Klassieker Onder de vorige trainer John Heitinga was een aanvallende speelstijl bijna heilig. Zijn tijdelijke opvolger, Fred Grim, zoekt de oplossing nu meer in de resultaatgerichte aanpak die Ajax vorig seizoen bijna de landstitel opleverde.
Ajax-middenvelder Jorthy Mokio viert de 2-0 tegen Feyenoord.
De Klassieker tussen Ajax en Feyenoord is zondag een paar minuten bezig als door de Johan Cruijff Arena voorzichtig gefluit klinkt. De thuisploeg heeft zich ver laten terugdringen voor het eigen doel, ziet toe hoe Feyenoord geduldig naar een opening zoekt in het hechte rood-witte blok. Als de omsingeling te lang duurt, klinkt vanaf de tribunes gemor. Waarom zo afwachtend beginnen, in wat voor supporters misschien wel de belangrijkste thuiswedstrijd van het seizoen is?
Het is verleidelijk om die eerste minuten te aanschouwen in het licht van de afgelopen maanden. Als de aarzeling van een elftal dat elke week kwetsbaarder leek dan de vorige, en in een paar maanden afgleed van kampioenskandidaat naar een ploeg die zelfs voor de zwakste tegenstanders moest vrezen. En die zich nu geïntimideerd voelt door de grote rivaal, die het seizoen veel beter begon, en tot een paar weken geleden nog koploper was.
Maar op een kille, nevelige najaarsmiddag blijkt die aftastende aanpak vooral een rookgordijn. Een manier om de spelers van Feyenoord te lokken, zo ver mogelijk van hun eigen doel af. Want dan is er na een onderschepping een overvloed aan ruimte, en een gebrek aan organisatie, en kan Ajax via de snelle buitenspelers Mika Godts en Oscar Gloukh in een paar balcontacten het hele veld oversteken.
Het blijkt een uitermate effectief wapen, zondag in de eigen Arena, waar het vak van de harde kern voor straf leeg bleef vanwege het overvloedige afsteken van vuurwerk, twee weken eerder bij een thuisduel tegen FC Groningen. Feyenoord nam weliswaar meer initiatief, had meer balbezit, maar Ajax toont zich het doeltreffendst: 2-0. De vierde overwinning op een rij, en daarmee met afstand de beste reeks van dit seizoen.
Davy Klaassen (Ajax) met een hoofdwond, opgelopen tijdens het vieren van de openingstreffer tegen Feyenoord.
Voorafgaand aan de ontmoeting was interim-trainer Fred Grim van Ajax bevraagd naar zijn speelstijl. Hoe deed hij het precies anders dan voorganger Johan Heitinga, die begin november werd ontslagen vanwege de tegenvallende resultaten? Grim, die kort assistent was onder Heitinga, ontweek de vraag. Ze hadden maar een maand samengewerkt, zei hij. Net op het moment dat ze de speelstijl wilden evalueren, had de clubleiding een besluit genomen, en Heitinga weggestuurd.
Op het veld zijn de verschillen niettemin duidelijk zichtbaar, zondag in de Arena, maar ook in de voorgaande weken. Met Heitinga had Ajax een trainer voor wie een aanvallende speelstijl heilig was. De clubleiding had voor hem gekozen omdat het „sprankelender” moest, en dus zocht de oud-voetballer de oplossing in aanvallen vanuit balbezit en hoog druk zetten. Zelfs als bleek dat tegenstanders daar moeiteloos doorheen speelden, bleef hij eraan vasthouden.
De speelwijze van Grim heeft meer weg van het voetbal dat Ajax vorig seizoen onder Francesco Farioli speelde. Ook die koos regelmatig voor een pragmatische aanpak, was niet bang om resultaat te verkiezen boven applaus. Regelmatig toonden fans zich daarover ontevreden, maar de aanpak bleek uitermate doeltreffend: met een onevenwichtige selectie won Farioli van veel betere tegenstanders en leek hij lang af te stevenen op een landstitel.
Er zijn meer gelijkenissen. De vechtlust en volharding, bijvoorbeeld, om voor elke bal te blijven lopen. Die wordt zichtbaar in rechtsvoor Oscar Gloukh, die meesprint tot vlak voor het eigen doel, als hij ziet dat teamgenoot Youri Regeer uit positie is bij een aanval van Feyenoord. Of in spits Kasper Dolberg, die elke lange bal van achteruit probeert te controleren, tussen hoeveel verdedigers van de tegenstander hij ook staat.
Maar misschien wel de duidelijkste overeenkomst is de manier waarop Grim omgaat met de positie van de verdedigend middenvelder. Al een paar weken kiest hij ervoor om die te laten inzakken tot tussen de centrale verdedigers, zoals Farioli het hele seizoen deed met veteraan Jordan Henderson. Zondag is die taak weggelegd voor Youri Regeer: in de verdediging is hij een extra stoorzender, die de centrale verdedigers helpt met het uitvechten van duels. in de opbouw fungeert hij als vrije man, waardoor Ajax gemakkelijker de weg naar voren vindt dan eerder dit seizoen.
Hoe snel Ajax via die speelwijze gevaarlijk wordt, blijkt na 13 minuten. Een opbouw die begint met een loopactie van de jonge Sean Steur, van achteruit. Hij vindt, links op het middenveld rechtsvoor Gloukh, die ver uit positie loopt. Als de Israëliër naar binnen trekt, houdt iedereen rekening met een schot. Daardoor komt aanvoerder Davy Klaassen even verderop vrij. Gloukh ziet het en passt, waarna Klaassen hard in de verre hoek schiet.
Het is de eerste van een hele reeks aan kansen. Zo schiet Dolberg even later net langs de paal, en staan ook Steur en rechtsachter Lucas Rosa vrij voor het Feyenoord-doel. Maar doordat Ajax met veel van die mogelijkheden slordig omspringt, blijft het zondag nog langer spannend dan nodig: pas diep in de blessuretijd beslist invaller Jorthy Mokio de wedstrijd, eveneens met een schot van afstand.
De voorlaatste speelronde voor de winterstop kent daarmee twee winnaars. Ajax, vanzelfsprekend, dat voor het eerst weer de contouren vertoont van de ploeg die vorig jaar bijna landskampioen werd. Maar ook PSV, sinds eind oktober de nieuwe koploper in de Eredivisie, dat inmiddels negen punten voorsprong heeft op nummer twee Feyenoord.
Ajacieden Ko Itakura, Lucas Rosa en Jorthy Mokio vieren de 2-0 met de thuissupporters.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC