Al 28 jaar is Bob van der Houven (68) de rustgevende, onzichtbare reisgids in het treinreisprogramma Rail Away, dat wegens bezuinigingen ten einde komt. De stemacteur heeft dankzij zijn ‘elastieken stembanden’ een veelzijdige carrière, die begon met Kwik, Kwek en Kwak.
Onze treinreis begint in het pittoreske dorpje Tirano in Italië. Via een uniek, spiraalvormig viaduct vervolgen we onze reis langs besneeuwde bergen, meren en rivieren, terwijl de rustgevende voice-over van Bob van der Houven ons vertelt over de geschiedenis van het gebied. Met beelden van en vanuit de trein staat het treintraject Tirano-Pontresina centraal in deze 22ste aflevering van het 27ste seizoen van documentaireserie Rail Away.
Op zondag 14 december wordt de 250ste aflevering van Rail Away uitgezonden. In het programma reist de kijker 25 minuten lang langs de mooiste treintrajecten wereldwijd, terwijl de stem van Van der Houven uitleg geeft over de omringende natuur en geschiedenis. De eerste aflevering van dit veelbekeken reisprogramma werd op 6 januari 1996 uitgezonden. Sindsdien worden nieuwe afleveringen regelmatig door bijna een miljoen mensen bekeken.
Ter ere van de 250ste aflevering zendt de EO een speciale marathon uit op NPO2, de Rail Away Nachttrein. In de nacht van 13 op 14 december worden door kijkers gekozen favoriete afleveringen vertoond.
Het jubileum is een mijlpaal voor Van der Houven (68), die al 28 jaar lang, sinds het tweede seizoen, het vertrouwde stemgeluid is van het programma. Zijn persoonlijke favorieten? De treintrajecten in de Zuid-Duitse Alpen, het gebied waar hij vandaan komt.
Van der Houven werd in 1957 geboren in de wintersportplaats Garmisch-Partenkirchen. Zijn Nederlandse ouders waren daarheen verhuisd omdat zijn vader er als jazzmuzikant en -zanger optrad voor Amerikaanse militairen. Als kind raakte Van der Houven gefascineerd door de zangstem van zijn vader. Die verwondering over stemmen vertaalde zich in zelfbedachte poppenkastvoorstellingen, waarin de kleine Bob elke pop een ander stemmetje gaf.
Eind jaren tachtig stuurde Van der Houven, inmiddels 31 jaar oud en verhuisd naar Nederland, een bandje met zijn stem naar Meta Sound, een studio in Hilversum waar alle Nederlandse nasynchronisatie van Disneyfilms werd gedaan. Kort daarop mocht hij tekenen voor meteen een drievoudige stemmenklus als Donald Ducks neefjes Kwik, Kwek en Kwak in de kinderserie DuckTales.
Bij Disney dachten ze eerst dat Van der Houven helium gebruikte bij het inspreken van de hoge piepstemmetjes. Hij moest bij de studio in levenden lijve bewijzen dat hij zelf zo hoog kon praten.
Disney was onder de indruk van Van der Houvens hoge kwaakstemmetjes en vroeg hem vervolgens om bij de film Lilo en Stitch (2002) de Nederlandse stem van Stitch in te spreken. Een collega bij Disney kende hem en wist meteen dat hij de speelse grommende keelklanken van het blauwe monstertje perfect zou kunnen nabootsen.
In Duitsland waren er destijds al 32 acteurs afgewezen voor de rol van Stitch. Omdat Van der Houven Duits sprak, werd hij naar Berlijn gestuurd om daar de Duitse Stitch in te spreken. Na Duitsland volgden België en Italië, bij gebrek aan geschikte kandidaten aldaar.
In Rome werd hij warm onthaald, vertelt hij: ‘Er stond een donkerblauwe, verlengde Mercedes mij op te wachten, met een man in uniform ernaast.’
Sinds een paar jaar wordt Van der Houven ook gevraagd voor audiodescriptie van Nederlandse speelfilms. ‘Dat is voor blinde en slechtziende mensen, waarbij ik dan de handelingen en de plekken beschrijf.’
Grote Nederlandse filmproducties komen tegenwoordig alleen met zo’n audiodescriptie in aanmerking voor subsidie van het Filmfonds. ‘Voor iemand zoals ik, die van zijn stem leeft, is dat weer een nieuwe mogelijkheid om te werken.’
Genoeg stemmenwerk dus nog voor Van der Houven, die zich geen grote zorgen maakt over AI. Al maakte hij de groei van kunstmatige intelligentie wel van dichtbij mee. Na dertien jaar lang de stem in de telefoonmenu’s van KPN te zijn geweest, viel hem op dat hij geen opdrachten meer kreeg. ‘Ik draai eens wat van die nummers waar altijd mijn stem op te horen was en ik krijg een robot aan de lijn, een AI-stem’.
Toch denkt Van der Houven dat kunstmatige intelligentie niet al het werk van stemacteurs zal overnemen: ‘Bij een AI-stem ontbreekt toch de bezieling. Het is geen mens die je hoort.’
Vorige week maakte de EO bekend wegens bezuinigingen te stoppen met Rail Away. In 2026 worden de laatste afleveringen gemaakt. Het is een teleurstelling voor Van der Houven, die de serie nog lang had willen inspreken.
‘De kracht van het programma is de rust en de eenvoud’, zegt hij. ‘Terwijl andere programma’s soms drukke, snelle montage hebben, heeft Rail Away een heel eenvoudige vorm, die in al die jaren eigenlijk nooit is veranderd.’
Het programma is volgens Van der Houven bij zowel jong als oud populair. ‘Er is een hele groep jongeren die Rail Away het perfecte chillprogramma vinden.’
In het nieuwe seizoen van Rail Away, dat in december uitgezonden wordt, reizen we door Zwitserland, Kroatië, Oostenrijk, Duitsland en Frankrijk, natuurlijk weer onder begeleiding van Van der Houvens kalme stem.
Wie de andere kant van zijn vocale talenten wil horen, kan op Disney Channel en Disney Plus luisteren en kijken naar het nieuwe seizoen van de jeugdserie Phineas and Ferb, waarin hij de Nederlandse stem is van de ietwat incapabele uitvinder en superschurk Dr. Doofenshmirtz.
Hij is trots op de afwisselende soorten stemwerk in zijn lange vocale carrière. En de benodigde stemacrobatiek gaat hem nog altijd gemakkelijk af: ‘Tja, ik ben nu eenmaal geboren met elastieken stembanden.’
Drie keer Bob van der Houven:
Hij kon Kwik, Kwek en Kwak niet op naam uit elkaar houden, maar maakte onderscheid op basis van hun persoonlijkheid: de groene was naïef, de rode brutaal, en de blauwe zat daartussenin.
Van der Houven mocht ter ere van het 25-jarige bestaan van Rail Away voor één keer de studio uit en meekijken bij een opname in Sardinië.
Van der Houven is ook de Nederlandse stem van huiself Dobby in de Harry Potter-films (2001-2011) en van het koddige verdwaalde ruimtewezentje in E.T. (1982).
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant