Oekraïne zou binnen zestig tot negentig dagen verkiezingen kunnen houden, mits daar veiligheidsgaranties van het Westen tegenover staan. Dit voorstel van president Zelensky volgt na nieuwe kritiek van de Amerikaanse president Trump op het uitblijven van verkiezingen in Oekraïne.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
President Zelensky is in 2019 verkozen voor een termijn van vijf jaar. In 2024 hadden er normaliter nieuwe verkiezingen moeten plaatsvinden, maar de Oekraïense krijgswet – die sinds de grootschalige Russische inval van februari 2022 van kracht is – verbiedt verkiezingen in oorlogstijd.
Zelensky heeft lang volgehouden dat het bovendien onmogelijk is om verkiezingen te houden zolang Rusland zijn land dagelijks vanuit de lucht bestookt en honderdduizenden Oekraïense militairen vechten aan het front.
De Russische president Poetin grijpt onder meer het uitblijven van verkiezingen in Oekraïne aan om de regering-Zelensky als onwettig te bestempelen. Met het aantreden van president Trump heeft die propaganda van het Kremlin weerklank gevonden in Washington.
Deze week herhaalde Trump zijn kritiek op het opschorten van Oekraïense verkiezingen. ‘Ze gebruiken oorlog om geen verkiezingen te hoeven houden’, zei hij in een interview met de Amerikaanse nieuwssite Politico dat dinsdag naar buiten kwam. ‘Ze hebben hun mond vol over democratie, maar er komt een punt waarop er geen sprake meer is van democratie.’ Eerder dit jaar noemde hij Zelensky een dictator.
Tegenover journalisten zei Zelensky dinsdag ‘klaar te zijn voor verkiezingen’, maar dan wel met een duidelijke voorwaarde: voldoende veiligheidsgaranties voor Oekraïne.
‘Ik vraag nu openlijk aan de Verenigde Staten mij te helpen, mogelijk samen met Europese bondgenoten, om de veiligheid te garanderen die nodig is om verkiezingen te kunnen houden’, aldus Zelensky. Die verkiezingen in Oekraïne zouden volgens hem bij voldoende veiligheidsgaranties van het Westen in de komende zestig tot negentig dagen kunnen plaatsvinden.
Welke veiligheidsgaranties concreet nodig zijn, is nog niet duidelijk. Zelensky heeft het Oekraïense parlement al wel gevraagd te kijken naar aanpassingen van de krijgswet die verkiezingen in oorlogstijd alsnog mogelijk zouden moeten maken.
Het houden van verkiezingen in Oekraïne ‘binnen honderd dagen’ was een van de punten uit het zogeheten ‘28-puntenplan’ voor beëindiging van de oorlog in Oekraïne. Dat plan kwam grotendeels tot stand in bilaterale besprekingen tussen de Verenigde Staten en Rusland.
Trumps toch al moeizame relatie met Zelensky lijkt door dat plan steeds verder onder druk te komen. In zijn interview met Politico zei Trump dat Zelensky ‘in actie moet komen’ en ‘dingen moet gaan accepteren’ nu hij ‘aan het verliezen is’. Hij beschuldigde Zelensky ervan het meest recente Amerikaanse voorstel niet te hebben gelezen – onduidelijk is op welk voorstel Trump doelde.
Kyiv is sinds het lekken van het 28-puntenplan, vorige maand, druk bezig om met de Amerikanen een voor Oekraïne gunstiger tegenvoorstel overeen te komen. In het oorspronkelijke plan staat dat Oekraïne de gehele Donbas moet afstaan aan Rusland, ook de delen die op dit moment niet in handen zijn van de Russen.
‘Dat is het gebied waar we voor vechten’, aldus Zelensky, die herhaalde dat het onacceptabel is voor Oekraïne om grondgebied af te staan. Volgens de Oekraïense grondwet is dat bovendien verboden.
De Oekraïense president zei dinsdag bijna klaar te zijn om samen met Europese bondgenoten een ‘herzien’ vredesvoorstel op tafel te leggen. Een dag eerder voerde hij daarover in Londen overleg met de Britse premier Keir Starmer, de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse bondskanselier Friedrich Merz.
Volgens Zelensky kan het voorstel mogelijk woensdag gepresenteerd worden aan de Amerikanen.
De Oekraïense president voelt de hete adem van Trump in zijn nek. In een telefoongesprek met Trumps speciaal gezant Steve Witkoff en Trumps schoonzoon Jared Kushner zou Zelensky afgelopen weekend te verstaan zijn gegeven dat hij binnen enkele dagen met een antwoord moet komen, zo meldde The Financial Times dinsdag.
De Amerikanen zouden bij de Oekraïners nog altijd hameren op het afstaan van grondgebied, in ruil voor niet nader beschreven veiligheidsgaranties.
Kyiv en zijn Europese bondgenoten blijven intussen aandringen op sterke veiligheidsgaranties voor Oekraïne. In het genoemde 28-puntenplan staat dat Oekraïne ‘betrouwbare’ veiligheidsgaranties zal ontvangen, maar onduidelijk is wat die concreet inhouden. Dat is een belangrijk vraagstuk, zeker omdat Oekraïne – wat Poetin en Trump betreft – geen lid mag worden van de Navo.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant