In een wereld waarin steeds meer het recht van de sterkste geldt, wordt de positie van Europa verzwakt als er geen akkoord komt over hulp aan Oekraïne.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
‘Zwak’ noemde de Amerikaanse president Donald Trump de leiders van de Europese Unie. ‘Ze weten niet wat ze moeten doen.’ Donderdag begint in Brussel een top waarop de Europese regeringsleiders kunnen bewijzen dat Trump ongelijk heeft en dat zij hun verdeeldheid wel degelijk kunnen overwinnen als de nood aan de man komt.
Het is een ‘alles-of-niets’-top met twee cruciale agendapunten: het vrijhandelsverdrag met de Zuid-Amerikaanse Mercosurlanden en de financiële steun aan Oekraïne in de komende jaren.
In een wereld van toenemende geopolitieke rivaliteit wil de EU zich ontwikkelen tot een speler waarmee rekening wordt gehouden. Een blok dat op eigen benen kan staan en minder afhankelijk is van China en de Verenigde Staten. Maar de geopolitieke geloofwaardigheid van de EU loopt een enorme klap op als de noodzakelijke blokvorming stukloopt op onderlinge verdeeldheid, zelfs als het continent met de rug tegen de muur staat.
Het Mercosur-verdrag is aangepast om aan de bezwaren van boeren en de milieubeweging tegemoet te komen. De resterende nadelen wegen niet op tegen het geopolitieke belang van het verdrag. Tegenover de importheffingen van Trump zegt de EU pal te staan voor vrijhandel. Maar wat zijn zulke pretenties waard als de Unie er niet eens in slaagt een vrijhandelszone met Zuid-Amerika tot stand te brengen? Bovendien: als Europa in Zuid-Amerika afwezig is, zal China daarvan profiteren.
Mercosur is belangrijk, maar valt in het niet bij de financiële steun aan Oekraïne. Nu de Amerikanen niet meer willen betalen, is Oekraïne aangewezen op Europa. Het moment is aangebroken waarop Europa moet laten zien dat het tegen deze taak is opgewassen. In dat licht is het al zwak dat de Europese leiders nog steeds geen akkoord hebben bereikt, terwijl de bodem van de Oekraïense schatkist al in zicht komt. Dat zal Poetin sterken in zijn geloof dat de Europese steun aan Oekraïne broos is, en dat hij zal winnen als hij maar lang genoeg volhoudt.
Op dit moment is de inzet van bevroren Russische tegoeden voor een lening aan Oekraïne de beste mogelijkheid. Ook hiertegen kunnen bezwaren worden ingebracht. Het is begrijpelijk dat België garanties vraagt tegen Russische schadeclaims. Ook is het onzeker of niet-Europese landen hun tegoeden nog in Europa zullen stallen als ze op deze manier gebruikt kunnen worden.
Maar in een acute noodsituatie moet Europa durven te kiezen voor het belang dat het zwaarst weegt, de steun aan Oekraïne. Als Europa verzaakt, lijdt het een enorme morele nederlaag, omdat het een land in de steek laat dat al bijna vier jaar ernstig lijdt onder Russische agressie.
Het lijdt tevens een zware politieke nederlaag als het niet in staat is om effectief op te treden tegen Russische agressie die niet alleen Oekraïne, maar de gehele Europese veiligheidsorde bedreigt. Dan is voorlopig ook de kans verkeken dat de EU op het wereldtoneel uitgroeit tot een geopolitieke speler waarmee rekening wordt gehouden. In een wereld waarin steeds meer het recht van de sterkste geldt, wordt de positie van Europa daardoor verder verzwakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant