Luchtvaart De Indiase budgetmaatschappij IndiGo, van topman Pieter Elbers, werd groot door extreme efficiëntie. Maar nu een pilotentekort de keerzijde van die efficiëntie heeft blootgelegd, is van IndiGo’s punctuele imago weinig meer over.
Minister Naidu (Burgerluchtvaart) in gesprek met onder andere Pieter Elbers (midden).
Oud-KLM-topman Pieter Elbers glundert. Het is januari 2024 en tegen het decor van vliegshow Wings India in de stad Hyderabad neemt hij, als hoogste baas van Indiase budgetmaatschappij IndiGo, deel aan een rondetafelgesprek. Een paar stoelen verderop zit de toenmalige Indiase minister van burgerluchtvaart. Minister Scindia prijst de razendsnelle groei van de luchtvaart in zijn land. Vliegen maakt India kleiner, zegt hij dankbaar.
De minister noemt zijn bedrijf niet, maar de Nederlander weet dat IndiGo grotendeels verantwoordelijk is voor die immense groei. In zijn eerste anderhalf jaar als topman van de grootste maatschappij van India opende hij basis na basis, bestelde hij vliegtuigen bij de honderden, vloog hij het land door om de efficiency, punctualiteit en lage prijzen van IndiGo te promoten. Hij genoot zichtbaar van „het prachtige maar complexe mozaïek dat India is”, zegt hij in Hyderabad.
Bijna twee jaar later is Elbers’ IndiGo nog steeds marktleider, ruim voor Tata Group’s Air India. Van elke drie binnenlandse vluchten zijn er twee van IndiGo (omzet 2024/2025: circa 8,6 miljard euro, 36.000 medewerkers). Elbers blijft uitbreiden, vooral internationaal. Maar de dankbare houding van de regering voor de manier waarop IndiGo het land verbindt, is omgeslagen.
Dat heeft alles te maken met de chaos die de Indiase luchtvaart sinds vorige week teistert. Met name een tekort aan piloten dwong IndiGo duizenden vluchten te annuleren. Woedende passagiers misten begrafenissen, belangrijke examens, bruiloften. Eén echtpaar moest de felicitaties in ontvangst nemen via webvideo, en niet op de trouwlocatie 1.000 kilometer verderop.
Hoe de houding van de regering is veranderd toont de nieuwe burgerluchtvaartminister Naidu dinsdag op X. Twee foto’s plaatst hij daar van een gesprek met Pieter Elbers.
Hun handen vertellen het verhaal. Op de ene foto balt Naidu de vuist en drukt Elbers z’n handen minzaam tegen elkaar. Op de tweede houdt Naidu een hand in de lucht, op het oog Elbers de les lezend. Die kijkt stuurs, de handen ineen. In de bijbehorende tekst hekelt Naidu „het interne wanbeheer van IndiGo”. De minister zal niet aarzelen, zegt hij later in een interview, de IndiGo-top te ontslaan (ook al gaat hij daar formeel niet over). Ook zegt hij dat er meer concurrentie moet zijn in de Indiase luchtvaart. „Er is ruimte voor nog vijf of zes maatschappijen.”
Naidu (links) en Elbers spraken dinsdag over de chaos in de Indiase luchtvaart.
De X-beelden dienen een doel. Naidu wil laten zien dat hij streng durft te zijn voor Elbers en IndiGo. Dat de overheid optreedt tegen de chaos op tientallen luchthavens en opkomt voor klagende reizigers. Elbers verzekert de minister dat alle passagiers die de eerste dagen werden gedupeerd inmiddels zijn gecompenseerd.
Op last van minister Naidu bepaalt de luchtvaarttoezichthouder dinsdag dat Elbers het aantal vluchten 10 procent moet verminderen, om de chaos te beteugelen. Woensdag meldt de toezichthouder dat het eigen medewerkers stationeert op het IndiGo-hoofdkantoor. Zij moeten het herstel van de maatschappij volgen.
Zo groeit een tekort aan beschikbare piloten uit tot een nationale luchtvaartcrisis. Die legt een structurele kwetsbaarheid bloot van een bedrijf dat groot is geworden met extreme efficiëntie, maar daardoor nauwelijks schokbestendig blijkt.
De directe aanleiding: per 1 november gelden in India strengere FDTL-regels (Flight Duty Time Limitations). Piloten moeten langer rust nemen, er gelden beperkingen voor nachtvluchten, diensten worden anders berekend.
Die regels waren maanden geleden aangekondigd maar verrassen IndiGo blijkbaar toch. De maatschappij heeft in één klap veel minder inzetbare vliegers. Vluchtschema’s die voorheen nét pasten, blijken nu onuitvoerbaar. Piloten die te lang moeten wachten op het (vertraagde) vliegtuig dat zij moeten overnemen, lopen tegen hun maximale diensttijd aan.
De nieuwe rustregels treffen IndiGo harder dan concurrenten. Dat komt vooral door hoe het bedrijf is georganiseerd. IndiGo werkt met een bijna obsessief efficiënte operatie: vliegtuigen vliegen zeer veel uren per dag, rotaties (van aankomende en weer vertrekkende vliegtuigen) sluiten strak aan en de reservevloot en -crew zijn minimaal.
Dat is winstgevend, maar ook riskant. Zodra één vlucht uitvalt, schuift het hele schema op. Als bemanningen vanwege de nieuwe regels net iets eerder niet meer mogen vliegen omdat hun werkdag afgelopen is, ontstaat een domino-effect dat zich verspreidt over het hele netwerk.
Daarbij speelden andere factoren die de kwetsbaarheid blootlegden. Vertragingen bij de luchtverkeersleiding, drukte op vliegvelden, slecht weer. Bij technische problemen – van reguliere storingen tot vertraging in levering van onderdelen – zou te weinig reservecapaciteit zijn om toestellen op te vangen. En volgens interne rapporten leidden fouten in de automatisering tot onjuiste roosters.
De Indiase luchtvaartautoriteit grijpt nu in: minder vliegen, meer buffercapaciteit creëren, een herstelplan voorleggen. Ondertussen lopen de kosten van annuleringen, omboekingen en compensaties verder op. Het imago van IndiGo als de betrouwbare, stipt opererende maatschappij staat onder druk. Hetzelfde geldt voor de magische reis door de Indiase luchtvaart van Pieter Elbers.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC