Vanuit Brussel komt het ene na het andere voorstel om wetten te versimpelen. Daarin schuilt een gevaar. ‘Von der Leyen dreigt de belangrijkste kracht van de EU te ondergraven.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over het Middellandse Zeegebied en migratie.
‘Simpelere en slimmere EU-milieuwetgeving.’ Dat was de belofte van de Europese Commissie, die deze week aankondigde een hele serie regels te schrappen. De Spaanse Eurocommissaris Teresa Ribera, van een Schone, Rechtvaardige en Competitieve Transitie, sprak van een ‘voorzichtige balans’: tussen meer ‘efficiëntie voor het bedrijfsleven’ en ‘het behoud van milieudoelen’.
Daar is de milieubeweging het absoluut niet mee eens. ‘Dit is een volgende trieste mijlpaal in de dereguleringsgekte’, oordeelde de Brusselse afdeling van het Wereld Natuur Fonds. ‘De Commissie-Von der Leyen ontmantelt tientallen jaren van hard bevochten natuurbescherming, en zet daarmee lucht, water en volksgezondheid op het spel in naam van het concurrentievermogen.’
Het is kritiek die in Brussel de laatste tijd vaker klinkt. De versimpeling van de milieuregels was alweer het achtste zogeheten ‘omnibus’-pakket van Von der Leyen en haar collega’s: een lijst met te schrappen wetsartikelen. Een 'door Trump geïnspireerde dereguleringsagenda’, klaagden de sociaal-democraten in het Europees Parlement deze week nog.
Hebben ze een punt? Slaat de Commissie-Von der Leyen door in de versimpelingsdrift? Of is het juist hoog tijd om eens flink in het woud aan regels te snoeien, om – zo zegt de Commissie – het Europese bedrijfsleven te laten opbloeien?
Het chagrijn van de sociaal-democraten is gemakkelijk te begrijpen. Zij zien hun macht en invloed in Brussel steeds kleiner worden. In het Europees Parlement zoeken conservatieven en nationalistisch-rechts elkaar in toenemende mate op – ook waar het gaat om deregulering. Dat leidde deze week nog tot een verdere beperking van de ‘anti-wegkijkwet’ – ook een omnibus-pakket – die grote bedrijven verplicht tot rapportages over duurzaamheid.
Volgens Alberto Alemanno, hoogleraar Europees Recht in Parijs, begon de simplificatietrend in Brussel met het pleidooi van Mario Draghi voor versterking van het Europese concurrentievermogen. ‘Draghi’s boodschap is gretig omarmd door tal van EU-leiders en radicaal-rechtse partijen’, zei hij onlangs in de Brusselse podcast EU Scream. ‘En door Ursula von der Leyen, die de plannen uitvoert.’
Maar Alemanno schetst dat er meer aan de hand is dan alleen een veranderde Brusselse dynamiek. ‘Von der Leyen tracht het dereguleringsmantra te gebruiken om de Amerikaanse techgiganten en Donald Trump gunstig te stemmen’, zegt hij.
Het gaat bij de omnibus-pakketten niet om ‘kleine correcties’, verduidelijkt Alemanno tegenover de Volkskrant, maar om ‘fundamentele veranderingen’. ‘De schaal hiervan is ongekend. Hele politieke raamwerken, die gedurende jaren zijn opgebouwd, worden in een oogwenk herzien. Dat gebeurt voor een groot deel om tegemoet te komen aan externe wensen. Vooral uit de VS. Dit gaat niet werkelijk om het Europees concurrentievermogen.’
Ook André Wilkens, directeur van de European Cultural Foundation die ijvert voor een Europese cultuur, ziet hoe Von der Leyen toegeeft aan druk van buitenaf – uit de VS. ‘De Commissie heeft lang gehoopt dat het mogelijk was om overeenstemming te bereiken met de regering van Trump, door te geven en te nemen’, zegt hij. ‘Nu weten we dat het een illusie is om deals te sluiten. In de Nationale Veiligheidsstrategie van de VS staat het zwart op wit: Europese regelgeving is een doelwit.’
Intussen is ‘de tweede Commissie-Von der Leyen bezig af te breken wat ze eerder zelf heeft opgebouwd’, schreef Wilkens onlangs in The Brussels Times. ‘Op deze manier ondermijnt ze wat lange tijd de meest onderscheidende politieke kracht was van de EU – haar vermogen om macht uit te oefenen door regels en standaarden.’
Een groot probleem, zegt Wilkens, is dat de EU op deze manier een zwakke indruk maakt, ook op haar eigen burgers. Hij brengt in herinnering hoe Von der Leyen zich naar Trumps privégolfterrein haastte, in Schotland, om een voor Europa ongunstige deal over handelstarieven te sluiten.
‘Dit geeft ons als Europese burgers niet de indruk van een sterk, zelfbewust continent’, zegt hij. ‘En we hebben reden genoeg om trots te zijn. We zijn de tweede economie van de wereld, hebben meer dan 450 miljoen inwoners, welvaart en een hoge levensstandaard, prachtig cultureel erfgoed. We moeten niet toegeven aan een pestkop. Dat is niet wat mensen waarderen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant