CDA en D66 hebben veel vragen bij een aanpassing van de Asielnoodmaatregelenwet die illegaliteit strafbaar stelt, maar hulp aan illegalen niet. Beide partijen stemden afgelopen zomer tegen die wet, terwijl mogelijk toekomstig coalitiepartner VVD juist voor stemde.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over justitie.
Dat bleek donderdag tijdens een voorbereidend rondetafelgesprek in de Tweede Kamer. Maandag debatteert de Kamer over deze aanpassing van de Asielnoodmaatregelenwet, die 3 juli is aangenomen met steun van PVV, VVD, NSC (minus één fractielid), BBB, SGP, JA21 en FvD. Maar deze royale meerderheid ( destijds 94 tegen 56 zetels) is onvoldoende voor een meerderheid in de Eerste Kamer.
Struikelblok is een amendement, dat op het laatste moment is toegevoegd door de PVV. Dat stelt zowel illegaal verblijf in Nederland strafbaar, als de hulp aan illegalen. Het PVV-voorstel kreeg twee dagen daarvoor, op 1 juli, een gelegenheidsmeerderheid van 72 zetels. Door de viering van Ketikoti, de dag waarop de afschaffing van de slavernij wordt herdacht, waren negen Kamerleden afwezig en hoewel ook NSC toen nog tegen stemde, stokten de tegenstemmen op 69 zetels.
Door die meerderheid maakt het amendement vanaf dat moment onderdeel uit van de wet. Het was voor het CDA, dat tot die tijd de Asielnoodmaatregelenwet had gesteund, reden om uiteindelijk tegen de wet te stemmen. D66 was altijd al tegen. De wet was indertijd door PVV-minister Marjolein Faber (Asiel en Migratie) in gang gezet. Zij was op dat moment al afgetreden.
De CDA-fractie noemde het onbegrijpelijk dat zo’n ingrijpende wetswijziging zonder enige vorm van debat was aangenomen. Bovendien oordeelde de partij dat strafbaarstelling van ‘medemenselijkheid’ onacceptabel is.
Door de val van het kabinet op 3 juni ligt de wet nu al enige tijd op het bord van demissionair bewindsman David van Weel (VVD), voorheen minister van Justitie en Veiligheid, nu van Buitenlandse Zaken, maar ook verantwoordelijk voor dit deel van de portefeuille die Faber achterliet. Van Weel schreef een zogenoemde ‘novelle’, die de PVV-wijziging weer deels ongedaan maakt. Het is deze tekst waarover de Kamer maandag debatteert en nog vlak voor het kerstreces zal stemmen.
In de novelle staat dat ‘hulp verlenen aan vreemdelingen die illegaal in Nederland verblijven, niet strafbaar zal zijn’. Met andere woorden: ‘Deelnemen aan dit misdrijf (illegaal verblijf, red.), anders dan als pleger, is niet strafbaar.’ De Raad van State heeft geoordeeld dat de hele gang van zaken ‘niet zorgvuldig is geweest en dat een volwaardige en integrale weging van alle relevante belangen en overwegingen niet heeft plaatsgevonden’. De Raad vindt dat voor strafbaarstelling een apart wetsvoorstel de geëigende weg zou zijn geweest.
Tijdens het rondetafelgesprek betwistte Inspecteur-generaal Liesbeth Huijzer van de Inspectie Justitie en Veiligheid ‘de toegevoegde waarde van het wetsvoorstel’. Tegen niet-meewerken aan terugkeer na het doorlopen van een asielprocedure zijn al allerlei wettelijke maatregelen mogelijk, zoals vreemdelingenbewaring en gedwongen vertrek.
CDA en D66 vrezen juridische verwarring door generiek illegaliteit als misdrijf strafbaar te stellen, maar daarop tegelijkertijd een brede uitzondering te maken. De VVD is juist wel voorstander. De maatregel stond aanvankelijk ook in het regeerakkoord van het kabinet-Rutte II (2012-2017), maar verdween daaruit na verzet binnen de PvdA.
De Asielnoodmaatregelenwet bevat acht maatregelen die de komst van asielzoekers naar Nederland moeten ontmoedigen. Daartoe behoren beperking van de duur van een verblijfsvergunning tot drie jaar, geen verblijfsvergunningen voor onbepaalde tijd en afwijzen van een verzoek om verblijf als de vreemdeling niet meewerkt aan de procedure.
Voor D66 dreigt het scenario dat een wet waar de partij principieel tegen is door de Kamer gaat komen met de steun van twee potentiële coalitiepartners. Kamerleden van CDA en D66 wilden donderdag nog niet kwijt hoe zij met die situatie willen omgaan. Ook is niet duidelijk of er pogingen komen om aan de formatietafel afspraken te maken om te voorkomen dat een van de betrokken partijen in verlegenheid wordt gebracht.
De Eerste Kamer is inmiddels begonnen aan de schriftelijke behandeling van het wetsvoorstel. Daaruit blijkt dat de PVV-fractie ontevreden is over wat zij zien als een afzwakking van de beoogde wet. Daarmee is het lot van de wet, afgezien van wat de Tweede Kamer besluit over de novelle, sowieso hoogst onzeker.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant