Intensieve veehouderij
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het is een beproefde strategie: door eindeloos uit te stellen en te blokkeren kan een minister beleid effectief tot stilstand brengen. Het is de methode die demissionair minister Femke Wiersma (Landbouw, BBB) tot in de puntjes beheerst, zo beschreef NRC dit weekend in een uitgebreide reconstructie. Op het stikstofdossier bijvoorbeeld leverde dat in anderhalf jaar tijd nauwelijks vooruitgang op.
Deze week bleek dat haar aanpak verder reikt dan stikstof. Uit nieuw onderzoek van de Gezondheidsraad, dat maandag werd gepubliceerd, blijkt dat wie binnen een straal van een kilometer van een geitenhouderij woont, 19 procent meer kans heeft een longontsteking te krijgen dan mensen die dat niet doen. Voor mensen die op minder dan 500 meter afstand wonen, is dat risico zelfs 73 procent groter. Omgerekend gaat het gemiddeld om 841 ziektegevallen per jaar.
Die uitkomsten zijn zorgwekkend, maar verrassend zijn ze niet. Al in februari wees het RIVM – bovenop al bestaande onderzoeken – op verhoogde gezondheidsrisico’s rond geitenhouderijen, met naar schatting zelfs tientallen extra sterfgevallen per jaar. Dat onderzoek kwam er op verzoek van toenmalig minister van Volksgezondheid Fleur Agema (PVV). Destijds trok minister Wiersma openlijk de betrouwbaarheid van die bevindingen in twijfel en schoof zij de conclusies terzijde.
De vertraging die daarop volgde kost nu bijna een jaar. Wiersma beriep zich telkens op de complexiteit van het wetenschappelijke beeld: niet één specifieke ziekteverwekker is verantwoordelijk voor de longontstekingen, maar een samenspel van factoren zoals fijnstof, bacteriën en endotoxinen. Toch oordeelde de Gezondheidsraad afgelopen zomer al dat er voldoende grond was voor beschermende maatregelen. Wiersma besloot echter te wachten op nieuw onderzoek. Dat rapport ligt er nu – en bevestigt de eerdere signalen.
Intussen bleef het rondom de minister niet stil. Een meerderheid van de Tweede Kamer riep in mei al per motie op tot een tijdelijke bouwstop voor geitenbedrijven, uit oogpunt van volksgezondheid en om ondernemers te behoeden voor toekomstige schade. Negen provincies namen zelf het initiatief en stelden moratoria in op nieuwe geitenstallen in de nabijheid van woningen, en omgekeerd.
De discussie past in een bredere ruimtelijke puzzel, waarin de strijd om de ruimte steeds zichtbaarder wordt. In het kleine Nederland botsen de belangen van wonen, natuur, landbouw, industrie en recreatie. Het is de taak van de landelijke politiek om daarin evenwichtige afwegingen te maken, met oog voor álle betrokken partijen. Dat Wiersma volgens ingewijden telkens weer de intensieve veehouderij in bescherming lijkt te nemen, wringt.
Deze kwestie raakt ook aan een fundamenteler vraagstuk: hoe om te gaan met wetenschappelijke onzekerheid in politieke besluitvorming? Voorzichtigheid is begrijpelijk. Maar eindeloos wachten op absolute zekerheid is in de praktijk vaak hetzelfde als niets doen. Besturen betekent ook handelen onder onzekerheid, zeker wanneer de mogelijke gevolgen voor de volksgezondheid groot zijn.
En juist dat belangrijke principe ontbreekt nu in de afwegingen van Femke Wiersma. Als zelfs de volksgezondheid voor de minister geen doorslaggevende reden is om op te treden, dan verliest de politiek haar morele kompas. In de strijd om de schaarse ruimte zou één belang altijd voorop moeten staan: de gezondheid van alle inwoners van Nederland.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC