María Corina Machado Sinds het Noorse Nobelcomité haar de Vredesprijs toekende, zoekt de Venezolaanse oppositieleidster actief steun bij de regering-Trump. Te midden van alle Amerikaanse militaire pressie op Caracas denkt ze haar prijs woensdag zelf in ontvangst te nemen. Kan ze daarna ook weer terug?
Begin dit jaar vertoonde María Corina Machado zich in Caracas. De afgelopen maanden zat ze ondergedoken op een onbekende plek.
Komt de Venezolaanse oppositieleider María Corina Machado (58) woensdag de Nobelprijs voor de Vrede persoonlijk in ontvangst nemen in Oslo? En zo ja, kan ze daarna nog terugkeren naar Venezuela? Vorige week kondigde Machado aan vanuit haar onderduikadres op een onbekende locatie in Caracas af te reizen naar Noorwegen voor de uitreikingsceremonie. Haar komst is ook bevestigd door Kristian Berg Harpviken, directeur van het Nobelprijs-comité, al kon hij „vanwege de veiligheidssituatie” geen details geven over de wijze en het moment waarop Machado naar Noorwegen reist.
De Venezolaanse procureur-generaal Tarek William Saab, een trouwe bondgenoot van de autoritaire president Nicolás Maduro, zei dat Machado als „voortvluchtige” wordt beschouwd zodra ze het land verlaat. Er loopt al een onderzoek naar Machado vanwege haar openlijke steun aan de Amerikaanse militaire aanvallen op vermeende drugsbootjes in het Caribisch gebied. Ze wordt specifiek beschuldigd van „samenzwering en het aanzetten tot haat en terrorisme”, meldde Saab.
María Corina Machado werd in 2023 door de verenigde oppositiepartijen uitgeroepen tot hun presidentskandidaat bij de verkiezingen van 2024. Na jarenlange onderhandelingen met Maduro en de VS mocht de oppositie hieraan uiteindelijk meedoen, maar Maduro dwarsboomde de kandidatuur van de populaire Machado. Daarop schoof zij een andere oppositiekandidaat naar voren, de oud-diplomaat Eduardo González.
Vervolgens kaapte Maduro de stembusgang, door zonder bewijs de overwinning op te eisen. Hierop braken grote protesten uit en duizenden mensen werden gearresteerd. González ontvluchtte het land en Machado moest onderduiken. Op 10 oktober dit jaar maakten de leden van het Nobelcomité bekend dat ze Machado de Vredesprijs toekennen, omdat ze „heeft laten zien dat de instrumenten van democratie, ook de instrumenten van vrede zijn”.
Sinds die bekendmaking droeg Machado haar onderscheiding op aan de Amerikaanse president Trump, die zelf ook nadrukkelijk naar de Nobelprijs hengelde. Bovendien toonde ze zich de afgelopen weken voorstander van door de Amerikanen afgedwongen regime change in Venezuela.
Om Maduro weg te krijgen, blijft Washington dreigen met militaire escalatie. Er zijn inmiddels meer dan zestienduizend Amerikaanse manschappen in de Caribische Zee gestationeerd en het grootste vliegdekschip ligt voor de kust van Venezuela. De VS hebben al meer dan twintig vermeende drugsbootjes opgeblazen, zonder bewijs te leveren dat er daadwerkelijk drugs aan boord zouden zijn. Ruim tachtig mensen zijn zo zonder vorm van proces gedood, wat kritische juristen een oorlogsmisdaad noemen.
Het lijkt de VS inmiddels om veel meer gaan dan alleen de strijd tegen drugshandel, waarin Venezuela geen hoofdrol speelt. Het land heeft de grootse aantoonbare oliereserves ter wereld, waar nu vooral China en Rusland toegang tot hebben. Daarbij ligt het autoritaire socialistische regime in Caracas al jaren in de clinch met de VS.
„Ik geloof dat de escalatie die nu dreigt en alle aanvallen op zee, de enige manier vormen om Maduro te dwingen dat hij echt moet opstappen”, zei Machado vorige maand tegen persbureau Bloomberg. Die steun aan de militaire pressiecampagne van Trump leidt inmiddels tot verbazing en kritiek onder meer bij mensenrechtenorganisaties, die de aanvallen van drugsbootjes op zee „buitengerechtelijke executies” noemen.
Dat juist een Nobelprijslaureaat een militaire aanpak omarmt, leidt tot kritiek. „Machado is het lachende gezicht van de Amerikaanse regime change en promotor van buitenlandse interventie”, stelde de in Venezuela geboren mensenrechtenactivist Michelle Ellner op de Braziliaanse nieuwssite Agência Brasil.
Een daadwerkelijke Amerikaanse invasie, waarschuwen experts, zou kunnen uitlopen op een slepende guerrillaoorlog. Hoewel veel Venezolanen snakken naar een eind aan Maduro’s repressieve regime en de afgelopen jaren meer dan acht miljoen mensen hun land ontvluchtten, sprak een meerderheid van 55 procent zich in een recente peiling van Datanalisis uit tegen een buitenlandse interventie.
Machado lijkt zich daar weinig van aan te trekken. Ze is al druk bezig met de transitie „na het tijdperk-Maduro”. Begin vorige maand gaf ze voor een groep Amerikaanse zakenlieden, Latijns-Amerikaanse diplomaten en Venezolaanse en Cubaanse ballingen in Miami een online presentatie over de zakelijke en financiële mogelijkheden in een toekomstig, pro-westers Venezuela, waar vele oliemiljarden zouden „loskomen” zodra Maduro weg is. „Maduro is deze oorlog begonnen en president Trump gaat hem beëindigen”, zei Machado.
Machado, begin dit jaar in Caracas.
Met de opgebouwde Amerikaanse marinevloot voor de deur kan Machado zich extra beschermd voelen tegen arrestatie door het regime. Maduro probeert al weken te de-escaleren en met Trump te onderhandelen, vooralsnog zonder succes. Het is zeer de vraag of hij het aandurft Machado op te pakken en daarmee de Amerikanen een aanleiding te geven voor escalatie. Een groep Trump-gezinde rechtse leiders uit de regio, onder wie president Daniel Noboa van Ecuador en de Argentijnse president Javier Milei, heeft bovendien aangekondigd met Machado mee te reizen naar Oslo.
Als ze daar echt opduikt, wordt een volgende test of ze ook weer terug kan keren naar Venezuela met de Nobelprijs in handen. Eerdere oppositieleiders – onder wie Leopoldo López, Juan Guaidó en Edmundo González – verloren sterk aan invloed nadat ze Venezuela verlieten. Door Machado buiten zijn grenzen te houden, zou Maduro ook haar buitenspel kunnen zetten.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC