Marie-Paule Noël | stripboekenvertaler en boycotaanjager Het wereldberoemde stripboekenfestival van Angoulême is afgelast na een massaal gesteunde girlcott van stripboekenschrijfsters en collega’s uit de sector. „Wij houden van het festival, maar we willen kunnen werken in correcte omstandigheden.”
Een bezoeker van het stripfestival in Angoulême tijdens de editie van 2024.
De ‘girlcott‘ heeft gewerkt: het Festival international de la Bande Dessinée d’Angoulême is afgezegd. Vorige week viel het doek definitief voor de editie van 2026 van het wereldberoemde stripfestival, dat sinds 1974 in januari in het West-Franse stadje Angoulême plaatsvindt. Dit nadat een lange lijst aan stripboekenschrijfsters en collega’s uit de sector een girlcott (naar boycott) had gesteund wegens zorgen omtrent toxisch management en onveilige situaties voor vrouwen. Ook grote namen als Anouk Ricard, die vorig jaar de Grand Prix van het festival won, steunen de girlcott.
Marie-Paule Noël (45) is stripboekenvertaler, actief voor schrijversvakbond STAA en de drijvende kracht achter de petitie die leidde tot het afgelasten van het festival. „Wij houden van het festival van Angoulême en zouden graag willen dat het zou kunnen plaatsvinden”, zegt ze via een videoverbinding vanuit haar woonplaats in het noorden van Bretagne. „Maar we willen kunnen werken in correcte omstandigheden.”
„Het festival van Angoulême is voor ons wat het festival van Cannes is voor de filmwereld: het meest gerenommeerde en bekendste festival van de sector. Er komen enorm veel uitgevers en schrijvers, Franse en internationale makers tonen hier hun werk, het is een belangrijke ontmoetingsplek en er is veel ruimte voor gezelligheid.”
„Allebei. Het is verschrikkelijk wat Élise [Bouché-Tran] is overkomen – het is ondenkbaar dat je iemand op deze manier behandelt. Maar we wisten al langer dat er ruimte voor geweld was – moreel, fysiek en seksueel. Dat kan gaan van woede-uitbarstingen en seksistische scheldwoorden tot een hand op een bil, een geforceerde zoen of dus verhalen zoals dat van Élise.
„Helaas gebeuren dit soort dingen op plekken waar veel mensen samenkomen in een afgesloten wereld – dat zie je ook in andere sectoren. En de Franse stripboekenwereld wordt door mannen gedomineerd. Er zijn altijd veel schrijfsters geweest, maar de leidinggevende functies worden vooral door mannen bekleed. En zoals in vrijwel elke sector krijgen mannen gemiddeld beter betaald. Dat deze mannelijke dominantie gevolgen heeft zag je bijvoorbeeld ook in 2016, toen tussen de dertig makers die werden voorgedragen voor de Grand Prix geen enkele vrouw zat. Ook toen hebben we met een boycot gedreigd waarna het nominatieproces is veranderd.”
„Voor velen was het de druppel die de emmer deed overlopen. Sinds 9emeArt+ [in 2008] de organisatie van het festival op zich nam, zien we achteruitgang. De ticketprijzen zijn extreem hoog geworden, waardoor het festival minder toegankelijk werd. Een beperkt aantal auteurs wordt als een soort sterren behandeld, terwijl de baas van 9emeArt+, Franck Bondoux, zich geregeld denigrerend uitlaat over anderen. Het is niet voor niets dat bij 9emeArt+ medewerkers snel vertrekken. Nadat was uitgekomen wat er met Élise is gebeurd, zijn we met werkgroepen samengekomen en in april hebben we met de vakbond de petitie gelanceerd waarin wordt opgeroepen tot de girlcott. Inmiddels zijn er meer dan 2.500 handtekeningen.”
Marie-Paule Noël: „In april hebben we met de vakbond de petitie gelanceerd waarin wordt opgeroepen tot de girlcott. Inmiddels zijn er meer dan 2.500 handtekeningen.”
„Natuurlijk. Er zijn ook mensen die onze beweging in diskrediet proberen te brengen. Ik heb meerdere collega’s gehoord die het woord girlcott belachelijk maken. Dat ze zich zo focussen op enkel dat woordje toont mij vooral dat onze klachten gegrond zijn.”
„Dat het festival is geannuleerd is ongekend, en het toont dat wij – de makers – de macht hebben en dat het loont om je in te zetten. Dat geeft hoop in een tijd waarin van alle kanten op onze budgetten wordt bezuinigd en waarin steeds meer uitgeverijen in handen komen van radicaal-rechtse groepen.
„Samen met de andere vakbonden denken we nu na over hoe de editie van 2027 eruit moet zien. Momenteel heeft 9emeArt+ nog een contract voor volgend jaar, maar wij zullen niet komen als dat zo blijft – we willen dat een ander bedrijf de organisatie op zich neemt. En we hebben ideeën voor hoe het festival een veiligere werkplek kan worden. We willen safe spaces waar mensen zich even kunnen terugtrekken, we willen dat ‘référents’ worden ingezet bij wie je terecht kan als je slachtoffer bent geworden van seksueel geweld. Ook willen we lagere tarieven voor mensen uit de buurt van Angoulême en een goedkope kantine voor auteurs die niet iedere dag een dure lunch kunnen betalen.
„Dit alles moet leiden tot meer inclusiviteit – op alle niveaus. Hopelijk wordt het Festival van Angoulême dan weer het volkse festival waarvan wij houden, dat toegankelijk is voor iedereen en waar een brede diversiteit aan stripboeken wordt getoond. Zo kan de stripboekenwereld weer in het zonnetje worden gezet.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Elke donderdag de mooiste verhalen over kunst en cultuur: interviews, recensies en achtergronden
Source: NRC