Na een aantal banken kondigt nu ook pensioenuitvoerder APG een grootscheepse reorganisatie aan. Een derde van het personeel moet op termijn op zoek naar een nieuwe baan. Is er nog een toekomst voor werknemers in de financiële sector?
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
’s Lands grootste pensioenuitvoerder, die voor het ABP de oudedagsvoorziening van 4,6 miljoen Nederlanders beheert, hoopt met de dinsdag aangekondigde reorganisatie ‘sneller, efficiënter en slagvaardiger’ te worden. Dat is volgens APG nodig om de toegenomen concurrentie in de sector het hoofd te bieden. Door 1.000 tot 1.200 banen te schrappen, zouden de uitvoeringskosten met 270 miljoen euro worden teruggebracht.
APG is niet de eerste grote speler in de financiële sector die een reorganisatie aankondigt. Vorige maand liet ABN Amro weten 5.200 banen te schrappen, ING neemt mogelijk afscheid van 950 medewerkers en eenzelfde aantal moet sneuvelen bij het kleinere ASN. Ondertussen wil De Nederlandsche Bank met reorganisaties de kosten met 10 procent verlagen.
De beweegredenen voor de reorganisaties verschillen per bedrijf. Zo wil ABN Amro beter kunnen concurreren met andere Europese banken, voor APG speelt de binnenkort voltooide overgang naar het nieuwe pensioenstelsel en het afstoten van drie pensioenfondsen. Maar vrijwel allemaal wijzen ze op dezelfde ontwikkeling die het snijden in het personeelsbestand mogelijk maakt: artificiële intelligentie.
Daarmee zet de financiële sector de volgende stap in de automatisering. Afgelopen twee decennia leidde die al tot fors banenverlies: waar de totale werkgelegenheid toenam van zo’n 7,8 miljoen banen in 2007 tot 9,2 miljoen in 2024, was er in de financiële sector (waar naast banken ook verzekeraars, pensioenfondsen en hypotheekadviseurs onder vallen) juist een afname van 290 duizend naar 240 duizend banen.
Die stap ging samen met de digitalisering van het betaalverkeer. Tien jaar geleden was de helft van de transacties nog cash, nu is dat 19 procent. ‘Vroeger had je in elk dorp naast de kerk wel een Rabobank en zat je met bezwete handen en drie kopjes koffie bij de hypotheekadviseur’, zegt hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen van Tilburg University. ‘Nu zijn we allemaal thuisbankier met onze betaalapps.’
De vorige digitaliseringsgolf raakte vooral kantoorbedienden en klantenservicemedewerkers doordat bankkantoren sloten en chatbots werk uit handen namen. Nu zou AI weleens een rol kunnen gaan spelen in bijvoorbeeld de opsporing van witwassen. ‘AI leent zich hier goed voor omdat die goed is in het herkennen van patronen in grote hoeveelheden data’, zegt hoogleraar arbeidseconomie Anna Salomons van de universiteiten van Tilburg en Utrecht.
Dat de financiële sector al volop met kunstmatige intelligentie aan de slag is gegaan, blijkt uit enquêteonderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Waar gemiddeld 22 procent van de bedrijven vorig jaar aangaf hiervan gebruik te maken, was dit in de financiële sector 37 procent. ‘Het kan dus zijn dat de financiële sector net als tijdens eerdere automatiseringsgolven voorop gaat lopen in de adaptatie’, stelt Salomons.
De grote vraag is volgens Wilthagen wat dat betekent voor de medewerkers. ‘In andere sectoren liggen de banen gelukkig voor het oprapen, maar de vraag is: hoe zorgen we voor voldoende zebrapaden om deze mensen daar veilig naartoe te leiden?’, zegt hij. ‘Het hoofd van de financiële administratie kan waarschijnlijk niet direct aan de slag in de zorg, maar misschien wel bij de digitale recherche. Wat dat betreft wordt dit een interessante testcase.’
Want duidelijk is dat de invloed van AI zich niet zal beperken tot de financiële sector alleen. Onder meer vertalers en marketeers hebben er al volop mee te maken. Al zijn de resultaten nog geen enkele reden om te vrezen voor massawerkloosheid.
‘In Denemarken is recentelijk onderzoek gedaan naar de invoering van AI en daarin zijn nog geen grote productiviteitseffecten zichtbaar’, zegt hoogleraar Salomons. ‘Weliswaar bespaart AI werkenden tijd in bestaande taken, maar de tijd die wordt bespaard, besteden ze vervolgens weer aan nieuwe taken die erbij zijn gekomen door de komst van AI, zoals de dingen checken die AI produceert.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant