Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
Rusland heeft de Russische feministische punkband Pussy Riot aangemerkt als extremistische organisatie. De rechtbank in Moskou verbiedt daarmee niet alleen alle binnenlandse activiteiten van de groep, zelfs het liken van een post van de band op sociale media wordt illegaal.
Pussy Riot verwierf in 2012 internationale bekendheid met een protest tegen president Vladimir Poetin in een Russisch-orthodoxe kerk. Enkele bandleden zaten daarna celstraffen uit. De groep werd een symbool van verzet tegen het Kremlin en is dat tot op de dag van vandaag nog altijd.
De Russische regering probeert het activisme van de groep al jarenlang de kop in te drukken. In september werden leden van de band bij verstek veroordeeld tot jarenlange gevangenisstraffen vanwege het verspreiden van leugens over Rusland. De bandleden wonen tegenwoordig in het buitenland.
Nadezjda Tolokonnikova, een van de oprichters van de band, omschrijft de Russische classificatie van Pussy Riot op X als een poging om het bestaan van de groep ‘uit het bewustzijn van de Russen te wissen’. Onder de indruk van het extremismestempel toont ze zich echter niet. ‘Als het vertellen van de waarheid extremistisch is, dan zijn wij graag extremisten.’
Jasper Daams
Oekraïense onderwaterdrones hebben een Russische onderzeeër getroffen in de Zwarte Zee, in de marinehaven van Novorossiejsk. Dat meldt de Oekraïense binnenlandse veiligheidsdienst (SBOe). Het zou de eerste keer ooit zijn dat Oekraïne op deze manier een Russische onderzeeër heeft uitgeschakeld.
Hoewel Oekraïne nauwelijks meer beschikt over een eigen marine, is het er de laatste weken in geslaagd om de aanvallen op de Zwarte Zee op te voeren. Dat is mogelijk vanwege het snelgroeiende Oekraïense dronearsenaal. De laatste tijd waren meermaals olietankers die onder de Russische slag voeren doelwit van Oekraïense aanvallen.
De getroffen onderzeeër, die zo’n 400 miljoen euro zou kosten, heeft volgens de SBOe aanzienlijke schade opgelopen en kan daardoor niet langer worden gebruikt. Volgens de dienst gebruikte Rusland het schip om doelen op Oekraïens grondgebied onder vuur te nemen.
De SBOe heeft een video gedeeld waarop een grote explosie te zien is bij een schip in de haven van Novorossiejsk. De beelden kunnen niet onafhankelijk worden geverifieerd. Wel heeft persbureau Reuters bevestigd dat het gaat om de haven van Novorossiejsk.
Rusland heeft de aanval inmiddels ontkend. Een woordvoerder van de Russische Zwarte Zeevloot meldt dat de Oekraïense droneaanval het doel niet heeft bereikt. ‘Geen enkel schip of onderzeeër van de Zwarte Zeevloot in de basis in de baai van Novorossiejsk liep schade op’, aldus de woordvoerder.
Jasper Daams
De VS bieden Oekraïne ‘stevige’ veiligheidsgaranties in de vredesonderhandelingen. Dat heeft een hooggeplaatste Amerikaanse functionaris gezegd tijdens een onlinepersmoment. De garanties aan Oekraïne zouden overeenkomen met die van de Navo, een belangrijke eis van president Volodymyr Zelensky.
De Oekraïense president hamert al langer op veiligheidsgaranties voor de periode na de oorlog met Rusland. Lange tijd stuurde hij aan op toetreding tot de Navo, waar iedere lidstaat onder Artikel 5 bij een aanval verzekerd is van militaire steun van het bondgenootschap. Dit weekend liet Zelensky de eis van Navo-toetreding varen, en stelde hij dat bilaterale veiligheidsgaranties van het Westen ook volstaan, mits juridisch bindend.
Volgens de Amerikaanse functionaris ligt een voorstel met Artikel 5-achtige garanties op tafel, inclusief afschrikking met wapens. Verdere details zijn nog niet bekend. De functionaris voerde de druk op Oekraïne op door te stellen dat het voorstel niet eeuwig op tafel zal blijven liggen. Rusland is volgens hem bereid om ermee in te stemmen.
Jasper Daams
De Amerikaanse onderhandelingsdelegatie in Berlijn heeft er gisteren op aangedrongen dat Oekraïne instemt met de terugtrekking van zijn troepen uit de regio Donetsk. Dat zegt een ingewijde tegen persbureau Reuters. Het inleveren van grondgebied door Oekraïne zou voor de Russen een belangrijke kwestie blijven.
De VS en Oekraïne onderhandelen sinds gisteren in Duitsland over een weg naar vrede. Vertrekpunt was Zelensky’s reactie op het Amerikaans-Russische 28-puntenplan dat vorige maand naar buiten kwam. Daarin staat dat Oekraïne enkele zeer gevoelige concessies moet doen, maar het opgeven van grondgebied was voor Oekraïne de pijnlijkste.
Onderhandelaars Steve Witkoff en Jared Kushner blijven vasthouden aan de Russische eis, waarover vandaag naar verluidt verder is onderhandeld. Zelensky heeft als tegenvoorstel gedaan een referendum te organiseren, zodat de Oekraïeners zich kunnen uitspreken over het afstaan van grondgebied.
De Oekraïense hoofdonderhandelaar Roestem Oemjerov schrijft vandaag op X dat de landen ‘echte vooruitgang’ hebben geboekt. Hij spreekt daarbij de hoop uit voor het einde van de dag een overeenkomst te sluiten ‘die ons dichter bij vrede brengt’. Het Amerikaanse onderhandelingsduo stelt zich volgens hem ‘zeer constructief’ op in de zoektocht naar een duurzame vrede. Verdere details laat hij achterwege.
Of de onderhandelende partijen vanavond daadwerkelijk tot een doorbraak komen, is afwachten. Vanavond schuiven enkele andere Europese kopstukken aan bij de onderhandelingen, onder wie Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, Navo-baas Mark Rutte en de leiders uit Frankrijk, het VK en Italië. Ook demissionair premier Dick Schoof is erbij.
Jasper Daams
Twitter bericht wordt geladen...
Duitsland en Oekraïne gaan nauwer samenwerken op het gebied van defensie. Tijdens een bezoek aan Berlijn heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky een tienpuntenplan gepresenteerd. Dat voorziet onder meer in meer samenwerking tussen de defensie-industrieën van beide landen en regelmatig overleg tussen hun defensieministers.
Hoewel Duitsland sinds de Russische invasie al gold als één van de belangrijkste bondgenoten van Oekraïne, leunt de regering in Kyiv na het wegvallen van de Amerikaanse steun nog meer op die van Berlijn. Geen ander Europees land geeft zo veel militaire steun als Duitsland.
Met deze nieuwe overeenkomst krijgt de belangrijke rol voor de Duitsers meer vorm. Het plan richt zich grotendeels op de defensie-industrieën uit beide landen. De Oekraïense defensie-industrie krijgt een eigen kantoor in Berlijn, staat in het document. Ook gaan de landen kijken naar mogelijkheden voor de gezamenlijke aankoop van in Oekraïne geproduceerd defensiematerieel voor de verdediging van het Navo-luchtruim, zoals interceptiedrones.
Verder hebben Duitsland en Oekraïne afspraken gemaakt over het tegengaan van corruptie in Oekraïne. Daarmee proberen de landen het hoofd te bieden aan westerse zorgen naar aanleiding van het grootschalige corruptieschandaal in de Oekraïense politieke top. Dat kwam vorige maand aan het licht en kostte twee ministers en Zelensky’s rechterhand Andri Jermak hun baan.
Jasper Daams
Rusland ziet in het feit dat Oekraïne bereid is af te zien van het gewenste Navo-lidmaatschap een basis voor verdere gesprekken om een einde te maken aan de oorlog. Kremlin-woordvoerder Dmitri Peskov zei maandag dat de kwestie ‘een van de hoekstenen is’ van de onderhandelingen. Rusland heeft een Oekraïens Navo-lidmaatschap als rode lijn gepresenteerd.
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky zei zondag de Oekraïense ambities om lid te worden van de Navo te willen laten varen als daar duidelijke veiligheidsgaranties van het Westen tegenover staan. Hij is op dit moment in Berlijn om met Amerikaanse onderhandelaars te praten over een akkoord om de oorlog te beëindigen. Later vandaag volgt er ook een overleg met Europese regeringsleiders.
Peskov heeft gezegd te verwachten dat de Amerikanen Rusland spoedig zullen bijpraten over het overleg in Berlijn. Het Kremlin wil dat Oekraïne de hele Donbas afstaat aan Rusland, ook de delen die nog niet bezet zijn. Dat stond ook in het originele 28-puntenplan, dat grotendeels tot stand kwam na gesprekken tussen de VS en Rusland. Tijdens de gesprekken in Berlijn worden ook de Oekraïense tegenvoorstellen besproken. Kyiv weigert bijvoorbeeld zomaar grondgebied op te geven.
Thom Canters
De Oekraïense president Volodymyr Zelensky spreekt dinsdagochtend opnieuw de Tweede Kamer toe. Later op de dag luncht hij in het Catshuis met demissionair minister-president Dick Schoof en hij brengt 's middags een bezoek aan koning Willem-Alexander. Bovendien zal hij een conferentie in Den Haag bijwonen over compensatie voor Oekraïne voor de Russische invasie.
De toespraak van Zelensky van morgen is de vierde sinds het begin van de grootschalige invasie van Oekraïne van februari 2022. De eerste keer was op 31 maart 2022, via een videoverbinding. Iets meer dan een maand later sprak hij beide Kamers van de Staten-Generaal toe in het gebouw van de Senaat. Afgelopen juni was hij te gast in de Tweede Kamer in de marge van de Navo-top in Den Haag.
Vandaag is Zelensky nog in Berlijn voor topoverleg met een Amerikaanse delegatie over het beëindigen van de oorlog. De gesprekken, die de tweede dag ingaan, zijn aan het eind van de ochtend hervat, meldt een ingewijde aan persbureau Reuters. Later vandaag volgt een overleg tussen Zelensky en Europese regeringsleiders. De Amerikaanse delegatie is daar volgens Duitsland ook voor uitgenodigd.
Thom Canters
De Russische centrale bank is bij een rechtbank in Moskou een zaak begonnen tegen de in België gevestigde financiële dienstverlener Euroclear vanwege de bevroren Russische tegoeden. Staatspersbureau Tass meldt dat Rusland omgerekend bijna 200 miljard euro aan schadevergoeding eist. Europese leiders spreken bij een top deze week over de plannen om de 185 miljard euro aan Russische tegoeden die bij Euroclear vaststaan te gebruiken voor een lening aan Oekraïne.
Wat de juridische gevolgen zouden zijn van een eventuele uitspraak, is onduidelijk. Onderdeel van de Europese sancties tegen Rusland is een clausule die instellingen beschermt tegen schadeclaims wanneer zij de strafmaatregelen naleven.
Tegelijkertijd voedt een zaak mogelijk de vrees in België voor Russische vergeldingsmaatregelen als de plannen om de tegoeden te gebruiken voor een lening aan Oekraïne doorgang vinden. Rusland spreekt steevast over ‘diefstal’ en heeft gedreigd ‘een aanval op ons bezit’ met gelijke munt terug te betalen.
De Belgische premier Bart De Wever verzet zich vooralsnog tegen de plannen. EU-buitenlandchef Kaja Kallas heeft maandag gezegd dat het belangrijk is dat België aan boord is bij een beslissing over de verdere financiering voor Oekraïne, wat de EU ook beslist.
In aanloop naar de top van Europese regeringsleiders van later deze week besloot de EU afgelopen week al wel om de tegoeden voor onbepaalde tijd te bevriezen. Tot dusver moest die maatregel iedere zes maanden worden verlengd. Dat maakte het plan om de tegoeden te gebruiken kwetsbaar, omdat ook de pro-Russische regeringen van Hongarije en Slowakije moeten instemmen met de verlenging.
Thom Canters
Lees hier ook: Verhitte strijd over bevroren Russische tegoeden: gaat Brussel 140 miljard Russisch geld aan Oekraïne uitlenen?
De nieuwe overlegronde tussen Oekraïne en de Verenigde Staten in Berlijn gaat maandag de tweede dag in. Gisteren spraken Steve Witkoff en Jared Kushner, het tweetal dat door president Trump naar voren is geschoven om een deal erdoor te drukken, al met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. In het ruim vijf uur durende overleg is volgens Witkoff al ‘veel vooruitgang geboekt’. Hij gaf geen verdere details, maar zei dat de twee partijen de gesprekken maandag voort zullen zetten.
Vanuit het Witte Huis staat er veel druk op Oekraïne om tot een akkoord te komen. Zelensky stuurde deze een herziene versie van het originele 28-puntenplan op, dat vooral een uitvloeisel was van gesprekken tussen de VS en Rusland. Het grootste pijnpunt tussen de Kyiv en Washington blijft de controle over Oekraïens grondgebied in het oosten van het land.
Zelensky weigert in te stemmen met het afstaan van de regio Donetsk, inclusief de delen die Rusland op dit moment nog niet bezet. De Amerikanen dringen daarop aan. Wel heeft Zelensky gezegd bereid te zijn Oekraïens Navo-lidmaatschap te laten varen, in ruil voor bilaterale veiligheidsgaranties van de VS en andere bondgenoten.
Maandag reist ook een reeks Europese leiders af naar Berlijn voor gesprekken over het beëindigen van de oorlog. Zij komen op uitnodiging van de Duitse bondskanselier Friedrich Merz vanavond bij elkaar in de Bondskanselarij, om de stand van zaken in de onderhandelingen te bespreken.
Thom Canters
Lees hier ook: Zelensky kan en wil zijn handtekening niet onder Trumps ‘vredesplan’ zetten
Dit was het belangrijkste nieuws over de oorlog in Oekraïne van afgelopen week:
• De Amerikaanse gezant Steve Witkoff had afgelopen weekend in Berlijn een ontmoeting met de Oekraïense president Volodymyr Zelensky en Europese leiders. Het Witte Huis dringt aan op een vredesakkoord tussen Rusland en Oekraïne voor het eind van het jaar. Volgens woordvoerster Karoline Leavitt van het Witte Huis is de Amerikaanse president Donald Trump ‘extreem gefrustreerd’ over Oekraïne en Rusland, omdat het deze strijdende partijen niet lukt tot een bestand te komen. Zelensky heeft woensdag een herziene versie van een vredesplan opgestuurd naar het Witte Huis.
• Als Oekraïne voldoende ‘veiligheidsgaranties’ van bondgenoten krijgt, zouden verkiezingen al binnen twee of drie maanden gehouden kunnen worden. Dat heeft de Oekraïense president Zelensky gezegd, vermoedelijk in reactie op de Amerikaanse president Trump. De Oekraïense leider beloofde vanavond dat hij het parlement zal vragen voorbereidingen te treffen om een stembusgang tijdens de staat van beleg mogelijk te maken.
• Oekraïne heeft in september en oktober opnieuw te weinig wapens en munitie gekregen van zijn Europese bondgenoten om het wegvallen van Amerikaanse steun te compenseren. Dat concluderen onderzoekers van het Kiel Institute.
Lees hier het volledige liveblog van afgelopen week terug.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant