van de Goor is huisarts en columnist van de Volkskrant.
‘Er is geen verband gevonden tussen paracetamolgebruik door zwangeren en het risico op autisme bij het kind’, kopte het British Medical Journal deze maand.
Het is 2025. En dit moeten we nu nog vaststellen? Joh.
Vreemd eigenlijk dat zo’n vooraanstaand medisch tijdschrift dit publiceert. Wat volgt hierna? ‘Mensen die gitaar spelen hebben geen verhoogde kans om door een ufo ontvoerd te worden.’ Peer-reviewed, uiteraard.
Toch begrijp ik waarom het gebeurt. Een gezaghebbend wetenschappelijk tijdschrift ziet zich gedwongen medische fabels te ontzenuwen. Niet omdat er nieuw bewijs is opgedoken, maar omdat de Amerikaanse minister van Volksgezondheid, Robert F. Kennedy jr., zonder enige onderbouwing heeft beweerd dat paracetamolgebruik door zwangere vrouwen autisme veroorzaakt.
Een uitspraak die niet alleen feitelijk onjuist is, maar ook schadelijk. Autisme wordt neergezet als schrikbeeld. En impliciet worden moeders van kinderen met autisme beschuldigd: hadden ze maar geen pillen geslikt.
Dat het British Medical Journal deze onzin moet weerleggen, voelt als een wetenschappelijke heksenwaag. Alsof we weer in de middeleeuwen in Oudewater staan en feiten opnieuw moeten bewijzen dat ze geen toverkunst zijn.
En dan vraag ik me af: voor wie is deze publicatie eigenlijk bedoeld?
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Artsen en wetenschappers vonden de uitspraak van Robert F. Kennedy jr. al gevaarlijke onzin. En wie hem wél geloofde, zal zich vermoedelijk niet laten overtuigen door een zorgvuldig uitgevoerde meta-analyse. Maar goed, het past in de tijdgeest: het wantrouwen tegenover de overheid, de wetenschap, tegen elkaar. Tegen ieder ‘wij’ dat groter is dan het eigen huis of de eigen bubbel.
Collectivisme – vroeger gewoon met elkaar zorgen voor elkaar – wordt nu gezien als bedreiging van het individu en het persoonlijk belang. Solidariteit klinkt verdacht. Gezamenlijke instituties worden weggezet als geldverslindend, of als bevoogdende machtsblokken. Zo hollen publieke voorzieningen uit. Zie de bezuinigingen op de publieke omroep. Het idee dat we gezamenlijk gefinancierde informatie nodig hebben wordt al snel afgedaan als ouderwets of elitair.
Zelfs de waarheid is niet langer iets collectiefs. De vrijheid om een eigen waarheid te kiezen weegt zwaarder dan gezamenlijk gedeelde feiten. Met als gevolg een bonte verzameling aan overtuigingen, theorieën en fabels, die ons netjes opsluiten op onze eigen individuele eilandjes.
Is er nog een uitweg? Misschien wel. En die komt, verrassend genoeg, van Batman.
Want deze maand publiceerde een ander wetenschappelijk tijdschrift een onderzoek waaruit blijkt dat wanneer iemand verkleed als Batman een tram instapt, passagiers 80 procent vaker hun zitplaats afstaan aan een zwangere vrouw. Batman hoeft daarvoor niks te zeggen: iemand stapt in de tram met strak pakje, masker en cape, en opeens gedragen mensen zich supersociaal.
Dat is minder absurd dan het klinkt. Superhelden zijn namelijk supercollectivistisch. Ze zetten zich zonder aarzeling en onbaatzuchtig in voor de gemeenschap, zelfs met gevaar voor eigen leven. En de aanwezigheid van een superheld – iemand die zichtbaar staat voor het grotere geheel – inspireert blijkbaar gewone mensen ook tot een beetje supercollectivisme.
Dus hierbij mijn briljante plan: als wij, degenen die verlangen naar meer vertrouwen, meer samen, meer zorg voor elkaar, als wij nou allemaal superheldenpakken aantrekken, dan wordt de wereld vanzelf een stukje collectivistischer.
Dan staan mensen op in de tram voor zwangere vrouwen. Kunnen die zitten. Krijgen ze geen rugpijn. En hoeven ze geen paracetamol te slikken.
Autisme wordt daarmee overigens nog steeds niet voorkomen.
Source: Volkskrant