Demissionair BBB-minister van Waterstaat Tieman heeft ruzie met BBB-minister Wiersma (Landbouw) over een mestplan dat waarschijnlijk slecht uitpakt voor de waterkwaliteit. Ook VVD-staatssecretaris Aartsen weigert daarmee akkoord te gaan.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Dat bevestigen bronnen in Den Haag, nadat de NOS als eerste berichtte over het hoogopgelopen conflict tussen de ministers van de BoerBurgerBeweging. Robert Tieman zou zijn wekenlange verzet inmiddels hebben opgegeven. Hij is door zijn partijgenoten in het kabinet, onder wie demissionair minister van Volkshuisvesting Mona Keijzer, onder zware druk gezet om toe te geven.
Maar de VVD-bewindspersonen moeten Wiersma’s plan in de ministerraad óók goedkeuren, en Tiemans staatssecretaris Thierry Aartsen wil vooralsnog niet instemmen met Wiersma’s voorstellen. Aartsen gaat over luchtkwaliteit, en die kan ook achteruitgaan als gevolg van de voorgenomen beleidswijziging van het landbouwministerie.
Femke Wiersma werkt aan nieuw mestbeleid in het kader van de Europese Nitraatrichtlijn. Deze milieuwetgeving moet voorkomen dat de Europese wateren te zeer vervuild raken met voedingsstoffen (nitraten en fosfaten) en chemische bestrijdingsmiddelen uit de landbouw. EU-lidstaten zijn verplicht een beleidsprogramma op te stellen waarmee ze de hoeveelheid nutriënten in het oppervlaktewater verminderen. Dat programma moet elke vier jaar geactualiseerd en ter beoordeling aan Brussel voorgelegd worden.
De waterkwaliteit in Nederland is er slecht aan toe, mede als gevolg van de grote hoeveelheid mest en bestrijdingsmiddelen die op het boerenland wordt verspreid. Desondanks heeft Wiersma het plan opgevat om de regels voor dit gebruik per 2027 te versoepelen, in plaats van aan te scherpen.
Boeren zijn in Nederland op de meeste plaatsen verplicht een bufferstrook van 3 tot 5 meter aan te houden op landbouwpercelen die aan water (bijvoorbeeld een sloot of een beek) grenzen. Op die strook langs het water mogen ze geen mest uitrijden of bestrijdingsmiddelen gebruiken.
Wiersma wil deze bufferstroken met ingang van 2027 versmallen tot 0,5 tot 1 meter in klei- en veengebieden waar de waterkwaliteit op dit moment aan de Europese norm voldoet. Boeren mogen daar straks dus meer vervuilende stoffen gebruiken. Daardoor zal de waterkwaliteit ook op plaatsen waar die nu nog goed is, waarschijnlijk verslechteren.
Tieman, voormalig bestuurder van het waterschap Delfland, moet als minister de waterkwaliteit bewaken. In 2027, hetzelfde jaar dat Wiersma de regels wil versoepelen, moet Nederland aan de Kaderrichtlijn Water voldoen. Dat betekent dat er harde kwaliteitsnormen voor oppervlaktewater en grondwater gaan gelden.
In juli dit jaar deelde Tieman een vertrouwelijk advies van de Landsadvocaat met de Tweede Kamer. Die schetst daarin de juridische risico’s voor de staat, als Nederland vanaf 2027 de Kaderrichtlijn Water overtreedt. Een samenvatting van het advies staat in Tiemans Kamerbrief. De Landsadvocaat waarschuwt dat het volgende kabinet mogelijk afstevent op een nieuw conflict met de Europese Commissie en talloze nieuwe rechtszaken van milieuorganisaties, indien Nederland die waterrichtlijn niet respecteert.
Kortom, een nieuwe stikstofcrisis dreigt. Tieman probeerde Wiersma daarom te overtuigen van de onzaligheid van haar plan de bufferstroken te versmallen. Tevergeefs. De BBB-minister lijkt vastberaden om in de laatste maanden van haar dubbeldemissionaire ministerschap nog zoveel mogelijk cadeaus aan de agrarische sector uit te delen.
De NOS citeert uit ambtelijke stukken van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, waarin ambtenaren hun grote zorgen delen over de houding van Wiersma. Ze waarschuwen Tieman dat ‘de waterkwaliteit zal verslechteren’ en ‘de uitstoot van stikstof zal toenemen’ als Wiersma haar zin doordrukt en dat ‘bekend is’ dat Wiersma het advies van haar eigen ambtenaren ‘regelmatig’ negeert.
Tieman ontkent desgevraagd niet dat hij onder druk is gezet door zijn partijgenoten, maar zegt nog met hen ‘in overleg’ te zijn. Wiersma’s woordvoerder reageert met de mededeling dat ‘het kabinet keuzes heeft gemaakt mede op basis van wetenschappelijke rapporten’. Het gaat daarbij om een ‘evenredige keuze tussen werken aan de waterkwaliteit en uitvoerbaar en uitlegbaar beleid voor boeren’. Er is nog geen besluit genomen, meldt het landbouwministerie. ‘Daar voeren we het gesprek over binnen het kabinet.’
De Partij voor de Dieren (PvdD) wil nog voor maandag een reactie van premier Schoof, Tieman, Wiersma en Aartsen op het nieuwsbericht van de NOS. De partij wil ook de ambtelijke documenten zien waaruit de NOS citeert, plus het volledige advies van de Landsadvocaat. ‘Wiersma wil doorduwen dat boeren nóg meer mest en gif mogen spuiten ten koste van de natuur. Onacceptabel dat ze dit buiten de Kamer om en in strijd met afspraken doordramt’, zegt PvdD-Kamerlid Ines Kostić op X. GroenLinks-PvdA-Kamerlid Laura Bromet noemt Wiersma op BlueSky ‘echt geschift’.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant