Het demissionaire kabinet-Schoof heeft alsnog zicht op voldoende politieke steun voor de aanscherpingen van het nationale asielbeleid. Nu het kabinet garandeert dat hulp aan mensen die hier illegaal verblijven op geen enkele manier strafbaar wordt, komt een meerderheid in beide Kamers binnen bereik.
is chef van de politieke redactie.
Dat bleek maandag in de Tweede Kamer bij de behandeling van de zogeheten ‘novelle’ waarmee demissionair minister Van Weel de veelbesproken Asielnoodmaatregelenwet hoopt te redden. Met de steun van in elk geval PVV, VVD, CDA, BBB, SGP en JA21 is de kans groot dat die novelle later deze week wordt aangenomen. In de Eerste Kamer lijkt daarna voldoende draagvlak te ontstaan voor de Asielnoodmaatregelenwet, al zal dat spannend blijven tot de stemming later deze winter.
De novelle is de reparatiepoging van het parlementaire ongeluk van vlak voor het zomerreces: de Tweede Kamer stemde toen gehaast – en zonder debat – voor een PVV-amendement dat van illegaal verblijf een misdrijf maakte. Tot schrik van een aantal fracties bleek dat hulp aan mensen zonder verblijfsvergunning daarmee ook strafbaar zou worden.
Dat is nu alleen zo bij hulp aan mensen die een uitdrukkelijk inreisverbod of een ongewenstverklaring hebben, bijvoorbeeld vanwege gepleegde misdrijven. Omdat ook andere hulpverleners en organisaties, zoals kerken en het Leger des Heils, strafbaar dreigden te worden wegens hulp uit medemenselijke overwegingen, zag het kabinet de benodigde steun van het CDA en de SGP voor de Asielnoodmaatregelenwet in de Eerste Kamer wegvallen.
In de novelle stelt het kabinet daarom nadrukkelijk dat ‘hulp verlenen aan vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven, niet strafbaar zal zijn’. Voor veel fracties op de linkerflank van de Kamer gaat dat nog lang niet ver genoeg. Zij willen de hele strafbaarstelling weer uit de wet. Partijen als D66, GL-PvdA, ChristenUnie en PvdD wezen erop dat een reeks uitvoeringsorganisaties zich tegen de strafbaarstelling heeft gekeerd.
De Dienst Terugkeer en Vertrek, de Inspectie Justitie en Veiligheid, de Koninklijke Marechaussee, de Raad voor de Rechtspraak, de politie en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten lieten de Kamer weten dat strafbaarstelling er in hun ogen niet aan bijdraagt dat uitgeprocedeerde asielzoekers eerder het land verlaten. In de woorden van CU-Kamerlid Don Ceder: ‘Zij zullen door deze maatregel een gevangenisstraf krijgen, om vervolgens weer vrijgelaten te worden, omdat terugkeer in veel gevallen niet mogelijk is.’
De fracties vrezen bovendien dat de maatregel mensen criminaliseert en voor hen de drempel verhoogt om hulp te vragen van politie, rechtspraak, zorg of anderszins; mensen zouden doktersbezoek kunnen gaan mijden of hun kinderen niet meer naar school durven brengen.
Het CDA, dat met achttien zetels de doorslag geeft in de Tweede Kamer, is niet ongevoelig voor die zorgen maar wees erop dat het kabinet in de toelichting bij het wetsvoorstel uitdrukkelijk stelt dat de strafbaarstelling alleen is gericht op meerderjarigen die alle procedures hebben doorlopen, te horen hebben gekregen dat zij terug moeten keren terwijl hun land van herkomst daar ook voor open staat, maar desondanks niet meewerken.
‘Als iemand nadat de volledige terugkeerprocedure is doorlopen door eigen handelen zijn terugkeer actief frustreert, terwijl terugkeer wel mogelijk is, zou dat strafbaar moeten zijn’, aldus CDA-Kamerlid Bart van den Brink maandag. ‘Het is dus niet de persoon, maar de handeling – het niet-meewerken – die strafbaar is.’
Van Weel bevestigde dat de wetswijziging wat hem betreft zo moet worden opgevat. Hij denkt vooral de druk op uitgeprocedeerde asielzoekers te kunnen verhogen. ‘We hebben te maken met vreemdelingen die drie, vier nationaliteiten of namen opgeven om zich te onttrekken aan terugkeer (....) Nu worden mensen soms uit frustratie maar gewoon op straat gezet.’
De minister zei overigens geen overspannen verwachtingen te hebben van het effect van strafbaarstelling, maar wel dat het een ‘puzzelstukje’ is waar in elk geval een afschrikwekkende werking van uitgaat. ‘Het gaat om mensen bij wie we door de hele gereedschapskist heen zijn. Als je actief je terugkeer belemmert, terwijl die terugkeer wel mogelijk is, moet je dat bekopen met het verlies van je vrijheid.’
Met de steun van het CDA en de SGP voor de novelle, lijkt ook de steun voor de Asielnoodmaatregelenwet in de Eerste Kamer er alsnog te komen. Hoewel de PVV het betreurt dat haar amendement is afgezwakt, liet de fractie maandag weten niet van plan te zijn daarom tegen het hele wetsvoorstel te stemmen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant