Laatst probeerden we midden in het centrum van de stad de kinderen in de auto te laden.
De jongste was thuis haar viltstiften vergeten en barstte uit elkaar van ongenoegen, gedrein en algehele weigering om mee te werken. We stonden kalm te wachten tot haar ergste jammerpiek voorbij was, toen er een mevrouw vlak bij ons kwam staan om de situatie eens goed in zich op te kunnen nemen.
„Gaat het wel goed hier?’’ vroeg ze. „Uitstekend, mevrouw’’, antwoordden we. „Het ziet er anders niet uit alsof het heel goed gaat’’, vervolgde ze en deed nog een stap naar ons toe. „Mevrouw, het helpt niet echt als u zich er mee bemoeit’’, zei Willem, met de oneindige vermoeidheid van de vader die alles al heeft gezien. Ik tilde mijn bokkende ( „VILTSTIFTEN NUUUUU’’) dochter inmiddels toch maar de auto in. En toen probeerde de vrouw halfslachtig naar haar te reiken. Ik ontplofte en zei dat ze weg moest wezen. Willem zei dat ik me in moest houden. Ik werd nog kwader, en ook verdrietig.
Mijn verdriet had te maken met de micro-bekendheid die meekomt met het schrijven van een column in de krant. Het soms aangesproken worden op feestjes, of op straat. De mensen die iets van mijn werk vinden, en ook denken dat het helemaal prima is om die mening te pas en te onpas aan mij mede te delen.
En dus: de kans dat in mijn woonplaats deze mevrouw, of een toevallige omstander, weet wie ik ben en ik dus eigenlijk in de openbare ruimte een continu vriendelijk masker moet dragen, wat er ook gebeurt.
Tegelijkertijd realiseerde ik me dat de kans dat ze me herkende natuurlijk heel klein was en dat ik dus op vreemde manieren beïnvloed word door de aandacht van de buitenwereld voor mijn werk. Mijn zelfbeeld is, in andere woorden, ietwat vertekend.
Nu is bekendheid iets wat tegenwoordig voor het grijpen ligt voor een veel grotere groep mensen dan ooit tevoren. We hechten er ook een enorme waarde aan. Zo las ik in Vrij Nederland dat iemand in 2025 ‘doorbrak als activist,’ wat toch suggereert dat zelfs bij goede werken de individuele roem het belangrijkste doel is. En aandacht is natuurlijk ook verslavender dan heroïne. Sociale media jagen mensen op om steeds weer een dosis liefde en bewondering te komen halen. Als een poging tot gezien worden niet lukt en de dopaminerush uitblijft, moet er direct iets anders geprobeerd worden, waardoor de inhoud van activisme, kunstenaarschap en human interest verschoven is. Werk vervlakt omwille van de goedkeuring van het grote gemiddelde en opiniemakers draaien, dronken door een toxische combinatie van macht en rechtvaardigheidsgevoelens, door in hun messiasdrang, omdat ze – door hun continue online aanwezigheid – werkelijk denken dat hun mening onmisbaar is.
Presentatrice Fidan Ekiz vertelde eens in een interview dat ze haar ex-man, opiniemaker Wierd Duk, ooit verweet dat hij meer tijd doorbracht op sociale media dan bij zijn gezin. „Het leek me ook ongezond voor hem. Maar hij zag dat als ‘geen steun’.’’
‘Geen steun’ voor mijn fragiele ego, het was precies wat ik Willem bij die auto verweet.
Dit is een ziekte, waar we nog geen naam voor hebben, terwijl duizenden mensen er in meerdere of mindere mate aan lijden: het opgeblazen en vervormde Ik, dat de grond onder de voeten niet meer voelt en nóóit genoeg heeft van zichzelf op een podium.
Mijn wens voor 2026 is dan ook: schenk je aandacht aan degenen die er niet om vragen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC