Online gokken Toenmalig minister Sander Dekker (Rechtsbescherming, VVD) had rond het besluit om online gokken te legaliseren uitvoerig contact met vertegenwoordigers uit de gokbranche, blijkt uit openbaar gemaakte documenten.
Sander Dekker als demissionair minister voor Rechtsbescherming (VVD).
Op 22 januari 2019 appt Frits Huffnagel, voorzitter van branchevereniging VAN Kansspelen, zijn partijgenoot Sander Dekker. De twee kennen elkaar goed, ze waren ooit tegelijk wethouder in Den Haag. Het is half elf ’s avonds: „Ha Sander, met het oog op 5 febr de behandeling KoA. Nog iets wat we als VAN kun[nen] doen? Of is alles in kannen en kruiken?”
VVD’er Dekker is dan minister voor Rechtsbescherming in het kabinet Rutte-III. Huffnagel doelt op het aankomende debat over de wet Kansspelen op afstand (Koa), dat op 5 februari 2019 in de Eerste Kamer plaatsvindt. Als de senaat ermee instemt wordt online gokken vanaf 2021 legaal in Nederland.
Een kwartiertje later reageert Dekker: „Ha […] natuurlijk spannend. Maar ik laat de lobby nu vooral komen vanuit de KSa [Kansspelautoriteit], de goede doelen en de verslavingszorg. Laat hen maar pleiten voor het wetsvoorstel. Dat doet het bij de christelijke vrienden beter dan al die „heidense” gokbedrijven… :)”
De VVD zit dan met CDA en ChristenUnie in het kabinet. „Hahahaha ik snap u!” reageert Huffnagel. „Na de 12e weer eens hap of borrel?”
Dekker: „Nou, zeker! Dan is er hopelijk reden om iets te vieren!”
Op 1 oktober 2021 legaliseerde Nederland de markt voor online gokken. In aanloop hiernaar onderhield verantwoordelijk minister Dekker uitvoerig en direct contact met vertegenwoordigers van de gokbranche, blijkt uit duizenden pagina’s aan interne documenten die het ministerie van Justitie en Veiligheid openbaar heeft gemaakt. Hij belt en appt met hen, reageert meestal snel op hun vragen en praat ze bij over politieke ontwikkelingen.
De Tweede Kamer vroeg al in juli 2023 om openbaarmaking van de stukken, nadat NRC had onthuld dat het ruimhartige overheidsbeleid rond online gokken had geleid tot een half miljoen nieuwe gokkers, onder wie veel jonge probleemspelers.
„Uit de openbaar gemaakte documenten blijkt veelvuldig contact in de periode van de totstandkoming van de Wet Koa met partijen en personen uit de kansspelsector,” schrijft demissionair staatssecretaris Arno Rutte (Justitie, VVD) in een begeleidende brief aan de Kamer. „Er heeft ook contact plaatsgevonden tussen de toenmalige bewindspersoon en verschillende partijen uit de sector, zowel tijdens formele overleggen als via een-op-een communicatie.”
Zulk informeel één-op één contact met de kansspelsector is sinds een aanscherping van de lobbyrichtlijnen in oktober 2024 verboden.
Na de liberalisering van de digitale gokmarkt nam het aantal gokverslavingen fors toe, volgens onder andere de Nederlandse ggz. Een op de vijf verslaafden is jonger dan 25 jaar. Een evaluatie op verzoek van de Tweede Kamer wees vorig jaar uit dat de nieuwe wet consumenten niet genoeg beschermde en dat gokkers via reclames werden aangezet tot „onmatig speelgedrag”.
Volgens staatssecretaris Rutte is „inmiddels gebleken dat het beleid onvoldoende bijdroeg aan een verantwoord en controleerbaar spelaanbod”. Het kabinet werkt aan nieuwe maatregelen om misstanden rond online gokken verder aan te pakken.
Sander Dekker stelt in reactie op vragen van NRC dat de „contacten destijds plaatsvonden in een context waarbij onder hoge druk wetgeving tot stand moest komen”. Dekker: „Bij de totstandkoming had ik korte lijnen met alle betrokkenen en belanghebbenden: de Kansspelautoriteit, organisaties voor verslavingszorg en de kansspelsector zelf. Alle partijen wilden de vraag naar online kansspelen onderbrengen in een gereguleerd en legaal aanbod, om daarmee spelers beter te beschermen.”
Dat de wet niet heeft opgeleverd wat destijds beoogd werd, is Dekker „een doorn in het oog”. Dat de lobbyrichtlijnen in 2024 zijn aangescherpt, noemt hij „een belangrijke ontwikkeling”.
Dat de gokbranche invloed uitoefende op het besluit om de digitale gokmarkt te legaliseren, was al langer duidelijk. Zo negeerde het kabinet waarschuwingen over het inperken van gokreclames: volgens de Kansspelautoriteit – toezichthouder op de gokmarkt – zou het toestaan van zulke reclames leiden tot „groei van de markt”, met „een groot risico” dat kwetsbare groepen zoals minderjarigen en jongvolwassenen aan het gokken zouden slaan.
Minister Dekker liet zich overtuigen door gokbedrijven die beloofden zich verantwoordelijk op te stellen en een eigen reclamecode in te voeren, schreef NRC in 2023. Uit onderzoek van de NOS bleek dat het ministerie bij het opstellen van de soepele reclameregels zeventien punten overnam die waren aangedragen door de gokbranche. Argumenten van verslavingsdeskundigen kregen een stuk minder navolging.
Tijdens het Eerste Kamerdebat in februari 2019 gebruikte Dekker het argument van de branche dat reclames noodzakelijk waren om gokkers van illegale naar legale goksites te lokken: „Je moet zorgen dat spelers erop gewezen worden dat er een alternatief beschikbaar is, maar wel op een manier die niet agressief is en niet op jongeren gericht.”
Na het openen van de gokmarkt bleek dat gokbedrijven als Toto en BetCity miljoenen euro’s staken in reclamespotjes met onder anderen oud-voetballers Wesley Sneijder en Andy van der Meijde, waarna de Tweede Kamer binnen drie maanden alsnog een reclameverbod eiste.
„Nu het Koa door de Kamers is, kom je naar de ALV van de VAN op woensdagmiddag 27 maart in Waalwijk?”, appt lobbyist Huffnagel eind februari 2019 aan Dekker.
„De 27ste gaat me niet lukken. Is het een idee om een keer een werkbezoek oid te doen?,” reageert de minister. Als de lobbyist hem in april 2019 een hart onder de riem steekt nadat Dekker een afgewezen motie van wantrouwen aan zijn broek krijgt, reageert hij met: „Liefs!”
Dekker heeft in de aanloop naar de legalisering ook één-op-één contact met andere branchevertegenwoordigers. Op 23 juni 2020 neemt de Tweede Kamer een reeks moties aan waarmee de legalisering van het online gokken weer een stap dichterbij komt. „Gelukt! Fijn! Eindelijk door. Well done!”, appt een vertegenwoordiger uit de branche. „Langzaam maar zeker komen we dichterbij,” reageert de minister.
Ook tijdens de coronacrisis weten Dekker en de casinobranche elkaar te vinden. Casinolobbyisten vinden tijdens de eerste lockdown in 2020 dat andere branches worden voorgetrokken bij het heropenen van sectoren. Nadat premier Mark Rutte Op 27 mei 2020 aankondigt dat onder meer casino’s vervroegd weer open kunnen, appt Dekker diezelfde avond een lobbyist: „Het heeft heel wat voeten in de aarde gehad.”
Dekker legt uit dat er aanvankelijk veel weerstand was tegen het vroeger openen van casino’s. Hij appt: „Ik [heb] het uiteindelijk via de politiek[e] lijn gespeeld. Was natuurlijk niet zelf bij crisisberaad in Torentje. Maar heb wel alle politieke vrienden in stelling gebracht.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Begin de dag met de belangrijkste politieke ontwikkelingen uit Den Haag
Source: NRC