Antisemitisme Gewelddadige en dreigende incidenten gericht tegen de Joodse gemeenschap namen in Australië al langer toe. Ondanks strengere regels voor wapenbezit is het aantal vuurwapens nog relatief hoog in Australië, al is het aantal dodelijke slachtoffers beperkt.
Hulpverleners helpen een gewonde in een ambulance na een schietincident zondag op Bondi Beach in Sydney.
De aanslag op strandgangers in Sydney zondag was volgens premier Chris Minns van de deelstaat New South Wales vrijwel zeker een antisemitische daad. Bij de aanval kwam twaalf mensen om, onder wie een dader. De daad was volgens Minns gericht tegen de Joodse gemeenschap van Australiës grootste stad, die op het beroemde Bondi Beach een feest hield om het begin van Chanoeka te markeren. Het achtdaagse Joodse lichtjesfeest begon deze zondag. Op het feest zouden zeker duizend mensen aanwezig zijn geweest.
Als Minns gelijk heeft, en er is veel dat daarop wijst, wordt met de aanslag een angst bewaarheid die de Joodse gemeenschap in Australië al langer in zijn greep houdt. Sinds de aanslagen van Hamas op 7 oktober 2023 in Israël en de daarop volgende Israëlische genocidale oorlog in de Gazastrook, waarschuwen vertegenwoordigers van de Joodse gemeenschap voor toegenomen antisemitisme. Het kwam weliswaar niet eerder tot dodelijke slachtoffers, maar de lijst met dreigende en gewelddadige incidenten gericht tegen joden en Joodse instellingen, groeide in de voorbije twee jaar inderdaad gestaag.
Het meest in het oog sprong de brandstichting in de Adass Israel Synagoge in een voorstad van Melbourne, in december vorig jaar. Een maand later werden drie synagogen in Sydney beklad met antisemitische leuzen, en gelovigen werden bedreigd. Bij een andere synagoge in Melbourne konden in juli twintig gelovigen die een sabbatsmaaltijd deelden ternauwernood ontkomen aan een brand die volgens de politie vrijwel zeker is aangestoken.
Bij andere incidenten werden auto’s en gebouwen vernield in een oostelijke wijk van Sydney, waar een grote Joodse gemeenschap woont, en onder meer een school, een bakkerij en een kinderdagverblijf aangevallen. Begin dit jaar werden twee verpleegkundigen van een ziekenhuis in Sydney op non-actief gesteld nadat ze op TikTok hadden gezegd Israëlische patiënten niet te willen behandelen, of zelfs te willen doden.
Voor de brandstichting in de synagoge van Melbourne hield de politie later twee verdachten aan, van wie de Australische premier Anthony Albanese zei dat ze in opdracht van Iran zouden hebben gehandeld. De Iraanse Revolutionaire Garde werd ook verantwoordelijk gehouden voor de brandstichting, enkele weken eerder, in een koosjer restaurant en cateringbedrijf in Sydney, op ongeveer een kilometer afstand van Bondi Beach.
Volgens Albanese wilde Iran, dat de beschuldigingen tegensprak, met de acties „de sociale cohesie ondermijnen en verdeeldheid zaaien in onze gemeenschap”. Australië zette als reactie de Iraanse ambassadeur en drie andere functionarissen het land uit.
Inderdaad zijn de spanningen in Australië sinds de oorlog in Gaza sterk toegenomen. Niet alleen het aantal antisemitische incidenten is sterk gegroeid, ook moslimhaat komt veel meer voor. Sinds 2023 is het aantal meldingen daarvan verdubbeld. Ook de recente opkomst van extreem-rechtse en neo-nazibewegingen draagt aan de spanningen bij.
Toch is politiek of ideologisch gemotiveerd dodelijk geweld in Australië zeldzaam. De aanslag op Bondi Beach zou met de huidige twaalf doden de dodelijkste terreurdaad in de recente geschiedenis van het land zijn.
In 2018 stak een man zijn auto in brand in het centrum van Melbourne en viel daarna drie voorbijgangers aan met een mes. Een slachtoffer kwam daarbij om het leven, en de dader – die volgens het politieonderzoek geïnspireerd was door Islamitische Staat – werd door toegesnelde agenten doodgeschoten. Datzelfde lot trof de vijftienjarige jongen die in 2015 een civiele medewerker van de politie doodschoot in een voorstad van Sydney. Ook hij zou door radicaal-islamitische opvattingen tot zijn daad zijn gekomen.
In Nieuw-Zeeland kwamen in 2019 51 mensen om toen een extreem-rechtse Australiër met een groot wapenarsenaal een moskee en een islamitisch centrum aanviel in de stad Christchurch. De schutter zond zijn daad live uit op internet en postte een manifest waarin hij extreem-rechtse complottheorieën uitte. Hij kreeg een levenslange gevangenisstraf zonder kans op vrijlating.
De dodelijkste massaschietpartij in Australië vond plaats in Port Arthur, een toeristenplaatsje op het eiland Tasmanië. In 1996 schoot een man daar 35 willekeurige mensen dood. Zijn precieze motief werd nooit helemaal duidelijk, maar vermoed wordt dat hij leed aan psychische stoornis. Mogelijk speelde ook wrok over een mislukte vastgoeddeal een rol.
De aanslag in Port Arthur vormde aanleiding voor een flinke aanscherping van de tot dan toe tamelijk ruime Australische wapenregulering, die grotendeels aan de deelstaten werd overgelaten. Eerdere pogingen het wapenbezit op federaal niveau te regelen en in te perken, waren gestuit op verzet van uitgerekend onder meer de Tasmaanse deelregering. Maar na het bloedbad kwam er landelijk beleid en werden honderdduizenden vuurwapens ingeleverd en een nationale vergunningplicht ingevoerd. Met effect: het aantal dodelijke vuurwapenslachtoffers daalde van 2,9 per 100.000 inwoners in 1996 tot 0,9 nu.
Niettemin is het vuurwapenbezit in het land nog altijd groot. Volgens een eerder dit jaar verschenen rapport van het Australia Institute, een denktank, zijn er ongeveer geregistreerde vier miljoen vuurwapens in omloop. Dat is een op elke zeven Australiërs en een kwart meer dan in 1996. Geregistreerde vuurwapens worden gebruikt bij meer dan de helft van de massaschietpartijen aldus het rapport.
Het instituut waarschuwde bovendien voor het gevaar van zelfgemaakte wapens, bijvoorbeeld uit een 3D-printer, en pleitte voor strengere regels.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC