet vaststellen, schrijven ze: „Er zijn verschillende getallen over het aantal overlevenden, variërend tussen 70.000 en 100.000 mensen.”
Wel stelt de onderzoeksgroep dat aangetoond kan worden dat de schaal waarop de systematische massamoord en verwijdering van lichamen plaatsvinden „nog nooit eerder is waargenomen in commerciële satellietbeelden met zeer hoge resolutie die door burgers zijn geanalyseerd”. In de door de RSF gecontroleerde gebieden is de strijd, die nu bijna drie jaar woedt, ontaard in gericht geweld tegen niet-Arabische gemeenschappen, waarbij de RSF, net als bij elke veroverde stad, wraak nemen op de burgerbevolking.
Brandplekken en uitgebrande voertuigen in het noordwesten van Al Fasher, op een satellietfoto genomen op 30 oktober.
„Het is nu nog steeds zeer onveilig”, aldus Arjan Hehenkamp, voormalig hoofd van Artsen zonder Grenzen en nu werkzaam bij het International Rescue Committee in de regio Nertiti in Midden-Darfur, aan de telefoon. Hij hoort getuigenissen van de bewoners die wel wisten te vluchten. „Er zijn erg weinig mensen in de stad, en dat verbaast ons”. Na de inname eind oktober zijn inwoners in alle windrichtingen gevlucht, legt hij uit. „De weg naar het westelijk gelegen Tawilla lag het meest voor de hand, maar is onveilig door afpersing door de RSF. Ook horen we dat leden van bepaalde bevolkingsgroepen wegversperringen van de RSF niet levend voorbijkomen. In Tawilla kwamen slechts tienduizend bewoners uit Al Fasher aan.”
De onderzoekers benadrukken dat op basis van dit rapport de internationale gemeenschap, inclusief de VN-Veiligheidsraad, snel toegang tot Al Fasher moet krijgen om in de eerste plaats humanitaire hulp te bieden aan de overlevenden, maar ook „om al het bewijsmateriaal van de moordpartij te verzamelen”. Ook Hehenkamp dringt er op aan. Volgens hem wachten degenen die wel gevlucht zijn tevergeefs op hulp. „In Garni, een plaats dicht bij Al Fasher, troffen we achtduizend geheel hulpeloze bewoners aan. Er was geen enkele hulporganisatie aanwezig, de situatie was er verschrikkelijk”.
Het probleem is dat internationale hulporganisaties huiverig zijn om in gebied gecontroleerd door de RSF te gaan werken. „We hebben nog geen toestemming van de RSF gekregen voor een hulpoperatie in Al Fasher”, vertelt Hehenkamp. „We moeten onafhankelijk kunnen werken. Maar eerst moeten we vooral weten hoeveel mensen er nog in de stad zijn.”
Vrouwen die zijn gevlucht uit Al Fasher staan in de rij voor voedselhulp in een opvangkamp in Al Dabbah, in de noordelijke staat Ash-Shamaliyah.
Sinds 2023 boeken de RSF steeds meer overwinningen op het regeringsleger van president Burhan, en het ziet er momenteel niet naar uit dat het tij zal keren. Na de val van Al Fasher is het zwaartepunt van de oorlog zuidoostwaarts verplaatst, naar de regio Kordofan. Daar veroverden de RSF vorige week de olievelden van Heiglig. In Kordofan leven veel bevolkingsgroepen die etnisch verbonden zijn aan de Arabische RSF. Heiglig ligt op de grens met Zuid-Soedan en is strategisch belangrijk voor zowel de RSF als de Soedanese regering van Burhan.
Olie uit Zuid-Soedan wordt van daaruit doorgevoerd in een pijpleiding naar Port Soedan. De opbrengsten daarvan bedragen negentig procent van de overheidsinkomsten. Ook Burhan kan nauwelijks zonder de inkomsten van de olievelden aan Soedans kant van de grens. Daarom kwamen de strijdende partijen tot een verrassende oplossing: de RSF trekt zich terug en het Zuid-Soedanese leger oefent tijdelijk de controle uit. De Chinese oliewerkers waren echter net voor de inname door de RSF vertrokken, dus het is onduidelijk hoe de olieproductie draaiende kan worden gehouden.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC