De onderhandelingen tussen D66, CDA en VVD over de vorming van een minderheidskabinet zijn nog maar net begonnen of Henri Bontenbal (CDA) zet de formatie al op scherp. Hij wil het radicaal-rechtse JA21 in de coalitie.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Vrijdag na afloop van het gesprek met Rob Jetten (D66), Dilan Yesilgöz (VVD) en informateur Rianne Letschert bekende CDA-leider Henri Bontebal kleur. Hij sprak zijn voorkeur uit voor een coalitie waar ook JA21 aanschuift. De partij van de Forum voor Democratie-afsplitsers Joost Eerdmans en Annabel Nanninga is volgens Bontenbal ‘de meest realistische’ vierde partij om de toekomstige coalitie van meer stabiliteit te voorzien.
Eerder deze week zei oud-informateur Sybrand Buma (CDA) dat blokkades en bezwaren het onmogelijk maken om onderhandelingen te beginnen over de totstandkoming van een meerderheidskabinet. De VVD houdt een breed meerderheidskabinet met GroenLinks-PvdA tegen met een harde blokkade en wil liever JA21 in het kabinet.
Die optie werd door Buma niet levensvatbaar geacht. Niet alleen omdat D66 inhoudelijk op grote afstand staat van de radicaal-rechtse partij, ook omdat een combinatie van D66, VVD, CDA en JA21 optelt tot 75 zetels en dus ook geen meerderheid oplevert. De twee JA21-zetels in de senaat zijn ook niet doorslaggevend, want dan nog komt een kabinet er daar veertien tekort.
Toch wil Bontenbal de formatiedeur voor JA21 op een kier zetten. Vrijdag sprak hij het vertrouwen uit dat de drie formerende partijen er eind januari uit zijn, maar hij ziet het liefst een vierde partij aansluiten. Bij het CDA zijn ze er niet gerust op dat een minderheidskabinet van D66, VVD en CDA met 66 zetels zijn agenda kan uitrollen.
Klaver maakte in het formatiedebat deze week duidelijk dat hij het kabinet niet zal bestoken met moties van wantrouwen. Maar afspraken vooraf maakt zijn fractie niet. Elk wetsvoorstel zal apart op zijn merites worden beoordeeld. Voor Bontebal is GroenLinks-PvdA erbij als regeringspartij ook een optie. Maar hij ziet de VVD de blokkade niet opheffen, en hij zag de afgelopen tijd dat JA21 er wel voor openstaat om langs de zijlijn een rol te spelen.
Ook al blijft een coalitie met JA21 haken op 75 zetels, Bontenbal liet begin vorige maand al doorschemeren dat hij dat nog altijd comfortabeler vindt dan een minderheidscombinatie. ‘Het is maar net hoe je er tegen aankijkt. Met 75 zetels is er ook geen meerderheid om je weg te sturen’, zei hij eerder.
De plannen die Bontenbal samen met Jetten op papier heeft gezet, staan op belangrijke onderdelen ver af van GroenLinks-PvdA, maar ook van andere partijen zoals de PVV en de SP. D66, CDA en VVD lijken voornemens toekomstige bezuinigingen te betalen door te gaan snijden in de sociale zekerheid en de zorg. Ook JA21 wil dat.
Met de boodschap voert Bontenbal de druk op zijn formatiepartner Jetten op. De D66’er liet al zijn voorkeurspartner GroenLinks-PvdA vallen. Het belonen van de VVD-blokkade kan in zijn progressieve achterban op weinig enthousiasme rekenen. Bij D66 weten ze dat de partij die de verkiezingen wint en de premier mag leveren doorgaans het meest moet toegeven in formatieonderhandelingen. De komende tijd zal Jetten alle zeilen moeten bijzetten om te zorgen dat het regeerakkoord niet te ver naar rechts wordt getrokken en dat zijn partij genoeg kleur op de wangen behoudt.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant