Litouwen heeft de noodtoestand afgekondigd in verband met honderden smokkelballonnen uit Belarus. De noodtoestand maakt de weg vrij voor het Litouwse leger om de ballonnen uit de lucht te schieten.
is buitenlandredacteur en voormalig correspondent in Moskou van de Volkskrant. Hij schrijft over Rusland, Oekraïne en Belarus.
Het besluit van de regering voert de spanningen op tussen Litouwen en Belarus, een nauwe bondgenoot van Rusland. Litouwen ziet de ballonvluchten als deel van een scala aan pogingen van Rusland en Belarus om Navo-lidstaten aan de Europese oostgrens te destabiliseren.
Dit jaar zweefden er volgens de Litouwse autoriteiten meer dan zeshonderd smokkelballonnen, heliumballonnen van zo’n tien meter met illegale waren aan boord, het Litouwse luchtruim in. In de afgelopen maanden vormden ze steeds vaker een gevaar voor het vliegverkeer. Het vliegveld van Vilnius moest sinds oktober meer dan zestig uur sluiten wegens de ballonnen. Ruim 350 vluchten werden vertraagd of geannuleerd.
Premier Inga Ruginienė stelt dat ‘de strengste maatregelen’ nodig zijn om de getroffen regio’s in Litouwen ‘te verdedigen tegen de hybride aanval uit Belarus’. ‘Alle relevante diensten bundelen hun krachten om de dreiging van smokkelballonnen te voorkomen’, schreef Ruginienė dinsdag in een verklaring. Volgens haar zal de bevolking geen hinder ondervinden van de noodtoestand.
Die betekent in de praktijk dat het Litouwse leger nauwer wordt betrokken bij pogingen om de ballonnen te onderscheppen. In oktober waarschuwde premier Ruginienė al dat het Litouwse leger de ballonnen uit de lucht kan gaan schieten. Ze vroeg de Europese Unie meerdere malen om druk uit te oefenen op Belarus om te stoppen met de ballonnen. In oktober sloot Litouwen tijdelijk de grensovergangen met Belarus.
Litouwen worstelt al langer met smokkel aan de grens met Belarus. Smokkelaars gebruiken vrachtwagens, drones en vlotten om sigaretten over de ruim 600 kilometer lange grens te krijgen. Sinds vorig jaar laten de smokkelaars ook weerballonnen op om de grensbewaking te omzeilen: de Litouwse autoriteiten meldden er in 2024 ruim tweehonderd. Dat aantal is dit jaar meer dan verdrievoudigd. De ballonnen vliegen soms met tientallen tegelijk het Litouwse luchtruim in.
Volgens de Litouwse autoriteiten is het vanzelfsprekend dat de veiligheidsdiensten in Minsk nauw betrokken zijn bij de smokkel vanuit Belarus. De regering in Belarus ontkent betrokkenheid.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant