Inlichtingendiensten Een Chineestalige website in Hongarije zou de identiteit hebben onthuld van zes medewerkers van Nederlandse inlichtingendiensten, na contact met Taiwanese collega’s. Volgens een expert wijst alles op betrokkenheid van China. Beijing zou samenwerking met Taiwan willen ontmoedigen.
Het hoofdkantoor van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in Zoetermeer.
Een Chineestalige website in Hongarije zou de identiteit onthuld hebben van zes medewerkers van Nederlandse inlichtingendiensten, die eerder dit jaar contact zouden hebben gehad met Taiwanese collega’s. Een bericht op de website Wanshida beschrijft hoe een delegatie uit Taiwan in mei een bezoek zou hebben gebracht aan Nederland, gevolgd door een Nederlands tegenbezoek aan Taipei in november.
Het artikel staat al sinds 29 november online, in het Engels en in het Chinees. Maar pas toen de vermeende contacten enkele dagen later ter sprake kwamen in het Taiwanese parlement, werd het nieuws opgemerkt door de Nederlandse China-expert Sense Hofstede. Die schreef erover op zijn blog, waarna de Volkskrant het dinsdag oppikte.
De tekst op de Hongaarse site lijkt te zijn opgesteld door een teleurgestelde Taiwanees, die eerst uitweidt over een interne machtsstrijd bij de inlichtingendienst, en daarna smeuïg vertelt over het bezoek van zes Taiwanese inlichtingenmensen aan Nederland. Die zouden hun tijd, „met geld van de belastingbetaler”, vooral hebben besteed aan etentjes, winkelen, en bezoeken aan musea, de Heineken Experience en de rosse buurt.
Eén halve dag zouden ze met de Nederlandse militaire inlichtingendienst MIVD hebben gesproken. Ook publiceerde de site foto’s van een gezamenlijke lunch. Het artikel suggereert dat de Taiwanese delegatie zich flink liet fêteren door „de voormalige kolonisator” [de VOC had in de zeventiende eeuw enkele decennia een handelskolonie op het eiland Formosa]: vanwege het gewicht van „de excessieve oogst” moest op de terugvlucht 80 euro worden bijbetaald.
In november zouden Nederlandse AIVD’ers en MIVD’ers naar Taipei zijn gereisd om een tegenprestatie te vragen: Taiwanese hulp bij het rekruteren van twee Chinese chipexperts. De (gedeeltelijke) namen van de Nederlandse delegatieleden worden genoemd, maar verdere details over het vermeende tegenbezoek zijn schaars.
Wie achter de publicatie zit, is onduidelijk. Maar volgens Hofstede wijst alles op betrokkenheid van China. De website waarop het stuk verscheen is „een vrij klassieke diaspora-nieuwswebsite”, zegt hij, die veel berichten overneemt van China News Service, een persbureau gelieerd aan het Verenigd Front van de Chinese Communistische Partij, dat zich onder meer bezighoudt met beïnvloedingsoperaties in het buitenland.
Onder het artikel staat een fotocollage met de Amerikaanse president Donald Trump en de logo’s van het Taiwanese chipbedrijf TSMC en van Nexperia. Over dat laatste bedrijf – dat in het artikel zelf niet voorkomt – liggen China en Nederland al enige tijd in de clinch: de van oorsprong Nederlandse chipmaker heeft een Chinese eigenaar, maar in september werd die door een uitzonderlijke ingreep van demissionair minister van Economische Zaken Vincent Karremans (VVD) buitenspel gezet. Hij vreesde dat productiecapactiteit en intellectueel eigendom van de halfgeleiderfabrikant naar China zouden worden overgeheveld.
Beijing staakte daarop de uitvoer van in China geproduceerde Nexperia-chips naar Europa, waardoor Europese bedrijven, zoals autofabrikanten, in problemen kwamen. Karremans schortte zijn maatregel in november op. Maar China eist dat ook een uitspraak van de Amsterdamse ondernemingskamer, die de Chinese Nexperiabestuurder Zhang Xuezheng schorste, wordt teruggedraaid.
Hofstede denkt niet dat Nexperia de voornaamste aanleiding vormt voor de ontmaskering van de vermeende Nederlandse spionnen. „Dit lijkt me meer gericht op Taiwan. Daar werken Europese landen steeds meer mee samen, en dat is voor China heel gevoelig. Ik kan me voorstellen dat China een signaal wil afgeven aan Nederland, maar ook aan andere Europese landen: wij houden jullie gesprekken met Taiwanezen in de gaten.”
Hij noemt het opvallend dat het bericht op een relatief onbekende uithoek van internet is verschenen, en dat het daar voorlopig bij is gebleven. „Als je dit had willen gebruiken in de publiciteitsoorlog over Nexperia dan had je het zinnetje eruit moeten lichten over die vermeende Nederlandse poging om de Chinese chipindustrie te infiltreren”, denkt Hofstede. „Er is dan een hele gereedschapskist om het te escaleren. Je kunt een influencer vragen het op [Chinees blogplatform] Weibo te beschrijven, een artikel laten verschijnen in de staatsmedia, of een vraag laten stellen op een persconferentie.” Dat bleef allemaal uit.
Ook geopolitiek analist en China-expert Frans-Paul van der Putten denkt dat het mogelijke lek vooral gericht is op de relatie tussen westerse en Taiwanese diensten. „Mocht het bedoeld zijn als een boodschap van de Chinese aan de Nederlandse overheid, dan zou die mogelijk zijn dat China de inlichtingensamenwerking tussen Nederland en Taiwan zeer problematisch vindt, en dat de huidige staat van de Chinees-Nederlandse betrekkingen ondermaats is. Nexperia zou dan voor mijn gevoel eerder deel zijn van die context, dan de hoofdboodschap.”
Als er inderdaad namen van inlichtingenofficieren naar buiten zijn gebracht, is dat bijzonder zeldzaam, zegt een kenner van de Nederlandse inlichtingenwereld – naam bekend bij de redactie. Wel past de kanttekening dat het lek moeilijk te verifiëren is. Medewerkers van inlichtingendiensten werken bovendien doorgaans onder pseudoniemen. Maar zo’n onthulling zou schadelijk zijn, niet alleen voor de ontmaskerde spionnen, maar ook omdat het een mogelijke relatie tussen Nederland en Taiwan compromitteert.
De Taiwanese militaire inlichtingendienst zei op 3 december dat de gelekte informatie „niet consistent was met de feiten”. De nationale veiligheidsdienst van Taiwan heeft een onderzoek naar de bron van het artikel ingesteld.
Taiwanese media zien overeenkomsten met de informatie over reizen van twee leden van de Taiwanese inlichtingendienst naar Thailand en Hawaii, die in 2022 met foto’s en reisdetails online verscheen.
Doel van de lekken zou zijn om de reputatie en het zelfvertrouwen van de Taiwanese veiligheidsdienst te beschadigen. Ook zou het een indirecte waarschuwing kunnen zijn aan de buitenlandse diensten die met Taiwan samenwerken, schreef de China Times, een prominent dagblad in Taiwan.
Een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zei dinsdag dat zij „niet hadden gehoord” over de kwestie. Een woordvoerder van de AIVD zei dinsdag tegen NRC kennis te hebben genomen van het bericht, maar geen uitspraken te kunnen doen over medewerkers.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Terugblikken, extra analyses en leestips bij de laatste uitzending van de podcast Wereldzaken.
Source: NRC