Energie Wat de consequenties van slechte ‘interconnectie’ tussen stroomnetten in Europa kunnen zijn, werd dit jaar duidelijk door een landelijke storing in Spanje en Portugal. De Europese Commissie presenteerde woensdag maatregelen voor een betere infrastructuur.
De Eurocommissarissen Teresa Ribera en Dan Jorgensen bij een persconferentie op woensdag over de nieuwe energieplannen.
De Europese Commissie wil de energie-infrastructuur van Europa een flinke „upgrade” geven door de elektriciteitsnetten van lidstaten beter met elkaar te verbinden. Met het woensdag gepresenteerde maatregelenpakket – de European Grids Package – hoopt de Europese Commissie de energierekeningen voor Europese huishoudens en bedrijven te verlagen. Die zijn nu twee tot drie keer hoger dan in de VS en China. Ook moet de verbeterde verbinding tussen landen het elektriciteitsnetwerk beter beschermen tegen stroomuitvallen en cyberaanvallen.
In het pakket staat ook dat vergunningen voor het bouwen van energieprojecten soepeler moeten worden verleend, zodat landen hun elektriciteitsnet sneller kunnen uitbreiden. Nu kunnen de netten lang niet alle duurzaam opgewekte elektriciteit vervoeren. Als elektriciteitsnetten zijn uitgebreid met meer kabels en transformatorstations, kan Europa fossiele brandstoffen sneller achter zich laten, is het idee.
Onderdeel van het voorstel is dat bouwprojecten voor de infrastructuur voor elektriciteit niet langer worden tegengehouden door stikstofregels, schreef NRC eerder deze week na inzage van gelekte documenten. Voor Nederland is dat interessant: uitbreidingen van de elektriciteitsinfrastructuur, zoals de aanleg van extra kabels onder de grond, lopen vertraging op door stikstofregels. Volgens Olof van der Gaag, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE), gaat het om honderden vertraagde projecten.
Miljoenen kilometers aan koperen kabels in de grond en lijnen in de lucht staan tussen lidstaten al met elkaar in verbinding, maar niet overal even goed. Dat een goede ‘interconnectie’ de elektriciteitsvoorziening robuuster maakt, werd afgelopen mei duidelijk tijdens de grootschalige stroomuitval in Spanje en Portugal. Die landen zijn door hun geografische ligging en de Pyreneeën slechts met enkele verbindingen verbonden met de rest van Europa. Daardoor was het voor andere landen moeilijk om bij te springen nadat lokale storingen ontstonden, en kon de stroomuitval snel uitgroeien tot een landelijke black-out.
Daarentegen kreeg Frankrijk, dat beter verbonden is met de rest van Europa en waar de stroom plaatselijk tijdens de enorme black-out ook even uitviel, automatisch binnen dertig seconden weer stroom dankzij hulp van andere lidstaten. Opmerkelijk is dat het juist Frankrijk is dat vaak weerstand biedt tegen interconnectie, onder andere uit vrees voor grote bouwprojecten in kwetsbare natuur.
Behalve een robuuster energienet moet een verbeterde Europese verbinding ook leiden tot lagere stroomprijzen. Zo profiteert Nederland van een goede verbinding met Noorwegen, zegt een woordvoerder van Tennet, de beheerder van het Nederlandse hoogspanningsnet. „Daar hebben ze veel waterkracht, en wij veel wind.” Op windstille dagen kan Nederland energie halen uit Noorwegen. Kortom, als de energie op een bepaald moment op een bepaalde plek goedkoop is, kunnen landen dankzij de Europese verbinding meegenieten van de lage prijzen.
De Nederlandse elektriciteitsnetten zijn al goed met buurlanden verbonden, en een extra verbinding wordt op dit moment ontwikkeld met het Verenigd Koninkrijk. Dat is handig, aldus de Tennet-woordvoerder, vanwege het tijdsverschil met het VK van een uur. „De piek begint daar een uur later. Op het moment dat onze piek hier begint, kunnen we dan wat stroom halen uit Engeland.”
„Europese consumenten besparen gezamenlijk nu al 34 miljard euro dankzij de interne energiemarkt”, staat in een factsheet van de EU. In het maatregelenpakket worden knelpunten in het elektriciteitsnet in kaart gebracht – de plekken waar de interconnectie nog niet goed werkt, zoals naast Spanje en Portugal ook veel plekken in Oost-Europa. Lidstaten hebben beloofd om in 2030 hun netwerken voor 15 procent op elkaar te laten aansluiten, maar dat lukt voor veel lidstaten niet. De Europese Commissie is van plan het energiebudget in de meerjarenbegroting 2028-2034 te verhogen van ruim 5 miljard tot bijna 30 miljard euro.
Dan zijn er ook nog de vergunningsprocedures, waarvan de Europese Commissie vindt dat ze veel te lang duren en het zo moeilijker maken voor lidstaten om elektriciteitsnetten uit te breiden. „De aanleg van elektriciteitstransmissienetten duurt ongeveer 10 jaar, waarvan de vergunningsprocedure meer dan de helft van de benodigde tijd in beslag neemt”, staat in het voorstel.
Procedures voor de bouw of verbouwing van bepaalde infrastructuur mogen volgens de nieuwe plannen na versimpeling nog maximaal twee jaar duren, in ingewikkelde gevallen drie. „Een enorm verschil met de huidige realiteit, waarin vergunningsprocedures tot acht jaar kunnen duren”, schrijft brancheorganisatie Netbeheer Nederland in een reactie.
Het Europees Parlement en de Europese Raad moeten nog over de voorgestelde plannen stemmen. Tegelijkertijd gaat de Europese Commissie met de lidstaten de details verder uitwerken.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC