Mensenrechtenadvocaat Khosrow Alikordi zette zich tot zijn laatste snik in voor politieke gevangenen, demonstranten en activisten in Iran. Zijn dood, onder verdachte omstandigheden, is meer dan een persoonlijke tragedie: het onderstreept de repressie van het Iraanse regime.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Op zaterdagochtend 6 december werd het levenloze lichaam van de Koerdische mensenrechtenadvocaat Khosrow Alikordi aangetroffen in zijn kantoor in Mashhad, de op een na grootste stad van Iran. De als ‘natuurlijk’ bestempelde dood van de prominente jurist komt hard aan bij zijn collega’s en de politieke gevangenen en demonstranten voor wie hij jarenlang opkwam.
Nabestaanden vinden de dood van de 46-jarige advocaat verdacht en benadrukken dat hij geen gezondheidsproblemen had. Getuigen verklaren dat Alikordi’s lichaam duidelijke sporen van geweld vertoonde: blauwe plekken, een gebroken schedel en bloedsporen uit neus en mond. Collega-advocaat Marzieh Mohebbi schreef op X dat Alikordi is omgekomen door een klap op het hoofd.
Alikordi wijdde zich sinds 2009 aan het bijstaan van personen die de Islamitische Republiek het liefst het zwijgen oplegt. Samen met zijn broer Javad bood hij juridische bijstand aan deelnemers aan de protestbeweging Vrouw, Leven, Vrijheid, politieke dissidenten en families van slachtoffers van staatsgeweld. Zo vertegenwoordigde hij de nabestaanden van de 16-jarige Abolfazl Adinezadeh, die tijdens antiregeringsprotesten in Mashhad werd doodgeschoten door veiligheidstroepen. Meermaals gaf hij gratis bijstand.
Dit werk verrichtte Alikordi niet zonder risico. In de maanden voorafgaand aan zijn dood werd hij herhaaldelijk geïntimideerd en gearresteerd. Uiteindelijk werd hij veroordeeld tot een jaar gevangenisstraf wegens het verspreiden van ‘propaganda tegen de staat’.
Ondanks de repressie bleef de jurist zich na zijn vrijlating onvermoeibaar inzetten. Naar verluidt had hij onlangs opnieuw gevoelig werk aangenomen, namelijk de verdediging van honderd demonstranten die tijdens protesten in de stad Sabzevar tegen de waterschaarste waren gearresteerd. Nabestaanden en collega’s vermoeden dat Alikordi’s toewijding hem uiteindelijk fataal werd.
Kort na zijn overlijden meldden veiligheidstroepen van het regime zich in groten getale in Alikordi’s kantoor. Lokale autoriteiten verklaarden dat de advocaat vermoedelijk was gestorven aan een hartaanval. Omstanders werd toegang tot het advocatenkantoor ontzegd en de veiligheidsdiensten namen alle camerabeelden van het kantoor en de omgeving in beslag. De familie van Alikordi heeft de beelden tot op heden niet mogen zien.
Volgens mensenrechtenactivist en voormalig politiek gevangene Hossein Ronaghi past de dood van Alikordi in een bekend patroon, waarbij veel sterfgevallen door de autoriteiten als ‘natuurlijk’ worden bestempeld, maar in werkelijkheid het resultaat zijn van overheidsoptreden. ‘Recente verdachte sterfgevallen tonen de wanorde die ons land regeert’, aldus Ronaghi.
Hadi Ghaemi, directeur van het Center for Human Rights in Iran, stelt op de CHRI-website dat advocaten in Iran de laatste verdedigingslinie vormen voor duizenden mensen die onrechtmatig worden vervolgd, gevangengezet en soms geëxecuteerd. Juist Alikordi’s inzet tegen executies lijkt een reden te zijn geweest waarom de autoriteiten achter hem aan zaten.
Hij was een uitgesproken voorstander van No to Executions Tuesday, een campagne van politieke gevangenen in 55 gevangenissen die iedere dinsdag in hongerstaking gaan om te protesteren tegen wat zij de ‘machine des doods’ noemen. Daarnaast vertegenwoordigde Alikordi meerdere ter dood veroordeelde gevangenen en zorgde hij ervoor dat hun klachten en verzoeken ook buiten de gevangenismuren gehoord werden.
In een recente verklaring stelt de organisatie achter de campagne dat tussen 22 november en 8 december meer dan tweehonderd executies zijn voltrokken, met als doel ‘de samenleving te onderdrukken en volksopstanden en bewegingen te blokkeren’. Eind oktober waarschuwde de onafhankelijke VN-onderzoekscommissie naar de Islamitische Republiek Iran al dat het aantal onwettige executies flink toeneemt en op het hoogste niveau ligt sinds 2015.
Het verhaal van Alikordi legt volgens Zamaneh Media, een Perzischtalige mediaorganisatie in ballingschap in Amsterdam, twee crises bloot: die van het leven en van het recht. Terwijl de Iraanse staat ‘op industriële schaal’ executies uitvoert, worden degenen die veroordeelden en nabestaanden proberen te verdedigen zelf gestraft, en in sommige gevallen gedood. Het lot van de mensenrechtenadvocaat maakt de repressie van het Iraanse regime zichtbaar, volgens Zamaneh.
De begrafenis vond op 7 december plaats. Ondanks de zware beveiliging en sterke restricties kwam een grote menigte samen om afscheid te nemen van Alikordi. Twee dagen later betuigde een groep van 81 prominente advocaten publiekelijk zijn steun aan de familie en eiste een ‘grondig, technisch en onafhankelijk’ onderzoek naar de omstandigheden van zijn dood. Daarmee laten zij zien het werk van Alikordi te willen voortzetten.
Tijdens een zevendaagse herdenkingsceremonie voor de overleden advocaat hebben de Iraanse veiligheidsdiensten minstens zestien mensen gearresteerd, onder wie zijn broer Javad en Nobelprijswinnaar Narges Mohammadi.
Op sociale media werd Alikordi na zijn dood de ‘stem van de onderdrukten’ genoemd.
Vlak voor zijn dood schreef Alikordi een brief naar de VN-onderzoeksmissie voor Iran waarin hij om bescherming vroeg als ‘advocaat in gevaar’. Volgens collega’s vermoedde hij dat het ministerie van Inlichtingen van plan was hem uit te schakelen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant