Russell Bentley | pro-Russische avonturier Vier militairen van een inmiddels beruchte Russische brigade zijn veroordeeld wegens de moord op een markante pro-Russische communist uit Texas in Donetsk. Wantoestanden zijn daar aan de orde van de dag.
Videostill van Russell Bentley waarin hij aangeeft dat hij aan de frontlinie zit met Russische troepen in Oekraïne in 2022.
De communistische ‘Donbas cowboy’ uit Texas stond schouder aan schouder met de (pro-)Russen die vechten in de Donbas. Vorig jaar werd hij gedood door drie Russische militairen. Vier mannen zijn deze week veroordeeld voor hun betrokkenheid. Russell Bentley werd 63.
De uit Dallas afkomstige Bentley vocht van 2014 tot 2017 af en aan mee met het Vostok-bataljon (oost-bataljon) van de ‘Volksrepubliek Donetsk’ tegen de Oekraïners. Zijn nom de guerre was ‘Texas’.
In 2015 postte hij een – zeer waarschijnlijk – zelfgeschreven liedje op YouTube, bij wijze van uitleg over zijn beweegredenen om naar Oost-Oekraïne te gaan. Op een campingstoeltje voor een zwarte motor zingt hij: „Ik ga naar Novorossija. Om samen te zijn met mensen die geloven. In waardigheid en eer, en hoe vrij te leven. Ik zal naast ze staan, tot het bittere eind. Ik ga mijn geld verbranden, en wat nieuwe vrienden maken.”
In dat laatste doel slaagde hij: hij trouwde er met Ljoedmila, een lokale geestverwant, bekeerde zich tot het Russisch-Orthodoxe geloof en kreeg niet lang voor de Russische invasie een Russisch paspoort. Hij figureerde geregeld in de Russische propaganda en was lokaal ook geliefd.
Maar op 8 april werd hij op straat in de stad Donetsk hardhandig opgepakt door Russische militairen. Hij zou onderweg zijn naar een inslag – zoals hij vaker deed: om mogelijk te helpen of er verslag van te doen voor het Russische propagandakanaal Spoetnik, wat de Russische propagandabarones Margarita Simonjan bevestigde.
De Russische militairen verdachten hem ervan een spion of saboteur te zijn. Hij werd met een zak over zijn hoofd meegenomen, ondervraagd en met elektrische schokken gemarteld. Na ongeveer een dag zou hij als gevolg van de folteringen zijn overleden. Om dit te verdoezelen laadden de mannen het lichaam in een auto, die ze met een blok TNT opbliezen.
De militaire garnizoensrechtbank van Donetsk heeft maandag vier mannen van de Russische vijfde gemotoriseerde schuttersbrigade veroordeeld. Majoor Vitaly Vansjatsky en luitenant Andrej Jordanov zijn veroordeeld tot twaalf jaar strafkamp wegens „machtsmisbruik” en „dood door nalatigheid” – niet de maximale straf van vijftien jaar die aanklagers hadden geëist. Sergant Vladislav Agaltsev kreeg elf jaar. Een vierde, Vladimir Bazjin, kreeg elf maanden voor het helpen verhullen van de misdaad.
De extreme militarisering en het gebrek aan ordehandhaving zorgt in veel gevallen voor het recht van de sterkste in het door Rusland bezette gebied van Oekraïne. Er zijn talloze getuigenissen van verkrachting en ander geweld tegen vrouwen door militairen.
De vijfde brigade wordt ook met andere misdrijven in verband gebracht. Een majoor die misstanden aan het licht probeerde te brengen, verdween. Zijn rapportage bevatte beschuldigingen van drugshandel tot afpersing, plunderen, beroving en diefstal van humanitaire hulpgoederen, voertuigen „en andere huiveringwekkende details”, stelde een lokale politicus uit Donetsk tegen het onafhankelijke Russische nieuwstelegramkanaal Astra.
De wantoestanden richten zich ook op eigen gelederen: volgens Astra richtte de vijfde samen met de 110de een „concentratiekamp” in een oude kolenmijn in, waar zowel burgers als militairen worden vastgehouden. Ook Bentley zou gemarteld zijn in deze Petrovskaja-mijn nummer 4-21.
In een interview met Radio Liberty stelden familieleden dat de vijfde brigade gewonde militairen ten aanval stuurde voordat ze geheeld waren. En dat de commandanten van legereenheden hun verliezen achterhouden houden zodat ze het soldij van de gesneuvelden kunnen opstrijken.
Ook het onafhankelijke Russische medium GovoritNeMoskva (Moskou spreekt niet) sprak nabestaanden die op zoek waren naar hun geliefden van de vijfde brigade die worden vermist aan het front. Volgens de Oekraïense nieuwssite Kyiv Post zijn er bij de vijfde brigade minstens 150 vermisten – dit zou blijken uit een database van een Russische NGO, maar dat kan niet door NRC worden geverifieerd.
Inmiddels is Bentleys weduwe Ljoedmila mikpunt van belastering. In eerste instantie kreeg ze te maken met verdenkingen dat haar echtgenoot het land was ontvlucht en wel degelijk een spion was. En nu spuwen de familieleden van de daders verdachtmakingen over haarzelf op sociale media.
Ljoedmilla Bentley schrijft op de Russische sociale mediasite VK dat er sprake is van een ‘leugenachtige informatieoorlog’ en heeft een civiele rechtszaak aangespannen tegen de daders en tegen het ministerie van Defensie. „Mijn belangrijkste doel is nu om mijn man te vinden en te begraven”, schrijft ze.
Het Amerikaanse tijdschrift Rolling Stone publiceerde in 2022 een profiel over Bentleys verleden in de VS. „Hij werd geboren als ‘Russel Bonner Bentley de Derde’ in een rijk Texaans gezin. […] Bentley was het zwarte schaap van de familie”, aldus het artikel. In Amerika had hij de bijnaam ‘Bongo’ en zat hij een celstraf van vijf jaar uit wegens wiethandel.
Hij haalde nooit zijn middelbareschooldiploma maar diende wel een tijdje in het Amerikaanse leger. Hij was al lang enthousiast over het socialisme maar „radicaliseerde” richting het hardliner communisme tijdens een reis naar Cuba.
Mythes over Rusland – zoals dat het een gidsland voor conservatisme en traditionalisme zou zijn, een voorvechter voor de multipolaire wereldorde, of bakermat van het communisme – trekken geregeld Amerikanen of anderen die op zoek zijn naar een alternatief voor het Westen.
In zijn liedje uit 2015 zong Bentley: „We haten deze oorlog, we willen allemaal vrede, maar we sterven al vechtend voordat we sterven op onze knieën.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC