Venezuela-VS De Amerikaanse acties in de Caraïben worden ook door Venezolanen in de VS nauwgezet gevolgd. Hoe graag zij ook van de impopulaire Maduro af willen; in Chicago zegt niemand dat hij of zij liever daar wil wonen als het land weer democratisch wordt. Ze zien hun toekomst in de VS, ondanks Trumps retoriek en acties tegen migranten zoals zij.
Veronica Vaques (23) uit Venezuela verkoopt voor de deur van een opvangcentrum voor migranten in Chicago voedsel. Haar driejarig zoontje zit op de grond.
Het sissende schroeien van het rundvlees op de hete bakplaat mengt zich met de reggaetonmuziek die door restaurant Pa’que El Oso schalt. Emily Muños (35), haarnetje op, heeft een grote plastic bak vol gemarineerd rundvlees uit de keuken gehaald. Ze braadt het in grote porties achter de bar, zodat de arepas en empanadas de volgende dag weer gevuld kunnen worden.
Drie jaar geleden kwam zij, zoals naar schatting zo’n vijftigduizend Venezolanen tijdens het presidentschap van Joe Biden, via Mexico en Texas, naar Chicago, vertelt ze even later. „Stel je voor dat de regering van dit land me oppakt en terugstuurt op hetzelfde moment dat het mijn andere land aanvalt? Dan stort alles in elkaar.”
Muñoz, die een dochter achterliet in Venezuela en drie maanden geleden opnieuw moeder werd, durft het zich niet voor te stellen. „Ik denk dat het bluf is, dat de Amerikanen alleen willen dreigen, druk uitoefenen”, zegt ze over president Donald Trumps aanhoudende wapengekletter. Ze gelooft niet dat hij de Venezolaanse autocraat Nicolás Maduro met geweld zal afzetten. „Tot nu toe is hij [Trump] vrij snel weer afgeleid, toch?”, vraagt ze hoopvol.
In Chicago is de rust inderdaad enigszins weergekeerd na ‘Operation Midway Blitz’, waarin federale agenten van september tot november met veel vertoon duizenden immigranten oppakten. De grenspolitie (CPB) en de vreemdelingenpolitie (ICE) zijn nog steeds aanwezig in de stad, maar lijken in een winterslaap gesukkeld. Ook Trumps annexatieplannen op het Westelijk Halfrond, van Groenland tot het Panamakanaal, schijnen uitgedoofd. Maar de dreiging tegen Venezuela duurt voort.
Woensdag enterden de Amerikaanse kustwacht en mariniers een olietanker. Verscheidene vermeende drugsbootjes zijn voor de kust aan flarden geschoten, inclusief tientallen opvarenden – wat in het Congres voor stevige politieke controverse zorgt. Trump dreigt „zeer spoedig” ook aan land in Venezuela in te grijpen. Al is onduidelijk wat dat behelst. En beoogt.
De Venezolaanse gemeenschap in de Verenigde Staten is zo veelzijdig als het land zelf. Vooral in het zuiden van Florida zit al langer een enclave van rechtse, rijke Venezolanen die het bewind van Hugo Chávez (1999-2013) ontvluchtten. Zij zijn vaak genaturaliseerd tot Amerikaan en hebben de Republikeinen aan lokale en presidentiële winst geholpen. Daar wordt door Trump beoogde regime change in Venezuela aangemoedigd.
In Chicago en andere Democratische steden zijn Venezolanen recenter neergestreken, vaker uit economische noodzaak vanwege de armoede onder Maduro – en uit opportunisme toen president Biden de grens liet openstaan – dan met politieke motieven. Zij hebben geen stemrecht. Voor hen is de verkiezing van Trump een ramp gebleken. Hij heeft hun tijdelijke verblijfsrecht ingetrokken en stelt hen uitzetting in het vooruitzicht. Ondertussen dreigt hij hun achtergebleven families te bombarderen.
Ondernemende Venezolanen hebben op verschillende plekken in Chicago restaurantjes geopend. Een mogelijke aanstaande oorlog wordt daar aan vrijwel elke tafel besproken, maar de meeste mensen willen er niet met een journalist over praten. „Ik moet eerst met mijn advocaat overleggen”, zegt een restauranteigenaar. „Ik, en iedereen hier, ben veel te bang dat wat wij zeggen onze familie in Venezuela in problemen kan brengen met het Maduro-regime”, zegt een geblondeerde vrouw die zich alleen als Ana identificeert. Angst voor zowel Trumps massa-uitzetting als voor Maduro’s dictatuur, maakt dat velen van hen liever zwijgen over het sluimerende conflict. Ze hebben daar sowieso ambigue gevoelens bij: ze zien hun land graag bevrijd van Maduro, maar niet met geweld.
Sinds Maduro aan de macht is, zijn zo’n acht miljoen Venezolanen het land ontvlucht, van wie er honderdduizenden in de VS terechtkwamen. In Chicago is er één organisatie die formeel de belangen van Venezolanen daar behartigt, de Illinois Venezuelan Alliance, en hen helpt met huisvesting en asielaanvragen. Penningmeester en jurist José Luis Castro (51) ontvangt in een hel verlichte bovenverdieping in de van oudsher Mexicaanse wijk Little Village. Hij wordt „elke ochtend wakker met de vrees dat de oorlog is begonnen”, zegt hij.
Castro hoopt „dat Maduro en zijn regime begrijpen dat de enige oplossing is dat ze zich overgeven en vertrekken, via een diplomatieke overeenkomst die hen in staat stelt naar een ander land te gaan”. Ballingschap is volgens Castro de enige manier om verder Amerikaans geweld te voorkomen. „Ik denk dat de meeste Venezolanen voorstander zijn van een machtswisseling”, zegt hij diplomatiek. „Maar wel een vreedzame.” Hij prijst Trump en Marco Rubio, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, om hun betrokkenheid. „Zij willen geen tweede Cuba in Latijns-Amerika. Maar juist daarom zouden ze een militair conflict moeten vermijden.”
Hoe graag veel Venezolanen ook van de impopulaire Maduro af zouden willen; in Chicago zegt niemand dat hij of zij liever daar wil wonen als het land weer democratisch wordt. Recente migranten zien hun toekomst in de VS, ondanks Trumps retoriek en acties tegen mensen zoals zij. „Ik ben hier gekomen voor een toekomst en vrijheid die in Venezuela niet bestaat en niet zal bestaan”, zegt serveerster Muñoz.
Castro begrijpt Trumps ambitie wel. „Venezuela is de poort naar Zuid-Amerika en het is rijk aan olie.” Mocht het tot een gewapend conflict komen, dan zal dat volgens hem rap beslecht worden in Amerikaans voordeel. „Het huidige Venezuela heeft geen enkele ervaring met oorlog. Als Trump besluit om binnen te vallen, zal het snel klaar zijn.”
Maar de motieven die Trump gebruikt, vindt hij vals. „Venezuela produceert geen drugs en wat er vervoerd wordt is cocaïne uit buurland Colombia, niet de dodelijke fentanyl. Het is onzin dat Venezuela verantwoordelijk zou zijn voor de dood van vele Amerikanen.” En er is geen duidelijk plan voor wat er na het verdrijven van de autoritaire leider voor hem in de plaats kan komen.
De jurist heeft veel contact met mensen in Venezuela: van zijn ouders en zonen tot ambtenaren in de regering-Maduro. Hij werkte er voorheen voor het staatsoliebedrijf. „Allemaal hopen ze vooral dat dit snel voorbij is. Elke keer dat Trump iets roept worden er in Venezuela straten afgesloten en kunnen kinderen niet naar school. Zelfs Venezolanen met gezond verstand – want er zijn nog steeds veel Venezolanen met gezond verstand in Venezuela – zeggen dat deze situatie ondraaglijk is. Ze hebben niet veel toegang tot echt nieuws. Maar iedereen weet wat er met Irak gebeurd is, nadat de Amerikanen daar het regime onthoofden.”
Aan de bar in Pa’que El Oso schuift eigenaar Fernando Camacho (38) aan, een stevige vent met aanstekelijke lach en sterren in het geel-blauw-rood van Venezuela op zijn pet. „Eén ding weten we zeker”, zegt hij. „Trump geeft niets om Venezolanen. Want anders zou hij niet tegelijkertijd onze beschermde status hier opheffen om ons uit te zetten naar een gevaarlijk land én dat land kapot schieten.”
Ook hij vreest voor familieleden die hij vier jaar geleden heeft achtergelaten. „Trump kan wel zeggen dat hij uit is op het hoofd van Maduro, maar zijn bommen raken evengoed gewone burgers.”
Bareigenaar Fernando Camacho (38) weet een ding heel zeker: „Trump geeft niets om Venezolanen. Want anders zou hij niet tegelijkertijd onze beschermde status hier opheffen om ons uit te zetten naar een gevaarlijk land én dat land kapot schieten.”
Camacho zou zijn restaurant in een arme, industriële wijk van Chicago graag uitbreiden, maar onder de huidige omstandigheden houdt hij zijn hand op de knip. Niet vanwege Maduro, wel vanwege Trumps anti-immigratiebeleid. „Ik ben weggegaan uit Venezuela omdat ik daar niks kon bereiken, ik kon alleen maar werken en overleven. Hier ging ik binnen een paar jaar van bezorger naar eigenaar van een restaurant met twintig werknemers. Maar nu sta ik weer stil. Waarom zou ik investeren, banen creëren, in een land waar ik niet welkom ben”, zegt hij terwijl hij een bord met vlees, rijst en bakbanaan wegwerkt. „Het is een vreemd gevoel op dit moment: je wilt niet teruggaan, maar je wilt ook niet hier zijn.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC