Dick Maas zegt het zelf: hij heeft geen boodschap met zijn films. Daar heb ik geen boodschap aan in de bioscoop met het grote IMAX-scherm, waar ik me in een loveseat nestel voor zijn Amsterdamned II. Ik geniet, van de sensationele achtervolgingen, maar ook van wat de film te zeggen heeft. Ik zie wat ik zie: nummer 1 was een en al ongecompliceerde pret, met Amsterdamned II verkondigt Maas de apocalyps, onder het oog van een klassieke blinde ziener (Pierre Bokma met een heel dikke bril) die de stad de ondergang aanzegt. Vergeefs, zoals het een ziener betaamt.
Amsterdam brengt vanuit zijn grachten Monster-van-Loch-Ness-gewijs iedereen om die zich wentelt in het quasi-toffe namaak-Amsterdam, eerst de zelfvoldane toeristen en dan de rest, van de net zo zelfvoldane yuppen tot de al even zelfvoldane nachtclub-travestieten. Zieltogend zoekt Amsterdam zijn heil bij een gepensioneerde rechercheur van de gestampte pot. Hij vervolmaakt Amsterdamned II als een parabel die ten onder gaat aan het geloof in de eigen mythologie. Vroeger verzette de jonge Dick Maas zich ostentatief tegen kunst (god verhoede) van betekenis (alsjeblieft zeg). Nu is Dick Maas een 73-jarige cineast die snuivend van ergernis pookt in de darmen van Amsterdam. Zonder ook maar een grammetje sensatie in te leveren, ontmaskert hij de uitgekauwde Amsterdamse mythen als gestold verleden, dat als devies heeft: laten we blijven doen net als toen. Laten we dat vooral niet doen, zegt Amsterdamned II, want dat lijkt nergens naar. Weg ermee. Bloed! Laat er vers rood bloed vloeien! Want vroeger is flets.
‘Amsterdamned II’ van Dick Maas.
Zulk teruggrijpen op het verleden verraadt paniek over de wereld van nu. In die chaos lijkt het wel zo veilig om vast te houden aan het verleden: bekend, begrijpelijk, en overzichtelijk. In een tijd dat Jetten en Bontenbal zich modelleren naar de mythische staatsmannen Van Mierlo en Lubbers past het ook dat het Heel Erg zou zijn dat Nederland ontbreekt op het Songfestival. O ja? Is dat zo? Lijkt me geen drama. Of kunnen we werkelijk niet zonder opwinding over een plens doorsnee liedjes, gehuld in zouteloze camp?
Een vergelijkbare saamhorigheid wordt uitgestort over het programma Zomergasten. Wegbezuinigd in opdracht van de NPO en direct luidkeels ‘iconisch’ verklaard. ‘Iconisch’? Hoe goed is het dan? Al jaren wordt er elke zomer ingehakt op presentator en gasten. Totdat er sprake is van waterlanders (gemiddeld één keer per seizoen), dan is Zomergasten ineens goed. Heel even. De tijden van Adriaan van Dis die H.J.A. Hofland te gast had, zijn al heel lang over en uit. De formule verwaterde al jaren, dus wat is er nog iconisch?
Laat Zomergasten inslapen. Het is tijd. Kunnen we hebben. We zijn er ook overheen gekomen dat Van Kooten en De Bie ermee ophielden. Dan is er ruimte om, tegen de klippen van de NPO op, met iets nieuws te komen. Iets ongekends. Vol voer voor nieuwe mythes.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
De beste filmstukken interviews en recensies van de nieuwste films
Source: NRC