Nederland sluit geen opties uit om bij de EU-top van donderdag te komen tot een besluit over grootscheepse financiële ondersteuning van Oekraïne, ook niet het gebruik van eventuele bevroren Russische tegoeden. Een tweede optie, waarbij de EU geld leent op de kapitaalmarkten en ‘doorleent’ aan Oekraïne, is eveneens acceptabel.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Dit bevestigde demissionair premier Dick Schoof dinsdagavond in het Kamerdebat voorafgaand aan de top. Het kabinet wil die tweede optie echter – tot verbazing van de oppositie – geen ‘eurobonds’ (een soort obligaties) noemen, want daar is het tegen. Grote voorkeur heeft evenwel de eerste optie – de inzet van bevroren tegoeden – waarbij de risico’s door alle lidstaten gedeeld moeten worden. ‘Het is zeer ongewenst als dit besluit zonder België wordt genomen’, zei Schoof.
Schoof ging ook in op de recente diplomatieke besprekingen in Berlijn, waarin volgens hem ‘momentum voor een staakt-het-vuren of vrede is gecreëerd’. De Amerikanen zijn volgens hem ‘goed betrokken’. Over veiligheidsgaranties voor Oekraïne zijn ‘politieke afspraken’ gemaakt. Deze moeten bestaan uit een ‘sterk Oekraïens leger’, een ‘multinationale macht’ geleverd door de coalitie van bereidwilligen waartoe Nederland behoort.
Het monitoren van een staakt-het-vuren of vredesakkoord zal, ‘met behulp van allerlei technische middelen’ worden gedaan door de VS. Bij schendingen van de afspraken zijn de Amerikanen ook bereid op te treden, ‘natuurlijk in een escalatieladder’.
‘Alle partijen hebben het gevoel dat vrede dichterbij is gekomen’, zei Schoof, ‘maar ik durf niet te voorspellen hoe dichtbij die vrede daadwerkelijk is. Het is nu aan Rusland om te laten zien dat zij ook bereid zijn stappen te zetten richting een staakt-het-vuren of vrede.’
Tijdens het debat bleek dat een brede meerderheid in de Kamer Oekraïne blijft steunen tegen Russische agressie, maar er klonken van de rechterflank steeds duidelijkere dissidente geluiden, en er werden vraagtekens geplaatst bij de ‘onvoorwaardelijke steun’.
Zo zette Michiel Hoogeveen van JA21, de partij die de VVD graag als coalitiepartner ziet in een nieuw kabinet, grote vraagtekens bij het plan om de bevroren Russische tegoeden in te zetten ten gunste van Oekraïne. Hij noemde het plan juridisch, geopolitiek en economisch onverstandig. Russische herstelbetalingen zijn pas na een vredesakkoord aan de orde, zei Michiel Hoogeveen. ‘Als andere landen meer zouden doen, zou het ook niet nodig zijn’, zei hij, verwijzend naar landen als Italië en Spanje.
De PVV vindt het welletjes met de Nederlandse steun aan Oekraïne en wil deze stopzetten. ‘Aan de goede wil van Zelensky ligt het niet, maar Nederland heeft genoeg gedaan’, zei Sebastiaan Stöteler daarover. De PVV wil ook niet dat Nederland mede-garant staat voor de inzet van bevroren Russische tegoeden voor Oekraïne. ‘Nederland is een van de koplopers in die steun, laat nu andere landen maar een pootje bijzetten.’ Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) zei dat als de regering dit standpunt zou overnemen, dat ‘een mes in de rug van Oekraïne zou zijn’.
Volgens Van der Lee vergt de ‘uitzonderlijke situatie uitzonderlijke maatregelen’. GL-PvdA steunt de inzet van het demissionaire kabinet-Schoof om een akkoord te bereiken op de top over het gebruik van de bevroren Russische tegoeden en om de risico’s van die stap niet alleen door België te laten dragen, maar door alle lidstaten. Als dat niet lukt, steunt de partij ook het aangaan van gemeenschappelijke schulden (die deze partij wél eurobonds noemt) om Oekraïne financieel overeind te houden.
Silvio Erkens (VVD) hield een betoog waarin hij ervoor pleitte dat Europa de taal van de macht moet leren spreken. Ook de VVD is voor de inzet van de bevroren tegoeden en risicodeling met België. Europa staat voor een keuze die ons lot voor generaties kan gaan bepalen, zei hij. ‘We moeten wegstappen van de geopolitieke afgrond waar we nu voor staan.’ Dat moet gebeuren door militaire en economische macht te ontwikkelen ‘en durven optreden wanneer onze belangen worden geraakt’.
Hij herhaalde echter het aloude verzet van de VVD tegen eurobonds: volgens hem zijn er ook andere manieren om Europa sterk te maken. Maar wat als eurobonds nodig zijn, wilde Van der Lee weten, om Oekraïne voor financiële rampspoed te behoeden als er op de top geen overeenstemming wordt bereikt over de inzet van Russische bevroren tegoeden? Dan zal Hongarije dat blokkeren, zei Erkens.
D66 en CDA maakten duidelijk dat ook zij Oekraïne op alle manieren willen blijven ondersteunen en dat een sterker Europa nodig is. Wat Felix Klos (D66) betreft is de ‘Russische agressieoorlog tegen Oekraïne de ultieme test voor Europa’. Sarah Dobbe (SP) wil dat de Russische bevroren tegoeden wel voor Oekraïne alleen worden ingezet voor civiele doelen, niet voor nog meer wapens. Ralf Dekker van FvD, de partij die flinke winst boekte bij de laatste verkiezingen en afwezig was bij Zelensky’s speech van dinsdag, noemde Oekraïne ‘een staat die je niet soeverein kunt noemen’. Hij erkende dat Rusland in 2022 een ‘redelijk grootschalige inval’ in Oekraïne had gedaan, maar noemde het Russische argument dat dit de ‘laatste optie’ was om de Russisch sprekende bevolking te beschermen, ‘niet implausibel.’
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant