De Tweede Kamer heeft ingestemd met de opheffing van een verbod op het kweken van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek. Het voorstel van D66 en VVD kreeg uiteindelijk een ruime meerderheid, onder meer door steun van een deel van het CDA, waar lang werd getwijfeld.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
In totaal gingen 90 van de 150 Kamerleden akkoord met het plan, waarover hoofdelijk werd gestemd. Hiermee is de verruiming van de Embryowet een flinke stap dichterbij. Op dit moment is het volgens die wet nog enkel toegestaan om embryo’s te kweken voor zwangerschap. Alleen overgebleven ‘restembryo’s’ mogen nu worden ingezet voor onderzoek, het kweken ten behoeve van onderzoek is niet toegestaan.
Volgens D66-Kamerlid Jan Paternotte en VVD-Kamerlid Harry Bevers, die hun initiatiefwetsvoorstel twee weken geleden verdedigden, is dat in de praktijk onvoldoende. Omdat restembryo’s al drie tot vijf dagen oud zijn, kan er geen onderzoek mee worden gedaan naar de fase direct na bevruchting, terwijl daar weinig over bekend is. Paternotte en Bevers willen daarom de kweek in uitzonderlijke gevallen wel toestaan om ivf-behandelingen te verbeteren en ernstige ziektes te voorkomen.
Hoewel dit specifieke doel kan rekenen op veel steun, bleek de Kamer aanvankelijk verdeeld over de kwestie. Het kweken van embryo’s ligt met name gevoelig bij christelijke partijen, die diepe levensbeschouwelijke bezwaren hebben tegen het plan. In de Kamer ging het onder meer over de vraag wanneer ‘de ziel’ ontstaat en over de ‘beschermwaardigheid van leven’. Zowel de ChristenUnie als de SGP keerden zich om principiële redenen tegen het plan.
Ook klonk er bezorgdheid over een ‘hellend vlak’. Het plan zou de deur openzetten naar verdergaande ingrepen op embryo’s, zoals aanpassing van DNA. ChristenUnie-leider Mirjam Bikker wees erop dat de grens van wat mogelijk is door wetenschappelijke ontwikkelingen steeds verder verschuift. Kennis die Nederlandse onderzoekers opdoen kunnen volgens critici bovendien in het buitenland worden gebruikt voor commerciële doeleinden, iets dat hier niet mag.
Indieners Paternotte en Bevers hadden begrip voor de principiële bezwaren, maar wezen de kritiek over het hellend vlak af. Volgens de Kamerleden zitten er al strikte voorwaarden in het voorstel. Embryo’s mogen bijvoorbeeld alleen worden gekweekt als er geen alternatief is, een verzoek moet eerst langs een commissie. Daarnaast zijn omstreden praktijken zoals aanpassing van DNA al verboden en verandert dat niet door dit voorstel.
Toch bleef er veel twijfel over het voorstel, onder meer bij het CDA. De christendemocraten worstelden lang met een dilemma tussen de beschermwaardigheid van leven en het voorkomen van leed door het verbeteren van onderzoek. Daarmee liet de partij ook doorschemeren er minder principieel in te staan dan de andere christelijke partijen. CDA-Kamerlid Harmen Krul wilde vooral dat de politiek ‘verantwoordelijk en voorzichtig’ met de kwestie zou omspringen.
In het verlengde daarvan diende Krul een aantal aanscherpingen in. De CDA’er wilde onder meer een verzwaring van de maximale straf voor onderzoekers die de regels over embryo-onderzoek overtreden. De Kamer stemde vorige week al in met die aanpassingen, waarmee aan de belangrijkste eisen van de christendemocraten was voldaan.
Deze aanpassingen bleken voor een groot deel van de CDA’ers inderdaad voldoende. Van het CDA, dat de fractieleden vanwege de zwaarte van de kwestie vrij liet in hun keuze, steunde een meerderheid het plan. In een verklaring voorafgaand aan de stemming benadrukte CDA-leider Henri Bontenbal wel dat er intern veel discussie was geweest. Dat sommige fractieleden toch besloten tegen te stemmen, weerspiegelde in zijn ogen het verdeelde standpunt van de achterban.
Het voorstel moet nu nog langs de Eerste Kamer, maar op basis van de huidige verhoudingen lijkt een meerderheid ook daar binnen bereik.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant