Meer weten over de oorlog in Oekraïne? Lees hier al onze artikelen.
Een Russische luchtaanval heeft een Turks vrachtschip geraakt dat voer op de Zwarte Zee. Dat bevestigt de Turkse exploitant van het schip na berichtgeving van persbureau Reuters. Op het schip is brand ontstaan en het schip is beschadigd. Er zijn zover bekend geen slachtoffers. Turkije heeft Rusland opgeroepen met de aanvallen te stoppen.
Het vrachtschip van exploitant Cenk Denizcilik voer op het moment van de aanval nabij de haven van Tsjornomorsk, in de Oekraïense regio Odessa. Het Russische leger heeft nog niet op de aanval gereageerd. Het is onduidelijk of het schip ook doelwit was. Volgens de Oekraïense regering heeft Rusland met drones en een raket twee havens aan de Zwarte Zee aangevallen.
Wel dreigde het Kremlin er vorige week mee Oekraïne ‘van de zee af te sluiten’, als antwoord op aanhoudende Oekraïense aanvallen op de olie-infrastructuur in Rusland. Olie is het belangrijkste exportproduct van Rusland, terwijl Oekraïne normaliter veel verdient via zijn havens aan de Zwarte Zee.
Turkije speelt een neutrale rol in de oorlog in Oekraïne en probeert doorgaans de banden met zowel Rusland als Oekraïne goed te houden. President Erdogan wil graag een rol spelen in eventuele vredesonderhandelingen tussen Oekraïne en Rusland, al lijken de VS die rol nu op zich te hebben genomen.
Dylan van Bekkum
Oekraïne zou in de laatste versie van het vredesplan in 2027 al lid kunnen worden van de Europese Unie. Dat meldt de Financial Times op basis van bronnen rond de onderhandelingen. De versie is tot stand gekomen in overleggen tussen Oekraïne, Brussel en de VS.
Het is nog onduidelijk hoe Rusland naar dit mogelijke lidmaatschap kijkt. Het Kremlin is altijd fel gekant geweest tegen de Oekraïense banden met het Westen. Rusland verzet zich vooral tegen eventueel lidmaatschap van de Navo voor Oekraïne. Voor zover bekend is dit geen onderdeel van het huidige vredesplan.
Toetreding in 2027 zou een fikse versnelling zijn voor Oekraïne. Het land werd in 2022, kort na de Russische invasie, kandidaat-lid. Tot dusver spraken Europese leiders over 2035 als vroegst mogelijke toetredingsjaar. De Oekraïense president Zelensky spreekt maandag in Berlijn met verschillende Europese leiders.
Oekraïens lidmaatschap binnen twee jaar zou een zeer rappe transitie van het land vragen. Oekraïne kent momenteel nog zeer veel corruptie en de economie ligt vanwege de oorlog grotendeels stil. Een eerder voorstel voor versnelde toetreding van EU-president António Costa werd door EU-regeringsleiders van tafel geveegd. Orbáns Hongarije wil überhaupt niet dat Oekraïne tot de EU toetreedt. Costa wilde die blokkade omzeilen door unanimiteit in te ruilen voor een ruime meerderheid van de EU-lidstaten, maar daarvoor was geen steun. Ook Nederland toonde zich tegen versnelling van toetredingsonderhandelingen.
Bronnen rond het onderhandelingsproces stellen in FT dat de EU en haar leden voor een voldongen feit worden gesteld als het versnelde lidmaatschap wordt opgenomen in een vredesakkoord. Zij zouden dan het vredesproces niet willen dwarsbomen.
Dylan van Bekkum
De Russische centrale bank zegt een rechtszaak te beginnen tegen Euroclear, de Belgische financiële dienstverlener die voor miljarden aan geblokkeerde Russische tegoeden beheert. Rusland verzet zich tegen het voornemen van de Europese Unie om de Russische bezittingen te gebruiken voor de steun aan Oekraïne.
De centrale bank zou de zaak aanspannen bij een Moskouse arbitragerechtbank, zo maakte de bank vandaag bekend. Het is niet duidelijk of de aanklacht al is ingediend en wat voor compensatie de Russische centrale bank van Euroclear eist. Ook is het de vraag in hoeverre het Belgische bedrijf gebonden is aan een eventuele uitspraak van de Russische rechter. Euroclear, de Europese Commissie en de Belgische overheid hebben nog niet op de rechtszaak gereageerd.
Euroclear beheert voor zo’n 185 miljard aan Russische tegoeden. De Europese Commissie bevroor die bezittingen kort na de Russische invasie van Oekraïne, als onderdeel van de Europese sancties tegen Rusland.
De bevroren tegoeden werden dit jaar onderwerp van een verhitte discussie binnen de EU. Commissievoorzitter Ursula von der Leyen wil de Russische bezittingen gebruiken als onderpand voor een renteloze lening aan Oekraïne. De Belgische premier Bart de Wever verzet zich tegen dit plan, uit vrees voor juridische gevolgen.
De Wever waarschuwt dat andere landen dit mogelijk zullen zien als illegale onteigening, waardoor zij hun geld niet langer bij Europese instellingen willen onderbrengen. Ook maken de Belgen zich zorgen dat Rusland het afnemen van de tegoeden bij de rechter zal aanvechten. De Wever eiste vorige maand een toezegging van andere EU-landen dat zij zouden meebetalen, mocht België of Euroclear het slachtoffer worden van Russische vergeldingsacties.
Daan de Vries
Volgens woordvoerster Karoline Leavitt van het Witte Huis is de Amerikaanse president Donald Trump 'extreem gefrustreerd' over de Oekraïense en Russische regering, omdat het deze strijdende partijen niet lukt tot een bestand te komen. Inmiddels is Trump op de hoogte van de Oekraïense reactie op de Amerikaanse vredesvoorstellen, aldus Trumps vaste woordvoerster Karoline Leavitt.
Trump stuurt komend weekend een vertegenwoordiger naar de besprekingen in Europa over Oekraïne als er een reële kans is op de ondertekening van een vredesakkoord. 'De president is extreem gefrustreerd over beide partijen in deze oorlog en hij is het zat om vergaderingen te houden om het vergaderen zelf', zei Leavitt. 'Hij wil geen gepraat meer. Hij wil actie. Hij wil dat deze oorlog eindigt.'
Volgens Kyiv eist Washington nog steeds dat Oekraïne grote delen land afstaat aan Rusland als onderdeel van het plan om een einde te maken aan de bijna vier jaar durende oorlog. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky liet doorschemeren dat dit kernstandpunt van Washington nauwelijks is gewijzigd. Washington wil dat alleen Oekraïne, en niet Rusland, zijn troepen terugtrekt uit delen van de oostelijke regio Donetsk, waar een gedemilitariseerde 'vrije economische zone' zou worden ingesteld als buffer tussen de twee legers, zei Zelensky.
De Amerikanen stuurden vorige maand een 28-puntenplan naar Kyiv en Moskou, dat volgens Oekraïne en bondgenoten sterk in het voordeel van Rusland was. Oekraïne heeft het oorspronkelijke Amerikaanse voorstel herzien en deze week een tegenvoorstel met twintig punten naar Washington gestuurd, waarvan de volledige details niet zijn gepubliceerd.
ANP
Jeugdatleten en jeugdteams uit Rusland en Belarus zouden weer zonder beperkingen, onder eigen vlag en volkslied, moeten kunnen deelnemen aan internationale sportwedstrijden. Die aanbeveling heeft het Internationaal Olympisch Comité (IOC) gedaan aan internationale sportfederaties.
Het zou voor Rusland een volgende stap zijn uit het sportieve isolement waar het na de grootschalige invasie van Oekraïne in 2022 in is beland. Het Internationaal Paralympisch Comité besloot al dat Russische en Belarussische parasporters met vlag en volkslied weer welkom zijn op internationale toernooien. En eind vorige maand bepaalde de International Judo Federation dat judoka’s uit de twee landen onder hun eigen vlag welkom zijn bij internationale wedstrijden.
Atleten hebben ‘een fundamenteel recht om in de wereld sport uit te mogen oefenen, vrij van politieke inmenging of druk van overheidsorganisaties’, schrijft het IOC in een verklaring over zijn aanbeveling. Wat het IOC betreft zouden Russische en Belarussische jeugdatleten al hun opwachting kunnen maken bij de Olympische Jeugdspelen van volgend jaar in Senegal. Daarvoor zou de schorsing van het Russische olympische comité ook moeten worden opgeheven.
Vooralsnog mogen sporters uit Rusland en Belarus niet onder eigen vlag uitkomen bij de Olympische Spelen. Zij zijn alleen welkom onder een neutrale vlag. Dat geldt ook voor de Winterspelen in Milaan begin volgend jaar.
Thom Canters
Lees hier ook: Hoe Poetin via een speciale operatie Russische sporters terugkreeg op het wereldtoneel
De Europese Unie wil bevroren Russische tegoeden voor onbepaalde tijd blokkeren, zo heeft het Deense voorzitterschap van de EU donderdag laten weten. De maatregel legt een basis voor een plan om het geld te gebruiken voor een lening aan Oekraïne.
Lees hier het hele bericht.
Oekraïne heeft afgelopen nacht een aanval uitgevoerd op twee Russische fabrieken waar chemische middelen voor explosieven zouden worden geproduceerd. Dat heeft de Oekraïense dronecommandant Robert Brovdi gemeld op Telegram. Het gaat om fabrieken in de provincies Novgorod en Smolensk.
Over de omvang van de schade die de fabrieken mogelijk hebben opgelopen, zegt Brovdi niets in zijn bericht. De autoriteiten in de twee provincies hebben de aanvallen op de fabrieken niet bevestigd.
Wel maakte de gouverneur van Smolensk, Vasili Anotsjin, vanochtend melding van Oekraïense droneaanvallen. Die zouden echter onschadelijk zijn gemaakt. Er zou geen sprake zijn van schade aan ‘infrastructuur’. Boven Novgorod zijn volgens gouverneur Aleksandr Dronov afgelopen nacht 19 drones uit de lucht geschoten. Hij sprak enkel over ‘lichte schade aan gebouwen’.
Thom Canters
Secretaris-generaal van de Navo Mark Rutte vindt dat te weinig Navo-landen het gevaar van de Russische dreiging zien. Rutte riep westerse landen vandaag in Berlijn daarom wederom op om hun defensieuitgaven en de militaire steun aan Oekraïne drastisch te verhogen. ‘We moeten Oekraïne versterken, zodat ze Poetin kunnen stoppen.’
Rutte schetste ook een doemscenario voor als Rusland als winnaar uit de oorlog komt. Volgens Rutte is Europa het volgende doelwit van Rusland en zal een conflict leiden tot miljardenuitgaven van Europese landen, met als gevolg een economische noodtoestand met noodbegrotingen, bezuinigingen en de ontwrichting van economieën.
Onder leiding van president Trump is de Amerikaanse steun voor Oekraïne en de waarborging van de veiligheid van Europa niet meer vanzelfsprekend. Trump vindt dat de Europese landen veel meer moeten investeren in hun defensie en dat standpunt heeft Navo-chef Rutte kort na Trumps aantreden snel overgenomen.
Ook wil Trump de oorlog in Oekraïne snel beëindigen door Oekraïne verregaande concessies te laten doen aan Rusland. Europese leiders vrezen dat als Rusland als winnaar uit de oorlog komt, dit gevolgen zal hebben voor de Europese veiligheid. Zij hebben daarom een alternatief vredesplan voorgelegd aan de Amerikanen.
De vraag is nu hoe de VS daarop gaan reageren. Rutte zegt in ieder geval dat hij ervan overtuigd is dat ‘de VS en Europa weer op een lijn kunnen komen’. Volgens Rutte is de Europese veiligheid ook in het belang van de Amerikanen.
Yassin Boutayeb
Het Russische ministerie van Defensie zegt dat Oekraïne vannacht een grootschalige droneaanval heeft uitgevoerd op verschillende Russische regio’s, waaronder Moskou. Volgens de Russen gaat het in totaal om 287 drones, waarvan er veertig in de regio Moskou uit de lucht zijn gehaald. Als gevolg zijn alle vliegvelden van de Russische hoofdstad ontregeld geraakt.
Volgens de Russische autoriteiten zijn er geen gewonden gevallen en is er ook geen belangrijke infrastructuur getroffen. Wel zou er brand zijn ontstaan bij een grote Russische kunstmestfabriek in Novgorod. Onduidelijk is nog of de fabriek zelf beschadigd is geraakt.
De aanval komt op het moment dat de Oekraïners een gewijzigd vredesvoorstelhebben voorgelegd aan de Amerikanen. Volgens de Duitse bondskanselier Friedrich Merz heeft Oekraïne in het voorstel voor het eerst aangegeven dat het bereid is tot territoriale concessies, maar onduidelijk is nog om wat voor concessies het precies gaat.
Yassin Boutayeb
Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden wil Oekraïne in 2026 en 2027 jaarlijks 400 miljoen euro aan militaire steun blijven geven. Dat bedrag maakt onderdeel uit van de complete defensiebegroting van 900 miljard dollar die woensdag door het Huis is goedgekeurd met steun van zowel Democraten als Republikeinen. Naar verwachting stemt ook de Senaat ermee in.
De aangenomen begroting is tegen het zere been van president Trump. Die zei woensdag nog over de onderhandelingen over de begroting dat ‘we geen geld uitgeven aan Oekraïne’. ‘We verkopen wapens aan de Navo en zij geven die vervolgens aan wie ze willen. Ik denk dat ze de wapens vooral aan Oekraïne geven.’
Trump vindt dat de Amerikanen buitensporig veel financiële bijdragen aan de westerse militaire steun aan Oekraïne. Daarom heeft de president met Navo-lidstaten afgesproken dat zij wapens van de VS kopen, om die vervolgens weer aan Oekraïne te geven.
De aangenomen wet houdt nog een aantal andere pogingen van Trump tegen om de Amerikanen los te trekken van de Oekraïne-oorlog. Zo moet het Amerikaanse defensieministerie het Congres voortaan 48 uur van tevoren op de hoogte stellen als het besluit om minder inlichtingen met de Oekraïners te delen, zoals de VS begin dit jaar deden na het aantreden van Trump. Ook weerhoudt de wet Trump ervan om het aantal in de EU gestationeerde Amerikaanse militairen voor langer dan 45 dagen onder de 76 duizend te brengen.
De Democratische Afgevaardigde Adam Smith noemt de aangenomen begroting dan ook een ‘herbevestiging’ van het feit dat het gezag van het Congres aan het centrale bestuur in Washington. ‘De begroting is een poging om enige controle te krijgen op het gebrek aan transparantie en de problemen die voortkomen uit dit Witte Huis en defensieministerie.’
Yassin Boutayeb
De Amerikaanse president Donald Trump zei woensdag tegen verslaggevers dat hij 'stevige woorden' heeft gewisseld met de leiders van Frankrijk, Groot-Brittannië en Duitsland over Oekraïne. Trump zei ook uitgenodigd te zijn om dit weekend in Europa verder te spreken. Hij zei dat een beslissing daarover afhangt van 'wat de Europeanen ons laten weten. We willen geen tijd verspillen.'
Trump heeft de Oekraïense president Volodymyr Zelensky onder druk gezet om akkoord te gaan met een Amerikaans plan en heeft Zelensky ervan beschuldigd het plan niet te hebben gelezen.
Een eerste Amerikaans plan, waarbij Oekraïne land zou moeten opgeven dat Rusland nog niet heeft veroverd, werd door Kyiv en zijn Europese bondgenoten afgewezen. Volgens Oekraïense functionarissen heeft Kyiv vervolgens een bijgewerkte versie van het plan naar Washington gestuurd.
Gesprekken tussen Amerikaanse functionarissen en de Russische president Vladimir Poetin in het Kremlin vorige week leverden geen doorbraak op.
Het Oekraïense leger heeft opnieuw een olietanker aangevallen die behoort tot de Russische schaduwvloot. Dat zegt een bron bij de Oekraïense veiligheidsdienst SBOe tegen persbureau Reuters. Het schip was onderweg naar de Russische havenstad Novorossiejsk, gelegen aan de Zwarte Zee.
Eerder deze maand viel Oekraïne ook al twee olietankers aan op de Zwarte Zee, die eveneens op weg waren naar Novorossiejsk. Ditmaal was olietanker Dashan, varend onder de vlag van Gambia, het doelwit. Volgens de bron bevond de olietanker zich in Oekraïense territoriale wateren, toen Oekraïense zeedrones het schip troffen. De drones raakten de tanker aan de achtersteven, zo tonen beelden die de SBOe heeft vrijgegeven. Het schip zou bij de aanval zwaar beschadigd zijn geraakt, aldus de SBOe-bron.
Op Marine Traffic, een website die de internationale scheepvaart volgt, is te zien dat de Dashan zich vanochtend ten zuiden van de Krim bevond. Daarna is de locatie van het schip niet meer geüpdatet. De Oekraïense nieuwssite Kyiv Independent meldt op basis van een anonieme bron dat de Dashan op het moment van de aanval leeg was.
Rusland gebruikt vrachtschepen als de Dashan om de westerse sancties te omzeilen en olie te exporteren naar landen als India. Om die praktijk tegen te gaan heeft de Europese Unie sancties ingesteld tegen meer dan vijfhonderd schepen van de zogenoemde Russische schaduwvloot. Ook de Dashan staat op de Europese sanctielijst.
Daan de Vries
Twitter bericht wordt geladen...
De Amerikaanse president Donald Trump heeft zojuist gebeld met de Franse president Macron, de Duitse bondskanselier Merz en de Britse premier Starmer. Onderwerp van het gesprek waren de onderhandelingen die een einde moeten maken aan de oorlog in Oekraïne. Over de inhoud van het overleg, dat zo’n 40 minuten heeft geduurd, is weinig bekendgemaakt.
De Franse, Duitse en Britse regeringen hebben elk een verklaring naar buiten gebracht, waarin zij schrijven dat er ‘intensief wordt gewerkt’ aan een vredesplan. Meer details bevatten de verklaringen niet.
Morgen vindt een online overleg plaats tussen Oekraïne en zijn westerse bondgenoten zonder de VS, waarin zij het onder meer zullen hebben over mogelijke veiligheidsgaranties aan Oekraïne. De afgelopen weken hebben de Oekraïense president Zelensky en zijn Europese bondgenoten herhaaldelijk benadrukt dat stevige veiligheidsgaranties voor Oekraïne cruciaal zijn voor een duurzaam vredesakkoord.
Eergisteren sprak Zelensky in Londen met Starmer, Macron en Merz over een herziene versie van het Amerikaans-Russische vredesplan. Een belangrijk onderwerp van discussie is de vraag of Oekraïne grondgebied moet afstaan dat nu nog niet door Rusland wordt bezet. Die eis stond in het oorspronkelijke Amerikaanse plan, dat verregaande concessies eiste van Oekraïne.
Daan de Vries
De westerse landen die steun hebben toegezegd aan Oekraïne praten morgen opnieuw over mogelijke veiligheidsgaranties aan het land. Dat heeft een woordvoerder van de Franse regering bekendgemaakt.
Deze week sprak de Oekraïense president Zelensky in Londen met de belangrijkste leiders van de zogenoemde coalition of the willing, een informeel samenwerkingsverband van landen die Oekraïne willen blijven steunen, waaronder Nederland. Na afloop hamerden Zelensky en de Britse, Franse en Duitse leiders op het belang van veiligheidsgaranties. In het 2,5 uur durende gesprek zouden ‘kleine stappen’ zijn gezet op weg naar vrede.
Morgen praten de leiders verder. De vergadering vindt online plaats en wordt voorgezeten door Frankrijk en het VK, aldus de woordvoerder van de Franse regering. Wie verder zullen aansluiten, is niet bekend. Naast de veiligheidsgaranties aan Oekraïne zullen de landen het hebben over de ‘belangrijke bijdrage van de Amerikanen’.
Jasper Daams
De uitspraken van Donald Trump in een interview met nieuwssite Politico zijn in het Kremlin positief ontvangen. Zijn opvattingen over Oekraïne zijn ‘in lijn met’ die van de Russen, zei woordvoerder Dmitri Peskov vandaag.
De Amerikaanse president haalde in het interview opnieuw hard uit naar Europa, en stelde onder meer dat Rusland ‘altijd’ het militaire overwicht heeft gehad aan het front in Oekraïne. Ook zei hij dat ‘ver voor Poetin’ duidelijk was dat Oekraïne niet zou toetreden tot de Navo, en dat de Oekraïense president Zelensky bij zijn eerste ontmoeting met Poetin had gezegd bij de Navo te willen. ‘En hij zei het ook niet op een aardige manier’, aldus Trump.
De uitspraken zijn onderdeel van een patroon waarbij de VS het Russische narratief overnemen. Dat bleek onder meer ook uit de eerste versie van het Amerikaans-Russische 28-puntenplan, waarin Oekraïne pijnlijke concessies moest doen in ruil voor vrede.
Peskov zei vandaag tegen persbureau AFP dat Trumps uitlatingen in gesprek met Politico ‘zeer belangrijk’ waren. ‘In veel opzichten, wat betreft het NAVO-lidmaatschap, wat betreft de gebieden, wat betreft het feit dat Oekraïne grondgebied verliest, is het in lijn met ons standpunt’, aldus Peskov.
Jasper Daams
Om de strategisch belangrijke stad Pokrovsk wordt nog altijd hard gevochten. Hoewel Rusland de verovering van de Oost-Oekraïense stad vorige had geclaimd, heeft de Oekraïense bevelhebber Oleksandr Syrsky gisteren gezegd dat het leger de stad nog niet heeft opgegeven. Ook de Amerikaanse denktank Institute for the Study of War (ISW) constateert hevige gevechten in de afgelopen dagen in en rondom de stad.
De Russen zien Pokrovsk als de sleutel tot de verovering van de volledige Donbas-regio, in het oosten van Oekraïne. Al bijna anderhalf jaar lang vinden er hevige gevechten plaats, waardoor de stad volledig in puin ligt.
Vorige week beweerde Rusland de stad volledig te hebben veroverd. Hoewel de Russen er wel degelijk terreinwinst boeken, is die claim te voorbarig. Het Oekraïense leger zegt het noorden van de stad nog in handen te hebben. Om dit te bewijzen aan de BBC, liet Oekraïense militairen er onlangs een Oekraïense vlag wapperen.
‘De verdediging van Pokrovsk gaat door’, zei legerleider Syrsky gisteravond. Hij voegde toe dat Oekraïne sinds half november zelfs zo’n 13 vierkante kilometer heeft heroverd op de Russen. Hij sprak de verwachting uit binnenkort meer Oekraïense troepen in te zetten in het gebied, waar zo’n 155 duizend Russen actief zouden zijn.
Jasper Daams
Oekraïne heeft in september en oktober opnieuw te weinig wapens en munitie gekregen van zijn Europese bondgenoten om het wegvallen van Amerikaanse steun te compenseren. Dat concluderen onderzoekers van het Kiel Institute.
Sinds de regering-Trump begin dit jaar de militaire steun aan Oekraïne introk, leunt het land vrijwel volledig op zijn Europese bondgenoten. Zij slaagden er kort na het wegvallen van de Amerikanen nog in om de klap op te vangen, maar afgelopen zomer is het verval ingezet.
In totaal kreeg Oekraïne dit jaar zo’n 32,5 miljard euro aan steun van zijn bondgenoten. Om erop toe te zien dat het land dit jaar evenveel hulp krijgt als in 2024, moeten zij nog 9,1 miljard euro toewijzen. Dat is per maand meer dan twee keer zoveel als in de maanden ervoor.
Hoeveel de Europese landen overmaken, verschilt sterk per land. Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk hebben de steun sinds begin dit jaar flink opgeschroefd ten opzichte van de periode 2022-2024. In verhouding tot het bruto binnenlands product (bbp) geven Scandinavische landen met afstand het meest aan Oekraïne. Zuid-Europese landen als Italië en Spanje hebben hun bijdragen dit jaar niet verhoogd.
Cijfers over de Nederlandse steun aan Oekraïne ontbreken in het overzicht. Deze week maakte het demissionaire kabinet-Schoof bekend voor volgend jaar 700 miljoen euro extra vrij te maken voor Oekraïne.
Jasper Daams
Als Oekraïne voldoende ‘veiligheidsgaranties’ van bondgenoten krijgt, zouden verkiezingen al binnen twee of drie maanden gehouden kunnen worden. Dat heeft de Oekraïense president Zelensky gezegd, vermoedelijk in reactie op de Amerikaanse president Trump. De Oekraïense leider beloofde vanavond dat hij het parlement zal vragen voorbereidingen te treffen om een stembusgang tijdens de staat van beleg mogelijk te maken.
De Oekraïense grondwet schrijft voor dat er geen nationale verkiezingen (inclusief presidentsverkiezingen) kunnen plaatsvinden zolang de staat van beleg geldt. Dat heeft ertoe geleid dat Zelensky al sinds 2019 aan het hoofd van het land staat, terwijl de termijn voor een president maximaal vijf jaar is.
Zijn positie staat bovendien onder druk vanwege een corruptieschandaal. Dat leidde er recent toe dat zijn vertrouweling en topadviseur Andriy Yermak het veld moest ruimen. In een interview met Politico refereerde Trump vandaag aan die kwestie: ‘Ze hebben al heel lang geen verkiezingen gehad’, zei hij. ‘Ze hebben hun mond vol over democratie, maar er komt een punt waarop er geen sprake meer is van democratie’.
Lees ook: Andri Jermak was Zelensky’s trouwste bondgenoot, maar werd het grootste blok aan zijn been
Maartje Geels
De Europese Unie is ‘dicht bij een oplossing’ voor het financiële vraagstuk rond Oekraïne. Dat heeft António Costa gezegd. Volgens de voorzitter van de Europese Raad is er een Europese meerderheid te vinden voor het lenen van de bevroren Russische tegoeden aan het land. Het lijkt er daarmee op dat de EU de tegoeden gaat gebruiken, ook als België zich blijft verzetten.
Volgens Costa wordt momenteel gewerkt aan een oplossing ‘die alle lidstaten kan overtuigen, of in ieder geval de breedst mogelijke steun kan verwerven’. Om het besluit aan te nemen in de Raad van de Europese Unie (bestaande uit de ministers van de lidstaten) is een zogenoemde gekwalificeerde meerderheid nodig. Dat betekent dat 55 procent van de lidstaten voor moet stemmen, die samen minstens 65 procent van de totale EU-bevolking vertegenwoordigt. Dat komt in de praktijk neer op instemming van 15 van de 27 lidstaten. Costa denkt dat die meerderheid haalbaar is.
Veel lidstaten kampen zelf met grote schulden en kunnen financiële steun aan Oekraïne moeizaam opbrengen. Toch zijn de komende twee jaar miljarden nodig om het land te helpen vechten tegen Rusland. Om Kyiv op de been te houden, willen veel landen daarom dat de Russische tegoeden worden aangeboord.
Die discussie speelt al veel langer, maar nu pas lijkt er een Europese meerderheid voor het plan te zijn. België verzet zich echter: dat vreest financiële consequenties omdat de tegoeden bij de de financiële instelling Euroclear in België zijn ondergebracht. Het doel is volgens Costa om op 18 december een besluit te nemen, tijdens een top van de EU-regeringsleiders.
Maartje Geels
Oekraïne gaat een herzien vredesplan aan het Witte Huis voorleggen, waarin het geen land afstaat aan Rusland. ‘Er bestaat geen twijfel over dat Rusland erop staat dat wij grondgebied afstaan. Wij willen uiteraard niets opgeven. Dat is waar we voor vechten’, aldus Zelensky, nadat hij met Europese- en Navo-leiders had gesproken.
Washington kwam vorige maand onverwachts met een puntenplan op de proppen dat in overleg met Moskou was opgesteld. Daarin stond onder meer dat Oekraïne de gedeeltelijk bezette Donbas helemaal zou opgeven – een eis die voor Kyiv onbespreekbaar is. Oekraïne en Europa proberen sindsdien uit alle macht om het plan bij te sturen. Volgens Zelensky zou het bijgewerkte voorstel vandaag nog aan het Witte Huis overgedragen kunnen worden, bericht AFP.
De onderhandelingen hebben de spanningen tussen Trump en de Oekraïense president weer doen oplopen. Afgelopen weekend maakte de Amerikaanse leider duidelijk dat hij Zelensky als grootste obstakel ziet voor het sluiten van een akkoord. Trump is er veel aan gelegen een bestand tussen Rusland en Oekraïne uit te onderhandelen: vrede in Oekraïne was een belangrijke belofte van zijn campagne.
Zelensky zoekt de laatste weken nadrukkelijk steun bij zijn Europese partners. Zo sprak hij maandag in Londen met de regeringsleiders van het VK, Duitsland en Frankrijk. Trump reageerde geprikkeld op die ontmoeting: ‘Ze praten, maar produceren niets en de oorlog gaat ondertussen maar door’, aldus Trump in een interview met Politico.
Maartje Geels
Een Russische rechtbank heeft vier Russische militairen veroordeeld voor de dood van Russell Bonner Bentley, een Amerikaanse communist die het Kremlin steunde. De Amerikaan woonde in een door Rusland bezet deel van de Donbas, hij is daar ook gedood.
Bentley werd in zijn woonplaats Donetsk door de vier militairen aangezien voor saboteur, toen hij aanwezig was op een plek waar kort daarvoor een artilleriegevecht had plaatsgevonden. Bentley, die zichzelf de ‘Donbas Cowboy’ noemde, maakte daar onder meer video’s voor het Russische staatspersbureau Spoetnik, zo citeert The New York Times uit de rechtszaak die gisteren diende.
De militairen geloofden hem echter niet en mishandelden hem tot hij dood was. De dodelijke mishandeling is een blamage voor het Kremlin. Bentley zat meermaals in programma’s van de staatstelevisie om het Kremlin te verdedigen en de VS aan te vallen. De zelfverklaarde communist verhuisde in 2014 naar Donetsk, na Russische annexatie van dit deel van Oekraïne. De militairen hebben 12 en 11 jaar celstraf gekregen. Ook zijn ze hun militaire rang kwijt.
Dylan van Bekkum
Russische drones hebben maandagavond de Noord-Oekraïense stad Soemy aangevallen. Dit was de tweede grote aanval op de stad in de afgelopen 24 uur. De aanval legde het elektriciteitsnet plat, aldus de regionale gouverneur.
'In een half uur tijd hebben de Russen meer dan tien droneaanvallen op de stad uitgevoerd', schreef gouverneur Oleh Hryhorov op Telegram. 'Er is geen elektriciteit meer in Soemi. Een deel van de kritieke infrastructuur draait op reserve-energie.'
De Russische aanvallen zijn al maanden gericht op energiedoelstellingen, om het de bewoners in de wintermaanden zo moeilijk mogelijk te maken. Hryhorov zei dat functionarissen controleerden op slachtoffers en dat de stroomvoorziening zou worden hersteld zodra het weer veilig genoeg was om de straat op te gaan.
Soemy is regelmatig het doelwit van Russische aanvallen. Eerder op maandag vielen Russische drones een appartementencomplex in de stad aan, waarbij zeven mensen gewond raakten.
Redactie
Er moet nog meer diplomatiek werk worden geleverd om ‘robuuste garanties’ voor de veiligheid en de wederopbouw van Oekraïne veilig te stellen. Dat concludeert de Franse president Emmanuel Macron, nadat hij vandaag in London had gesproken met zijn Oekraïense ambtgenoot Volodymyr Zelensky, de Britse premier Keir Starmer en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz. De vier leiders spraken een ruime twee uur met elkaar over de voortgang van de onderhandelingen om tot een einde van de oorlog in Oekraïne te komen.
Volgens Frankrijk zal Oekraïne samen met zijn Europese partners blijven werken aan het Amerikaans-Russische vredesvoorstel voor Oekraïne. Dat voorstel bevatte in eerste instantie 28 punten die vooral in het voordeel van Rusland waren. In de afgelopen weken is het aantal punten, zo zegt Zelensky, teruggebracht tot twintig.
Een heikel punt voor Oekraïne en Europa blijft echter de Russische eis dat Oekraïne ook onbezet grondgebied afstaat. Voor Zelensky is dat tot nu toe uitgesloten, maar de Russische president Vladimir Poetin zegt de oorlog pas te willen beëindigen als Zelensky inbindt.
Onduidelijk is nu hoe de Europese leiders verder willen werken aan dat punt. President Macron zei voorafgaand aan de ontmoeting van vandaag dat ‘ik denk dat we veel kaarten in onze handen hebben’, maar maakte verder niet duidelijk waar hij concreet op doelde.
President Zelensky zal in ieder geval doorreizen naar Brussel, waar hij zal spreken met ongenoemde Navo-functionarissen en met de Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen.
Yassin Boutayeb
Grondgebied is nog steeds het meest heikele onderwerp in de onderhandelingen over vrede in Oekraïne. Dat schrijven persbureaus AFP en Bloomberg. De onderhandelingen over het ‘vredesplan’ dat de VS eind november presenteerden, zijn al even op volle kracht gaande, maar tot opzienbarende resultaten heeft dat tot dusver niet geleid.
Dat heeft niet in de laatste plaatst te maken met de toekomst van de Donbas. Het Kremlin wil dat Kyiv de gedeelijkelijk bezette regio in het oosten van Oekraïne opgeeft, maar voor Oekraïne is dat tot dusver onbespreekbaar geweest. In het oorspronkelijke Amerikaanse 28-puntenplan was het inleveren van grondgebied aan Rusland echter al onderdeel van de afspraken. Behalve regio's Loehansk en Donetsk (samen de Donbas) zou Moskou ook de al bezette Krim krijgen toebedeeld.
‘De VS, Rusland en Oekraïne hebben allemaal een eigen visie en we hebben geen gemeenschappelijk standpunt over de Donbas’, concludeerde president Zelensky vanmorgen. Hij zei ook dat hij aankoerst op onafhankelijke veiligheidsgaranties van het Westen, los dus van de eventuele territoriale verdeling van het land.
Zelensky spreekt vandaag in Londen met zijn Britse, Franse en Duitse evenknieën over een conceptvoorstel voor een vredesakkoord. Ook spreekt Zelensky later vandaag in Brussel met Navo-schef Mark Rutte en de voorzitters van de Europese Commissievoorzitter en de Raad.
Maartje Geels
Zeven EU landen pleiten in een brief aan EU-kopstukken voor het gebruik van Russische bevroren tegoeden voor steun aan Oekraïne. De tegoeden die in Belgie vaststaan, zijn al jaren een heikel punt voor de EU. ‘Het is niet alleen een morele verpliching om Oekraine te steunen, het is ook in ons eigen belang’, schrijven de regeringsleiders van onder meer Polen, Zweden en Finland, landen die zelf doelwit van Rusland dreigen te worden.
De Europese Commissie wil de bevroren tegoeden van de Russische Centrale Bank vrijspelen als lening aan Oekraine. Het gaat om zo’n 180 miljard die ‘vastzit’ bij de financiële instelling Euroclear in België. De Belgische premier De Wever vreest voor (financiële) repercussies wanneer de EU de stap zet en probeert het plan te blokkeren. Vorige week probeerde Commissievoorzitter Ursula von der Leyen de Belgen weer over te halen, net als de Duitse bondskanselier Friedrich Merz.
Het gebruik van die tegoeden is volgens hen de meest financieel haalbare en politiek realistische oplossing voor de financiële ondersteuning van Oekraïne, schrijven de zeven regeringsleiders vandaag. Voor komend jaar dreigen dringende tekorten, onder meer doordat de Verenigde Staten hun steun aan het door oorlog getroffen land fors afschalen.
Later vandaag zal de Oekraïense president Volodymyr Zelensky overigens overleg plegen met Merz en Keir Starmer, premier van het Verenigd Koninkrijk en de Franse president Emmanuel Macron. Dat zal voornamelijk gaan over het Amerikaanse plan voor vrede.
Maartje Geels
Het demissionaire kabinet-Schoof stelt alsnog - en met spoed - 700 miljoen euro voor extra hulp aan Oekraïne beschikbaar om de Kamer tegemoet te komen. Een brede Kamermeerderheid nam recent een motie van GroenLinks-PvdA aan om de twee miljard aan militaire steun voor Oekraïne die was gereserveerd voor 2026, maar al dit jaar werd uitgegeven, snel alsnog beschikbaar te stellen voor het komende jaar.
Een van de belangrijkste argumenten om met spoed op te treden was, zo betoogde Derk Boswijk (CDA), dat anders de steunverlening aan Oekraïne begin volgend jaar onderbroken zou worden. Het kabinet komt de Kamer nu tegemoet door 700 miljoen snel beschikbaar te stellen. Daarmee ‘zorgt het kabinet dat in het eerste kwartaal van 2026 militaire leveringen aan Oekraïne gecontinueerd kunnen worden’.
Of de rest van de 2 miljard steun die al vervroegd is uitgegeven, alsnog gerepareerd wordt in de begroting van 2026, zal het demissionaire kabinet ‘begin volgend jaar’ bezien. Het is daarbij niet zeker dat die resterende 1,3 miljard euro voor steun aan Oekraïne ook gevonden worden, waarschuwt het kabinet. ‘De financiële realiteit is ook dat we volgend jaar tegen grenzen aanlopen.’ Het is goed mogelijk dat een nieuw kabinet volgend jaar de knoop zal doorhakken over deze kwestie.
Arnout Brouwers
In dit liveblog houden we u op de hoogte van het laatste nieuws over de oorlog in Oekraïne. Lees hier het liveblog van vorige week terug.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant